Bu hikoyani diqqat bilan eshiting! | Ibratli hikoya | @XizrAbdulkarim #abdukarimmirzayev

X'p assalomu

alaykum. O'zi aslida bu studiyani

tahliliy nimalar uchun

tayyorladiku. Ammo tahlil har xil

bo'ladi. Siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy,

maisishiy kabi kabi.

Ammo bugun bir boshqacha bir tahlil

usulini tanlamoqchimiz. Aslida men har

doim shunday qilishni istayman.

Xullas gap qo'ylar

haqida va bo'rilar haqida va yana

cho'pon

haqida.

Xullos, omon-omon zamonlarda onam

kostamoniga kelganlarida omon-omon

zamonlar hikoyaga

tegishli. O'ssha joyda to'xtadik. Onam

kostamoniga kelganlarida bu boshqa bir

nima oʻlarni ko'rdilar. U yerda

yogʻingarchilik juda moʻlkul bo'lgani

uchun, suv bilan bog'liq muammo

bo'lmagani uchun oʻlar qo'ylarni va

hatto kichikroq qoraabosh mollarni ham

ko'mib yuboradigan darajada baland

oʻsadi. Onam uni

ko'rganlarida

ichlaridan xafarchilik bo'ldida endi men

aytdim ha ona nega xafa bo'lib

qoldingiz? Biror narsa yoqmadimi

desam, mana bu qo'ylarni baxtliligini

qara.

yam yoshli o'tni ichiga kirib ketdi.

Bizni qo'ylar tuproqni ichidan ajri

qidirib tomir qidirib yuradi. Shu tuproq

bilan shu qirqir qir qir qir qirqir

qilib hech yashilik yo'q joyida oʻlab

yuradigan qo'ylar bor. Ya deb qanidi

mana shu yerda bo'lsa meni qo'ylarimda.

Ular ham bir martaga bo'lsa ham to'yib

bu o'tlardan yesaydi deb ichlaridan bir

ezildilar. Undan keyin yana bir voqea

boʻldi.

Kostamonida yogʻ'ch fabrikalari bor.

Butun dunyoga yogʻoch yetishtirib

berishadi. Boshqa ko'p oʻrmonlar endi u

yerda va u maʼlum bir standartlarga mos

yogʻoshlar kesib tayyorlangandan soʻng

undan chiqadigan chiqindi qismi bor. Uni

oʻtin oʻlaroq bozorlariga olib kelib

sotishadi va shunday mashinalar

turgandir.

usti to'la o'tin hammasini. Yana shunday

holat bo'lgan onam qarab bununcha oʻtin

ko'p bu yerda degan. Qanidi shu oʻtinlar

bizda bo'lsaida odamlar qishloq

ko'chalaridagi tuttaraxtlarni kesib

qishlarda oʻin qilib yoqmasa edi,

soqotmasa edi. Bizda ham shunaqa

oʻtinlar ham moʻlkul bo'lsa edi,

kelinlar tezak qilmasa edi deb ogʻrim.

Xullas, boshqa tomonga ketib qoldikda.

Ammo qaytamiz hikoyaga. hikoya shunday.

Qo'ylar o'shanday omon-omon zamonlarda

yasharkan. Itlar ham tambal bo'lib

ketgan. Bo'rilar ham tushmaydi. U

qo'ylarni yegani. Boilar ham to'q,

o'rmonni ichida ham hayot mo'lkoʻlchilik

boshqa cho'pon

gohgohida kapasidan chiqib bir qarab

qo'yadi atrof tinchmikin" deb.

quvlab-quvlab qo'ylar orasidan eng

semizlarini, ko'zga yaqinlarini tanlaydi

va haftada bir marta keladigan qassobga

topshiradi. Qo'ylar bundan xabari bor,

lekin chorasiz.

Shunga qaramasdan cho'ponni yomon

ko'rishadi. Koh-gohida ular ichida mard

qoʻ'chqorlar paydo bo'ladi va cho'ponni

kutilmaganda orqadan shoxlashni

xohlaydi. Shu kutilmaganda kelib

shohldi. C'ponni jahli chiqib, uni bu

hafta keladigan qassob uchun tayyorlab

daraxtga bog'lab qo'yadi. Qassob kelib

uni olib ketadi. Boshqa buni bilgan,

ya'ni jazolanishini hatto go'shtga

topshirib yuborilishini bilgan boshqa

qoʻ'chqorlar shu bilan tinchib qoladi

deysizmi? Yo'q. Ular ham tishini

qayraydi, shohini qayraydi to'g'rirogʻi

va vaqt kelishi bilan keladi. Choʻponni

suzadi, shohldi. Boshqa cho'pon yana

ularni. Xullasi shunday. Ammo bu

omon-omon zamonlar har doim bo'lmaydiku.

bir qish juda ogʻir keladi. Sovuq

tog'lardagi

o'rmonlardagi bo'rilar qishloqlagan.

Pastga tushgan. Bir yili Surxondaryoda

ham shunday bo'lgandi. Juda qish sovuq

keldi. Bo'rilar pastga tushdi

qishloqlarga va hatto bir marta bir

kelinchakni yeb ketishganini ham

aytishadi. Hatto beshikda yotgan

bolalarni u qadar sovuq kelgan.

O'zi qish sovuq kelsa yeydigan narsa

topolmasa, yirtqich hayvonlar pastga

tushadi. Insonlar yashadigan joylargacha

keladi. Ayiqlar bo'lsin, boshqalar

bo'lsin. Xullas, u

bizni qoʻ'ylarimiz, qahramonlarimiz

choʻpon va itna shunday davriga toʻg'ri

kelishdi. Juda ochachilik boʻldi, juda

sovuq boʻldi. Yeyd degan narsa topolmadi

yirtqich hayvonlar va

sekin-sekin pastga tushishni boshladi.

Juda xgʻin,

och, va ularni qarshisida qoʻylar

turibdi. Va u qoʻylarga qaraydigan bir

nechta choʻpon itlari. Bu oʻrilar nima

boʻlsa boʻldi endi hozir bu qoʻylardan

birortasini yemasak, bu hayotda

qolishimiz dargumon dedi va qo'ylarga

hujum

qildi. Chopon xonasidan chiqmaydi.

Qalt-qal titirdi bu orada ul'ponni

itlari. Ular har kuni taomlangan, boshqa

qilgan, cho'pon taomini bergan. Ular

ishga kirishdi va bo'rilarga qarshi

tashlandi. Nimjon chorasiz oshnaor

bo'rilarni bir nechtasi oʻrmonga qaytib

qochdi. Qolganlarini itlar g'ajib

tashladi, oʻldirdi. Bu orada itlar

borrlar tomonidan qo'ylarga hujum bo'lib

o'ldirilgan. besh-oltita qoʻylarini ham

yeb, qornlar toʻyib va oʻzaro

deyishdikki, biz oliy nasab bir

hayvonmiz. Mana qarang, bo'rilarni yo'q

qildik. Bo'orrilar ham kim, bo'orrilar

ham bizdan tar qilgan, bizni

avlodimizdan bo'lgan. Ham oliy nasabmiz

biz. Nega u cho'ponga bo'y sinishimiz

kerak de. Qara uni, kapasdan chiqmadi.

Xav kelgan edi, kapasdan chiqmadi.

Qo'ylarini yonida turmadi. Hozir endi

bo'rilar ketgandan keyin chiqib yana

bizga buyruq qilishni boshlaydi. Itlar

bu odamlarsiz yashamaganmi hech?

Choponlarsiz etlar hech it bo'la

olmaydimi? Qo'ylarga qarab aytdiki sizni

boshizda odamlar bo'lmaganda, sizni odam

boqmaganda, siz bu hayotda bormidingiz

yo'qmidingiz? Qo'ylar deyishdi. Biz bor

edik. Demak, odam siz ham bor bo'l

olasiz. Bu odamlar sizni bizsiz yash

olmaysizlar deb o'rgatdi. Sizlarga

ovqatlarni berib turmasak oshdan

o'lasizlar deb sizni bunga ishontirdi.

Shuning uchun mutavozi bo'lib qoldingiz

deb qo'ylarni ham bunga ishontirishdi.

Keyin hammasi qoʻshilib choʻponga qarshi

hujumga oʻtdi. Shohli qoʻchorlar

shoxlashni, itlar tishlashni xast qildi.

Buni anglagan choʻpon qochib qutildi.

Ana endi erkinlik boshlandi. Boʻrilar

ustidan g'alaba qozongan itlar oʻzlarini

boʻridan aloh yuksak darajada yuksak bir

mavqeda deb hisobladi. O'ylarga hukm

qilishni boshladi. Gohgohida ularga

qarshi chiqqan birorta qoʻ'chqorni

parchalab yeyishar va yana qurishda

davom etishardi. U qadar o'zlariga

bo'lgan

ishonchlari, baholari yuqori darajada

bo'ldiki deyishdi. Endi biz borib bu

qoʻ'ylar bilan birgalikda borib, bu

oʻrmondagi yqich hayvonlarni bu yerdan

daf qilamiz va osuvda bir hayotni

yashaymiz dedi. Deyishdiki, siz

qoʻchorlar, qoʻ'ylar, shohlaring bilan

oldinda oldingizdan chiqqan hayvonlarni

shohlab, unga ziyon berasiz. Sizlardan

qutilganini biz gʻib tashlaymiz deb

oldingi qatorga sodda qoʻylarni qoʻyib

oʻrmonga kirishmoqchi boʻldi. Bunga

qarshi chiqqan bir nechta aqli raso

joyida boʻlgan qoʻylarni xiyonatda,

qoʻrqoqlikda, pastkashlikda, sotqinlikda

ayblab, o'shaerni oʻzida g'ajib

tashlashdi. Qolganlari qo'rqqanlar

ularni oldiga tushib oʻrmonga kirishdi.

Ormonda och boʻrilar, ayiqlar va boshqa

vahshiy hayvonlar bor edi. Ular bu

qishda juda qiyin ahvol deydi. Ularga

ham kun tugʻqdi deydi-yu, bularni

birin-ketin parchalashni boshladi. Qarib

bir ishga yaramay qolgan eski

qarixo'chqorlar panji deb qoyadi, yo

chori deb qo'yadi. O'sha toʻrt yillik,

besh yillik bir ishga yaramay

qolganab qolgan deydi qoʻchorlar va yoki

endi tugʻilgan qoʻziqlar jang

yarimaydigan ular

qo'rqqanidan o'sha qotni qo'ylar

turadigan, saqlanadigan joyni bir

burchagida qaltirab o'tirishardi.

Oʻrmondan vahshiy hayvonlarni, u

qo'ylarni qanday

parchalayotgani, chiylayotgan itlarni

ovozi kelib turardi. Mirozdan keyin u

ovozlarni hammasi tugadi. Oʻrmondagi

ochva hayvonlar qoʻ'ylarni va itlarni

vayron qildi. Qariqo'ylar aytdiki, yosh

qo'zi choqlarga saqlanib qolganlar. Bu

yerdan biz bir dars chiqarishimiz kerak

dedi. Bu yerdan bir dars chiqarishimiz

kerak. Odam dushman dedik, choʻ'pon

qutulishga urindik. Itni doʻst tutdik.

Ammo itam vafoli chiqmadi. U bizni

oʻrmonga olib bordi. O'zlari ham

ahmoqligidan, bizni

soddalligimizdan vayron bo'ldilar. Bu

yerdan biz bir dars chiqarishimiz kerak.

Ey qoʻ'zichoqlar, bir dars chiqaring.

Biri sizga doʻstman, sizni boqaman,

sizni yaxshi joylarda oʻlataman deb bir

va'dalar qilayotgan bo'lsa ham uni bir

dardi bordir. Biri sizni, siz insonga

qachongacha bunday qullik qilasiz. Siz

o'zi insonlarsiz ham yashashga

o'rgangansiz deyotgan bo'lsa, uni ham

bir dardi bordir. Qachonki biz oʻzimizga

ishonmaydigan ekanmiz, bilimsiz ekanmiz,

tafakkurimiz, tahlilimiz

ishlamasekan, har tomondan bizga ziyon

kelaveradi degan maʼnoda bu yerdan bir

dars chiqarishimiz kerak. Jamiyatlar ham

xuddi shundaydir. Jamiyat oʻzini soʻzini

aytadigan darajaga chiqmas ekan. U

do'stmikin? Bu do'st emasmikin? U

yaxshimikin, bu yomonmikin? Men undan

ustunmikanman, u mendan ustunmikin? Men

uni gapiga kira olmayman, men buni

gapiga kira olaman. Undan uoqdan ziyon

kelarmikin, bundan buyog'idan ziyon

kelarmikin

deb tahlikada o'tiradi har doim. Nima

muhim endi bu yerda? Nima qilsak muhim?

Eng muhim ish nima? Tezroq dars

chiqargan bo'lishlik. Dars chiqargan

bo'lishlik. Bu hayotni bir oʻzgarmas

qonuni bor. Boshingizga bir ish kelsa

shaxslaroq, bir oila oʻlaroq, bir

jamiyat oʻlaroq, bir davlatlaroq, bir

jofiyaoq boshizga bir ish kelsa, undan

dars chiqarmasangiz, u ish yana keladi.

U qachongacha davom etadi desangiz, siz

dars chiqargungacha davom etadi. Bu

voqelik sizni nimaga

tarbiyalamoqchi? Sizda qanday immunitet

hosil qilmoqchi? Shu immunitet hosil

boʻlmaskekan, u dardga nisbatan. Siz u

dard bilan qarshi-qarshiga kelishda

davom etaverasiz. Bir jamiyat bir

narsadan to'g'ri xulosa chiqarmagan

bo'lsa, tarixidagi voqeliklardan, bir

narsalardan, to dars chiqargunga qadar u

tarsakini yeydi. Tamom, u kaltakni

yeydi. U kamsilishni

yashaydi. Ha, bu qo'yida gapiryapti deb

o'tib ketmang. Bu itlar haqida gap o'tib

ketmang. Bu axborot qiladigan studiyada

nima deyapti? Bu yigit deb o'tib

ketmang. Bir gap bor.

Ya'ni tam do'stlar, qo'ylar,

qoʻ'chorlar, itlar, bo'rilar va insonlar

haqidagi hikoyani mana shu yerda

yakunlaymiz. Sog' bo'linglar. Assalomu

alaykum va rahmatullohi va

[Musiqa]

barakatuh. الله