TRANSCRIPTCEB

Mga Hamon sa Pagkabansa ng Pilipinas Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig AP7 Q3 Week 3-4

33m 23s4,117 words782 segmentsCEB

FULL TRANSCRIPT

0:01

Ang mga hamon sa pagkabansa ng Pilipinas

0:03

matapos ang ikalawang digmaang

0:05

pandaigdig.

0:07

Matapos makamit ng Pilipinas ang

0:09

kasarinlan ay pinagpasyahan ng mga

0:11

Pilipino ang pagtatatag ng pamahalaang

0:14

demokratiko.

0:16

Dahil nagsisimula pa lamang ang pagsasa

0:19

ng pagkabansa ay naharap ang Pilipinas

0:22

sa mga hamon sa pulika, ekonomiya,

0:25

kultura at lipunan.

0:30

Ang hamon sa pulika.

0:34

Ang Pilipinas ay nahaharap sa mga hamong

0:37

politikal na nakakahadlang sa pag-unlad

0:39

nito. Ang mga hamong ito ay nagsisilbing

0:42

anino na nakakaapekto sa pang-ekonomiya

0:45

hanggang sa pangkultural at panlipunang

0:47

kalagayan nito.

0:51

Ang demokratikong elitismo sa Pilipinas.

0:56

Ang mga elit ay maliit na pangkat ng mga

0:58

makapangyarihang tao na may angking

1:00

yaman, pribilehiyo at kapangyarihan o

1:03

kasanayang pulitikal. Sila ay nabibilang

1:06

sa higit na nakatataas na antas ng

1:08

lipunan.

1:11

Noong panahon ng mga Espanyol sa

1:13

Pilipinas, sila ay ang mga ilustrados.

1:16

Mayaman, nakapag-aral, may kasanayan at

1:19

kapangyarihan sa lipunan.

1:22

Sila ang karaniwang namumuno sa

1:24

pamahalaan kaya tinawag din silang

1:26

demokratikong elite. At demokratikong

1:29

elitismo ang tawag sa sistemang ito.

1:33

Ang demokratikong elitismo sa Pilipinas

1:35

ay tumutukoy sa konsentrasyon ng

1:37

kapangyarihan at impluwensya sa kamay ng

1:40

ilang mayayaman at may pinag-aralan sa

1:42

kabila ng sinusunod na proseso at

1:45

institusyong demokratiko.

1:49

ang dinastiyang pulitikal.

1:54

Ayon sa mga historyador, ang political

1:56

dynasty ay nagsimula noon pang panahon

1:58

ng kolonisasyon ng mga Espanyol sa

2:00

Pilipinas.

2:03

Sa kanilang pagdating ay natuklasan nila

2:05

na ang Pilipinas ay binubuo ng

2:07

libo-libong pamayanan na pinamumunuan ng

2:10

mga datu o raha.

2:13

Upang masakop ang mga tao ng kapuluan,

2:15

hiniling nila ang tulong ng mga dato.

2:19

Itinatag ng mga Espanyol ang reduksyon

2:22

na nakapailalim sa sentralisadong

2:24

pamahalaan.

2:27

Inalis nila ang mga barangay na

2:29

pinamumunuan ng mga dato at hinimok ang

2:31

mga taong naninirahan sa mga bayang

2:33

tinatawag nilang kabesera at inalok sa

2:36

mga datu ang posisyong gobernador silio

2:39

at kabesa de barangay ng mga lokal na

2:41

pamahalaan.

2:44

Dahil alam ng mga Espanyol kung paano

2:46

makontrol ang populasyon ay kailangan

2:48

nilang mapasaya ang mga dato.

2:52

Binigyan ng mga Espanyol ang mga dato ng

2:54

katayuang prinsipalya. o miembro ng

2:57

lokal na Maharlika.

3:00

Ang mga prinsipalya ay pinagkalooban ng

3:02

pabahay sa tabi o harap ng simbahan na

3:05

kinikilalang pangunahing lokasyon sa

3:07

bawat pamayanan bilang tanda ng kanilang

3:10

yaman at pagkakaroon ng prominenteng

3:12

katayuan sa lipunan.

3:15

Sa pagkakataong ito ang mga gobernador

3:17

Silyo at Cabesa de Barangay na

3:19

kinikilalang Prinspalya ang siyang

3:22

nangasiwa sa pangongolekta ng tributo at

3:24

namimili kung sino ang magkakaloob ng

3:27

persahang paggawa sa pamayanan. Ang

3:29

kaayusang ito ay mabilis na naging sanhi

3:32

ng pang-aabuso.

3:34

Ginamit ng maraming prinsipalya ang

3:37

kanilang posisyon sa pangingikil,

3:39

pananakot at paghingi ng sobrang

3:41

kabayaran sa mga katutubong Pilipino.

3:46

Bilang prinsipalya, sila ay may mga

3:48

benepisyo at pribilehiyo. Ligtas sila sa

3:51

pagbabayad ng buwis at tributo. At higit

3:54

sa lahat, ang katayuan o posisyon ng

3:56

principalya ay minamana kasama ang

3:58

posisyon nito sa pamahalaan.

4:02

Ito ang naging sanhi kung bakit naging

4:04

napakamakapangyarihan,

4:05

maimpluwensya at mayaman na mga pulitiko

4:08

na nangasiwa sa malalawak na lupaing

4:10

agrikultura sa bansa.

4:13

Bagam't ang mga Espanyol ang naglatag ng

4:15

pundasyon ng dinastiyang politikal sa

4:17

bansa, ang mga Amerikano ang pormal na

4:20

nagpatupad nito.

4:23

Batay sa mga babasahing isinulat ni

4:25

Professor Roland Simbulan ng unibersidad

4:27

ng Pilipinas. Ang dinastiyang politikal

4:30

sa Pilipinas ay nagsimula noong panahon

4:32

ng kolonisasyon ng mga Amerikano.

4:36

Sa panahon ng Amerikano pinasimulan ang

4:38

halalan sa Pilipinas kung saan ang mga

4:41

prinsipalya lamang ang pinagkalooban ng

4:43

karapatang bumoto at ang mga posisyon sa

4:45

pamahalaan ay limitado lamang sa mga

4:48

Amerikano at miyembro ng Prinalya.

4:52

Ito ang naging sanhi ng paglawak ng

4:54

agwat sa pagitan ng mayayaman at

4:56

mahihirap na Pilipino. Natural na

4:59

maganap ito sa dahilan na ang mga

5:01

principalya ay nasa posisyon lamang para

5:03

sa kanilang sariling kapakinabangan.

5:08

Ang sistemang patronage.

5:13

Sa sistemang patronage o padrino ay ang

5:15

pagkakaloob ng pabor tulad ng pagtaas ng

5:18

katungkulan o pagtatalaga sa pamahalaan

5:20

ng isang kawani bunsod ng kaugnayan nito

5:23

sa isang pulitiko.

5:26

Ang indibidwal na ito ay maaaring wala

5:28

namang kakayahan o kwalipikasyon sa

5:30

posisyon na ipinagkaloob dito. Dito

5:33

pumapasok ang mga sistemang nepotismo at

5:35

kronism.

5:38

Ang panahon ng diktadura sa Pilipinas ay

5:41

tumutukoy sa panahon ng batas militar sa

5:43

ilalim ng rehimen ni dating pangulong

5:45

Ferdinand Marcos.

5:48

Idineklara ni Marcos ang batas militar

5:50

noong 1972 at pinamahalaan ang bansa

5:53

gamit ang autoritaryang pagkontrol

5:55

hanggang 1986.

5:57

Ang pangyayaring ito ay nagdulot ng

5:58

malalim na epekto sa Pilipinas.

6:02

Sinuspindi ang saligang batas at

6:04

pinawalang bisa ang legislatura at ang

6:07

kapangyarihan ng bansa ay nalagay lamang

6:09

sa kamay ni Marcos.

6:12

Ito ay nauwi sa pagpigil ng mga

6:14

karapatang sibil, karapatan sa

6:16

pamamahayag at pagsalungat sa

6:18

pamahalaan.

6:21

Ang mga sumusunod ay naging hamon sa

6:23

bansa noong panahon ng diktadura. ang

6:26

kawalan ng katatagang pulitikal, krisis

6:28

pang ekonomiya at ang pagpapatag ng

6:31

kapangyarihan ng bansa.

6:34

Nakilala ang 1986 SNA presidential

6:37

elections sa mga paratang na malawakang

6:40

pandaraya o panloloko at pagmamanipula

6:43

ng resulta ng halalan.

6:46

Ang kasukdulan ng mga hamon ng diktadura

6:48

ay tinapos ng EDSA People Power

6:50

Revolution. Ito ay isang mapayapang

6:52

rebolusyon na sinamahan ng milyong

6:54

Pilipino na sinuportahan ng mga kilalang

6:56

opisyal ng militar na nakiisa sa

6:59

pagtatapos ng rehimeng diktadura sa

7:01

bansa.

7:03

Ang pag-usbong ng mga kilosang komunista

7:06

bunsod ng mga sugarining panlipunan.

7:11

Ang Communist Party of the Philippines o

7:13

CPP ay itinatag ni Jose Maria Sisson ng

7:16

samahang Marxist leninist.

7:20

Ang CPP ay isang samahang komunista na

7:23

layong matamo ang kapangyarihang mamuno

7:25

sa Pilipinas sa pamamagitan ng

7:27

rebolusyonaryong pag-aalsa.

7:30

Itinatag ng CPP ang New People's Army o

7:33

NPA na nagsimula ng pakikipaglabang

7:36

guillaya laban sa rehimeng Marco sa

7:38

pamamagitan ng pataksil na pagpatay sa

7:41

mga opisyal ng pamahalaan at pananambang

7:43

sa mga tropa ng Hukbong Pambansa.

7:47

Ito ay unti-unting lumakas noong 1970s

7:50

hanggang 1980s at nagkaroon ng mga

7:53

kasapi mula 350 noong 1971 na naging

7:57

20,000 noong mga huling taon ng 1980.

8:01

Ang NPA ay lumaganap mula sa orihinal na

8:04

base nito sa hilagang Luzon hanggang sa

8:06

iba pang mga pulo ng bansa gayon din sa

8:09

mga lungsod.

8:11

Kung kaya't noong mga huling taon ng

8:13

1980s, ito ay naging pangunahing banta

8:16

sa bagong halal na pangulo ng bansa na

8:18

si dating pangulong Corason Aquino dahil

8:21

sa kanilang pagtanggi na

8:22

makipagnegosasyon sa pamahalaan.

8:25

Ang pagrerebelde ng mga pangkat na ito

8:28

ay itinalaga ng pamahalaan bilang

8:30

gawaing terorismo, bunsod ng marahas na

8:32

mga paraan ng makikipagsagupan nito sa

8:35

pulisya at hukmong militar ng bansa.

8:40

Karaniwang target ng CPPNPA ang mga

8:42

opisyal ng pamahalaan, militar,

8:45

negosyante at iba pang kinikilala nilang

8:47

kaaway. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan

8:50

ay nagpapatupad ng iba't ibang paraan

8:52

upang malabanan ang terorismo.

8:56

Ang separatist movement o Islamic

8:58

Secessionist ang pagkakatatag ng

9:00

Bangsamoro Autonomous Region in Muslim

9:03

Mindanao o Barn.

9:06

Ang Moro Separatist movement ay

9:08

tumutukoy sa matagal na pakikipaglaban

9:10

ng populasyong Muslim para sa kanilang

9:12

pagsasarili.

9:15

Ang katagang Moro ay tumutukoy sa mga

9:17

pangkat etnikong Muslim na naninirahan

9:19

sa Mindanao at kapuluan ng Sulu sa

9:22

katimugan ng Pilipinas.

9:25

Ang pangkat na ito ay binubuo ng mga

9:27

Tausog, Magindanawon, Maranao at iba

9:30

pangkat etniko na nananalig sa Islam.

9:35

Ang issue tungkol sa mga Moro separatist

9:37

ay nagsimula pa noong panahon ng digmaan

9:39

sa pagitan ng mga Pilipino at Amerikano

9:42

ng panahong ito ay matapang na

9:44

nakipaglaban ang mga moro sa mga

9:46

Amerikano upang madepensahan ang

9:48

kanilang lupain.

9:50

Nang pagkalooban ng kasarinlan ng

9:52

Estados Unidos ang Pilipinas ay mariing

9:55

sinalungat ng mga moro ang pagsama ng

9:57

kanilang lupain sa bansa.

10:00

Ang pagsisikap ng mga morong

10:02

mapagkalooban ng pagsasarili ay nag-ugat

10:04

sa hinaing nilang hindi

10:06

pagkakapantay-pantay sa larangan ng

10:08

pagmamay-ari ng kanilang lupain at

10:10

diskriminasyong pangrhiyon.

10:13

Sa puntong ito ay lumitaw ang dalawang

10:15

organisasyong separatist. Ang Moro

10:18

National Liberation Front at ang Moro

10:21

Islamic Liberation Front.

10:24

Ang Moro National Liberation Front o

10:26

MNLF ay itinatag ni Normis Warry noong

10:29

1972. na naghahangad na makapagtatag na

10:32

malayang estadong Islamic.

10:35

Ang kahilingang ito ay hindi

10:37

ipinagkaloob ni dating Pangulong Marcos

10:39

at sa halip ay inalok ang samahan ng

10:42

reghiyonal na otonomiya na tinanggihan

10:44

ng samahan. Bunsod nito ang pangkat ay

10:47

nagpasimula ng serye ng pakikipaglaban

10:50

at negosasyon sa pamahalaan.

10:53

Ang negosasyon ay nauwi sa kasundoang

10:55

triple agreement na ginanap sa Libya

10:58

noong 1976.

11:01

Sa negosasyong ito ay napagkasunduan ang

11:03

tigil putukan sa magkabilang panig at

11:05

pagkakaloob ng otonomiya sa ilang bahagi

11:08

ng kapuluan sa Mindanao na binubuo ng

11:10

mga lalawigang Muslim.

11:13

Ito ay binubuo ng Basilan, Lanao del

11:16

Sur, Magindanao, Sulu at Tawi-Tawi na

11:19

higit na kilalang Autonomous Region in

11:21

Muslim, Mindanao o ARMM.

11:24

Ang pangyayaring ito ay kinikilalang

11:26

pambihirang pagtatagumpay sa panig ng

11:28

pamahalaan dahil inasahang ito ay

11:30

makapagtatatag ng kapayapaan sa rehiyon.

11:34

Ngunit matapos ang paglagda sa

11:36

kasunduang ito, marami sa miyembro at

11:38

opisyal ng MNLF ang kumala sa samahan.

11:41

Ito ay humantong sa pagkakalikha ng MILF

11:44

noong 1977 ngunit naging aktibo lamang

11:47

noong 1984.

11:50

Ang pakikipaglaban ng MILF sa pamahalaan

11:53

ay nagdulot muli ng kawalan ng katatagan

11:56

sa rehiyon mula 1984 hanggang 2013.

12:00

Gayun pa man ay binago ng MILF ang

12:03

kanilang hiling noong 2014 at inihayag

12:05

nila ang higit na pakikipagkasuntang

12:07

pulitikal sa halip na lubos na kalayaan.

12:11

Sa pagkakataong ito ay tinanggap ng

12:13

samahan ang alok ng pamahalaan ng

12:15

pagtatalaga ng rehiyong autonomous sa

12:18

katimugan ng bansa na tinawag na

12:20

Bangsamoro.

12:23

At noong 2018 ay ipinasa ng kongreso ng

12:25

Pilipinas ang Bangsamoro Organic Law

12:28

Republic Act 1104.

12:32

Ang batas na ito ang nagkaloob ng legal

12:34

na balangkas para sa paglikha ng

12:36

Bangsamoro Autonomous Region in Muslim

12:38

Mindanao.

12:42

Ang issue sa West Philippines Sea.

12:47

Isang malaking hamon na kinakaharap ng

12:49

bansa ay ang pag-angki ng China sa

12:51

kabuuan ng South China Sea kasama ang

12:54

teritoryyong nakapaloob sa exclusive

12:56

economic zone ng bansa.

12:59

Ito ay nagsisilbing hamon kaugnay ng

13:02

soberanyang teritoryo ng bansa sa

13:04

dahilang kontrobersyal na 9 dash line na

13:07

isinusulong ng China ay salungat sa

13:09

angking teritoryong maritima ng bansa.

13:13

Ang madalas na panghihimasok ng mga

13:15

sasakyang pandagat ng China sa teritoryo

13:18

ay nakakaapekto sa kabuhayan ng

13:20

mangingisdang Pilipino.

13:23

Higit sa lahat, ang lumalalang

13:25

pagtatabuhay ng mga Chinese maritime

13:27

milisya sa mga sasakyang pandagat ng

13:29

Pilipinas ay patuloy na hamon sa

13:31

pambansang seguridad.

13:34

Ang issue ng korupsyon o katiwalian ay

13:37

matagal ng balakid sa sinisikap na

13:39

pagsasaayos ng pamamahala sa Pilipinas.

13:43

Ayon sa isang pagsusuri noong 2022,

13:46

lahat ng uri ng korupsyon mula sa

13:48

simpleng panunuhol ay nagaganap sa

13:50

bansa.

13:52

Ang korupsyon ay tumutukoy sa

13:54

pang-aabuso sa kapangyarihang

13:56

ipinagkatiwala sa isang indibidwal para

13:58

sa sariling kapakinabangan upang makuha

14:01

ang minimithing bagay sa pamamagitan ng

14:03

hindi patas na paraan.

14:06

Ito ay may kinalaman sa hindi tamang

14:09

paggamit ng mga pinagkukunang yaman,

14:11

impluwensya at autoridad ng mga

14:13

indibidwal o pangkat na karaniwang nasa

14:15

posisyon na sumasaklaw sa pampubliko at

14:18

pampbadong sektor.

14:21

Ito rin ang nagiging sanhi ng kawalan ng

14:23

tiwala ng mga mamamayan sa kakayahan ng

14:25

pamahalaan na makapagkaloob ng

14:27

inaasahang kapakinabangangang panlipunan

14:30

at pang-ekonomiya.

14:32

Noong February 2022 ay itinala ng

14:35

Transparency International sa kanilang

14:37

Corruption Perception Index ang

14:39

Pilipinas sa posisyong pang 116 sa 180

14:43

na bansa sa score na 33 na tinatayang

14:47

level ng korupsyon sa pampublikong

14:49

sektor sa daigdig gamit ang iskalang

14:51

zero bilang highly corrupt at 100 bilang

14:55

very clean.

14:58

Ang korupsyon ay karaniwang nagaganap sa

15:00

pamamagitan ng panunuhol upang makamit

15:02

ang minimithi mula sa pamahalaan. Ang

15:05

panunuhol o bribery ay nauuri sa active

15:08

at passive na panunuhol.

15:11

Active ang panunuhol kung tinanggap ng

15:13

isang kawani ng gobyerno kapalit ng

15:15

pagkuha ng isang proyekto ng pamahalaan.

15:18

Ang pagpapabilis ng pagkakaloob ng

15:20

hinihing pondo.

15:23

Pagkakaloob ng mahalagang kontrata mula

15:26

sa pamahalaan. Pagpapabilis ng proseso

15:29

ng inspeksyon para sa lisensya. Pinadali

15:32

o pinababa ang buwis.

15:35

Passive naman ang panunuhol kung

15:37

tinanggap ng opisyal ng kumpanya para sa

15:39

seguridad ng isang kriminal upang

15:41

maganap ang pagnanakaw. Kung ang isang

15:44

opisyal ay humingi ng kickback para

15:46

makuha ang purchasing at procurement.

15:50

Kung ang isang empleyado ay mas mabilis

15:52

na naibigay ang isang serbisyo at

15:54

produkto sa customer na nagbigay ng pera

15:56

o regalo.

15:58

At kung ang kontrata ng isang public

16:01

beeder ng binibiling serbisyo o produkto

16:03

ng pamahalaan ay hindi dumaan sa tamang

16:06

proseso ng BAC o bids and awards

16:08

committee dahil sa pagbibigay ng regalo

16:10

o pera.

16:13

Ang korupsyon na kadalasang ginagawa sa

16:15

pamamagitan ng pang-aabuso sa

16:17

kapangyarihan at pribilehiyo ay

16:19

kailangang harapin.

16:22

Mahalaga ang pagsasakatuparan ng mga

16:24

programang may kinalaman sa pagtataguyod

16:26

ng integridad at malakas na pamantayan

16:29

ng pag-uugali, pangangailangan at

16:31

oportunidad.

16:34

Ang mga hamong pang-ekonomiyang

16:35

hinaharap ng Pilipinas ay may kinalaman

16:38

sa mga isyung may malalim na

16:39

pinag-ugatan.

16:42

Ito ay kinapalooban ng mga isyung may

16:44

kinalaman sa kahirapan, lumalaking agwat

16:47

sa pagitan ng mga mayaman at mahirap at

16:50

hindi maunlad na sektor ng agrikultura

16:52

at iba pa.

16:55

Mahalaga na maunawaan ang mga ito upang

16:57

magkaroon ng higit na pag-unawa sa

16:59

kasalukuyang kalagayang pang-ekonomiya

17:01

ng bansa.

17:04

Sa kabila ng pagtatapos ng kolonyalismo

17:06

at imperyalismo sa huling bahagi ngaw

17:09

siglo ay hindi pa rin nawala ng tuluyan

17:11

ang impluwensya ng mga kanluraning bansa

17:14

sa timog silangang Asya.

17:17

Ito ay sa pamamagitan ng makabago at

17:19

tahimik na paraan ng pananakop na

17:21

tinatawag na neokolonyalismo.

17:25

Ito ay tumutukoy sa pagsasamantala ng

17:27

isang makapangyarihang bansa sa isa pang

17:29

bansa upang maipagpatuloy ang mga

17:31

kapakinabang natatamasan nito sa

17:33

papaunlad na bansa.

17:36

Nagsisilbing hamon ang neokolonyalismo

17:39

sa Pilipinas. Bunsod ng sumusunod na

17:41

dahilan ang patuloy na pag-asa ng bansa

17:44

sa mga dayuhang pamumuhunan at tulong.

17:47

Ang patuloy na pakikilahok sa ekonomiya

17:49

ng bansa ng mga dayuhang multinasyonal

17:52

na karaniwang dating mga kolonyalistang

17:54

bansa.

17:56

Ang Pilipinas ay nakatali sa mga

17:58

tuntuning idinidikta lamang ng mga

18:00

namumuhunan. Sa pagpapatupad ng mga

18:02

kondisyong ito ay maaaring mabaliwala

18:04

ang kapangyarihan at kalayaan ng

18:06

pamahalaan sa pagpapasya.

18:09

Ang patuloy na pagpasok ng Pilipinas sa

18:11

mga kasunduang pangkalakalan ay maaaring

18:14

maging sanhi ng pananamantala ng mga

18:16

makapangyarihang organisasyon o bansa.

18:20

Hindi malayo na humingi ang nagkaloob na

18:22

bansa ng pagkakataon na magamit ang

18:24

likas na yaman at kapaligiran ng

18:26

Pilipinas na maaaring maging sanhi ng

18:28

pagkasira ng kalikasan, kaguluhan sa

18:31

lipunan at konsentrasyon ng yaman sa

18:33

kamay ng mga dayuhan.

18:36

Ang Multinational Corporation o MNC ang

18:39

karaniwang gumaganap sa papel ng

18:41

neokolonyalismo.

18:44

Ang pagpasok nito sa isang bansa ang

18:46

pagsisimula ng hindi tuwir ang

18:48

pagkontrol ng makapangyarihang bansa sa

18:50

mga umuunlad pa lamang na mga bansa.

18:54

Ito ay maaaring magtatag ng operasyon sa

18:56

isang umuunlad na bansa upang makinabang

18:59

sa higit na murang paggawa at hilaw na

19:01

materyales.

19:04

Sa pangyayaring ito ay napagkakalooban

19:06

lamang ng mababang pasahod ang mga

19:08

manggagawa at kasabay ng pagkasira ng

19:10

kapaligiran ng bansang papaunlad.

19:14

Kadalasan, ito ay nauuwi sa sitwasyong

19:16

ang MNC ang nagdidikta ng mga tuntuning

19:19

makapagbibigay sa kanila ng higit na

19:21

kapakinabangan.

19:24

Ang sitwasyong ito ay nagbibigay daan sa

19:26

mga gawaing offshoring o paglipat ng

19:29

maraming MNC mula sa maunlad na bansa

19:32

patungo sa umuunlad pa lamang na bansa.

19:35

Ginagawa ito upang maiwasan ang mahigpit

19:37

na regulasyong pangkapaligiran at mataas

19:40

na buwis sa maunlad na bansa.

19:44

Ang pangingibabaw ng mga multinational

19:46

companies sa umuunlad na bansa ay

19:48

maaaring makapigil sa pag-unlad ng mga

19:50

lokal negosyo at makahadlang sa

19:53

paglilinang ng industriya ng umuunlad pa

19:55

lamang na bansa.

19:58

Sa isang banda, ang MNC ay nakapagdadala

20:00

ng puhunan, hanapbuhay at teknolohiya sa

20:04

umuunlad na bansa na nakatutulong naman

20:06

sa pang-ekonomiyang pag-unlad nito.

20:10

Isang benepisyo rin sa isang umuunlad na

20:12

bansa ang pamumuhunan ng mga MNC sa mga

20:15

proyektong imprastruktura tulad ng mga

20:17

kalye at power plants.

20:20

Ang mahabang panahon ng pagkakautang ng

20:23

bansa na may mataas na interes at

20:25

maikling panahon ng pagbabayad ay

20:27

maaaring mauwi sa siklo ng pag-asa ng

20:30

bansa sa pag-utang.

20:32

Maaaring maging sanhi ito ng kawalan ng

20:34

katatagan ng pamahalaan at ekonomiya.

20:38

Sa patuloy na pag-utang ng Pilipinas,

20:40

ang bansa ay maaaring masangkot sa mga

20:43

kasunduang hindi makakatulong sa mga

20:45

hamong kinakaharap nito.

20:48

Ang lumalaking agwat sa pagitan ng

20:50

mayaman at mahirap ay laganap na issyue

20:53

sa bansa.

20:55

Ang hindi pagkakapantay-pantay na ito ay

20:57

nakapipigil sa pagsisikap ng pamahalaan

21:00

na mabawasan ang kahirapan. at maaaring

21:02

mauwi sa kaguluhan sa lipunan.

21:06

Sa kabila ng pag-unlad ng ekonomiya ng

21:08

bansa ay malaking bahagi ng populasyon

21:10

ay namumuhay pa rin sa kahirapan.

21:13

Ito ay ibinubunsod ng hindi

21:14

pagkakapantay-pantay ng kita ng mga

21:16

mamamayan sa bansa.

21:20

Matagal ng hamon sa bansa ang kawalan ng

21:22

pundasyong industriyal.

21:25

Ang Pilipinas ay nagsilbing pinagkukunan

21:28

lamang ng mga hilaw na materyales at mga

21:30

produktong agrikultural ng mga

21:32

kolonalistang bansa.

21:35

Ito ay pinalalapan ng alituntuninguning

21:37

libreng batas ng pagpapalitan o free

21:39

trade sa Estados Unidos na naghikayat ng

21:42

ekonomiyang nakatuon lamang sa

21:44

agrikultura.

21:46

Iniwan ng mga kolonyalistang ito ang

21:48

Pilipinas na hindi man lang nakapagpunla

21:51

ng pundasyon para sa industrialisasyon.

21:55

Nahadlangan ng mga pagkukulang na ito

21:57

ang pagtatatag at pagpapasulong ng

21:59

industriya na hindi rin nakaakit sa mga

22:02

mamumuhunan sa bansa.

22:06

ang BPO at OFW.

22:11

Sa mga nakaraang dekada ay

22:13

kapansin-pansin ang pag-asa ng Pilipinas

22:15

sa sektor ng serbisyo partikular sa

22:18

industriya ng business process

22:20

outsourcing at remittance mula sa mga

22:22

overseas Filipino workers.

22:26

Inilihis ng pagbabagong ekonomiyang ito

22:28

sa iilang pagkakataon ang atensyon

22:31

palayo sa pagpapaunlad ng matatag na

22:33

pang-industriyang sektor.

22:36

Sa kabila ng mga ito ay sinisikap pa rin

22:38

ng pamahalaan at mga stakeholder na

22:40

maibsan ang mga hamon at isulong ang

22:43

industrialisasyon.

22:45

Layo ng Philippine Development Plan ang

22:48

pagsusulong ng industrialisasyon.

22:52

Ang agrikultura at food security.

22:57

Ang agrikultura na isa sa

22:59

pinakamahalagang sektor ng bansa ay

23:01

nananatiling hamon sa pamahalaan dahil

23:04

dito nakasalalay ang ekonomiya at

23:06

seguridad ng pagkain ng bansa.

23:09

Ang kakulangan ng sapat na kapital ng

23:11

mga magsasaka upang mabayaran ang mataas

23:14

na halagang gamit sa agrikultura tulad

23:16

ng abono, pestisidyo at iba pa.

23:19

Karaniwang nauuwi sa microfinancing o

23:22

pangungutang sa mga money lender na may

23:24

malaking buwan ang interes sa mga

23:25

magsasaka.

23:28

Ang kakulangan ng pasilidad para sa mga

23:30

aning produkto. Ang mga ani ay hindi

23:33

naiimbak ng maayos o tama kung kaya't

23:36

napipilitang ibenta ito sa mababang

23:38

halaga upang maiwasan ang pagkasira

23:40

nito.

23:42

Ang paglala ng suliranin sa climate

23:44

change. Ang mataas na temperatura ay

23:47

nagiging sanhi na mahinang ani.

23:49

Samantalang ang pagdating naman ng

23:51

sobrang ulan ay nagdudulot ng baha na

23:53

nakasisira naman sa mga pananim.

23:57

Ang kakulangan ng oportunidad sa

23:58

pamilihan.

24:00

Nalilimitahan ang oportunidad ng maliit

24:02

na magsasaka sa pamilihan sa dahilang

24:05

wala silang kapasidad na

24:06

makipagpaligsahan sa malaking pamilihan.

24:11

Ang kakulangan ng makabagong teknolohiya

24:13

at proseso. Ang lakas pagawa ng

24:15

agrikultura sa bansa ay karaniwang

24:17

kulang sa kaalaman at kasanayan sa

24:19

makabagong paraan ng pagsasaka at

24:21

pagpapanatili ng masaganang produkto.

24:25

Sinasabi sa isang pag-aaral na hindi

24:28

hangad ng mga magsasakang Pilipino na

24:30

maging magsasaka rin ang kanilang mga

24:32

anak hanggang hindi sila sigurado na

24:34

magkakaroon ng malinaw na kinabukasan

24:36

ang kalagayan ng agrikultura sa bansa.

24:39

Bunsod nito, ang Pilipinas ay maaaring

24:41

makaranas ng kakulangan sa mga magsasaka

24:44

sa darating ng mga dekada.

24:48

Ang hamon sa kultura at lipunan.

24:53

Ang masiglang kapuluan ng Pilipinas ay

24:55

mayaman sa tradisyong kultural at

24:57

matibay na kamalayang panlipunan.

25:01

Ngunit sa likod ng katotohanang ito ay

25:03

madarama ang mga isyung nagsisilbing

25:05

hamon para sa mga Pilipino.

25:09

Ang pagkakakilanlang Pilipino.

25:14

Ang Pilipinas ay napapalooban ng mayaman

25:17

at magkakaibang pamanang kultura na

25:19

nahubog ng daang-daang taon ng

25:21

kolonisasyon. pandarayuhan at

25:23

pakikipag-ugnayan sa iba't ibang

25:25

kultura.

25:27

Bunsod ng kalagayang ito, ang konsepto

25:29

ng pagkakakilanlang Pilipino ay hindi

25:31

madaling matukoy at higit sa lahat ay

25:34

umuunlad sa pagdaan ng panahon. Ang

25:37

sumusunod ang salik at usapin kaugnay ng

25:39

pagkakakilanlang Pilipino.

25:42

Ang mga Pilipino ay may kakaibang

25:44

pinagmulang Asyano na may matibay na

25:47

tradisyong kanluranin.

25:49

Kapansin-pansin sa isang modernong

25:50

Pilipino ang kulturang may impluwensya

25:52

ng mga Chino na sa simula pa lamang ay

25:55

nakipagkalakala na sa Pilipinas at

25:58

impluwensya ng mga kolonyalistang

26:00

Espanyol at Amerikano

26:03

dahil ang Pilipinas ay isang kapuluan na

26:05

binubuo ng mahigit 7,Bo6 na kulo, ito ay

26:08

pinaninirahan ng maraming pangkat etniko

26:11

na may kani-kanyang wika, gawi at

26:13

tradisyon. Ang bagay na ito ay naging

26:16

sanhi ng katapatan sa interes ng isang

26:18

partikular na rehiyon na kadalasan ay

26:21

nagiging sanhi ng pagkalito kung paano

26:23

ilalarawan ang pagkakakilanlang

26:25

Pilipino. Kung ito ay ibabatay ba sa

26:28

rehiyon na kinabibilangan o sa

26:30

kinabibilangang nasyonalidad.

26:33

Dalawa ang opisyal na wika ng Pilipinas.

26:36

Filipino na batay sa Tagalog at ang

26:39

English. Dahil sa bagay na ito, marami

26:42

ang nalilito kung ano nga ba ang

26:44

kanilang pagkakakilanlan. na bagamat ang

26:46

mga magulang ay Pilipino, higit na

26:48

magaling sa paggamit ng wikang ingles

26:50

ang kanilang mga anak na bagam't mga

26:52

Pilipino ay hindi nakakaunawa ng

26:55

maraming salitang Pilipino.

26:58

Ang maaaring pagkawala ng mga

27:00

tradisyonal na pagpapahalaga at

27:02

pamantayang moral na nakabatay sa

27:04

tradisyong Pilipino sa kasalukuyang

27:06

panahon ng globalisasyon kung saan ang

27:09

Pilipinas ay higit ng nakauunay sa

27:11

pandaigdigang ekonomiya at kultura.

27:14

Bunsod ng mabilis at tumitibay na

27:16

pakikipag-ugnayang ito. Maaaring mawala

27:19

ang pagkakakilal nilang Pilipino na

27:21

higit nakikitaan ng kulturang kanluranin

27:23

sa pangaraw-araw na buhay.

27:27

Sa kabila ng mga usaping ito,

27:28

ipinagmamalaki pa rin ng mga Pilipino

27:30

ang mayamang paman kultural at kasanayan

27:33

ng Pilipinas.

27:35

Malaki rin ang hamon sa lipunan at

27:37

kultura sa Pilipinas pagdating sa

27:39

karapatang pantao.

27:43

Ang kapakanan at kagalingan ng mga

27:45

pangkat etniko.

27:48

Ang Pilipinas ay binubuo ng maraming

27:50

pangkat etniko at katutubong mamamayan

27:53

na kilalang lumad o katutubo.

27:56

Sa kabila ng likas na yaman sa

27:58

kapaligiran ng mga katutubong mamamayan,

28:01

sila ay maituturing na kabilang sa mga

28:03

pinakamahirap at mahinang sektor sa

28:05

bansa.

28:07

Sa kasalukuyan ay mayroong mahigit 100

28:10

pamayan ng indigenous sa Pilipinas. 61%

28:13

nito ay matatagpuan sa Mindanao. 33% ay

28:17

matatagpuan sa Luzon. Samantalang 6% ay

28:20

nasa Visayas.

28:23

Sila ay pinagkaitan ng karapatan at

28:25

oportunidad na malinang ang kakayahan na

28:28

makakaangkop sa mabilis at nagbabagong

28:30

kapaligirang panlipunan, pang-ekonomiya

28:32

at pangpolitikal.

28:35

Ang mga pangkat na ito ay karaniwang

28:37

naninirahan sa mga liblib na po rural na

28:39

hindi napagtotunan ng pansin ng

28:41

pamahalaan.

28:44

Dahil sa nasa liblib na mga puok,

28:46

nalimitahan ang kanilang karapatan sa

28:48

edukasyon, pangangalagang pangkalusugan

28:51

at oportunidad na pang-ekonomiya.

28:54

Ang karamihan sa kanila ay nahaharap sa

28:56

mga issyung may kinalaman sa pag-aangkin

28:58

ng lupa. Ang kanilang mga lupaing

29:01

minanapa sa kanilang mga ninuno ay

29:02

palagian ng tinutuunan ng mga proyekto

29:05

para sa pagpapaunlad, pagmimina at

29:07

pagpapalawak ng agrikultura.

29:11

Naipasa ang batas na Indigenous People's

29:13

Rights Actong 1997 na nagtalaga ng

29:16

pagkilala sa karapatan ng mga katutubong

29:18

mamamayan sa kanilang mga lupain,

29:21

integridad na pangkultura at pagpapasya

29:23

sa sarili. Gayun paan, sinasabi na ang

29:26

implementasyon ng batas na ito ay hindi

29:28

nagiging pantay-pantay.

29:33

Ang issue sa gender equality.

29:38

Ang gender equality ay tumutukoy sa

29:40

pagkakaroon ng pantay na karapatan,

29:42

responsibilidad at oportunidad nino man

29:45

ng walang inaalintanang uri ng kasarian.

29:49

Ibig sabihin, ang bawat mamamayan na

29:51

kabilang sa anumang kasarian ay

29:53

kinakailangang magkaroon ng pantay na

29:54

karapatan sa edukasyon, pangangalagang

29:57

kalusugan, paghahanap buhay, katayuan sa

30:00

pamumuno, pantay na pasahod para sa

30:02

magkatulad na trabaho, kalayaan sa

30:05

diskriminasyon. Batay sa kasarian,

30:07

kaakibat ang pagbibigay galang sa uri ng

30:09

kasarian at karapatan nito.

30:12

Bagamat't nakagawa na ng makabuluhang

30:14

hakbang ang Pilipinas, kaugnay ng gender

30:16

equality kumpara sa ibang bansa sa

30:19

rehiyon at iba pang bansa sa daigdig.

30:21

Kailangan pa ng pagsusulong ng higit na

30:23

hakbang upang mapanatili ang mga

30:25

nasimulan ng tagumpay na ito.

30:30

At ang inclusive education.

30:35

Ang inclusive education ay tumutukoy sa

30:37

pagtiyak na ang lahat ng mag-aaral, ano

30:39

man ang kakayahan o kapansanan ay

30:41

tinatanggap, pinahahalagahan at

30:44

sinusuportahan ng kanilang pag-aaral.

30:47

Ito ay may kinalaman sa paglikha at

30:49

pagkakaloob ng mabisang pagkatuto para

30:52

sa magkakaibang pangangailangan ng lahat

30:54

na mag-aaral.

30:57

Bagamat't nakapagdala ng maraming

30:58

kapakinabangan ang ICT at social media,

31:01

ito ay nagdulot din ng makabuluhang

31:03

hamon sa bansa.

31:06

Ang hindi pantay na oportunidad o

31:08

pagkakataong makagamit ng ICT ay lumikha

31:10

ng digital divide sa bansa. Halimbawa

31:13

nito ay ang hindi pantay na oportunidad

31:16

sa paggamit ng internet at iba pang

31:18

gadget sa pagitan na mayaman at mahirap.

31:22

Ang digital divide na ito ay nagpalawak

31:24

sa agwat ng hindi pagkakapantay-pantay

31:26

sa edukasyon na naging sanhi ng hindi

31:28

pagpapatuloy ng pag-aaral, nakaranas ng

31:31

mga issyu sa kalusugan ng isip at

31:33

naharap sa limitadong oportunidad sa

31:34

kinabukasan.

31:37

Ang ICT at social media ay naging ugat

31:40

din ng paglaganap ng maling impormasyon

31:42

at balita na maaaring makamanipula sa

31:45

opinyon ng publiko, makapagpahina sa

31:47

tiwala ng mamamayan sa mga institusyon

31:50

at makapagpaligalig sa lipunan.

31:54

Ang labis na paggamit ng social media ay

31:56

maaari ding mauwi sa pagkagumon sa

31:58

paggamit nito. Pagbubukod ng sarili sa

32:01

iba at negatibong epekto sa kalusugan ng

32:03

isip partikular na sa mga nakababatang

32:06

mamamayan.

32:09

Ang ICT at social media ay nagbigay daan

32:11

din sa paglaganap ng cyber crime tulad

32:13

ng identity, online scamming at cyber

32:17

bullying.

32:19

Maalab na tagahanga ng sport sa mga

32:21

Pilipino. Ngunit ang bansa ay nahaharap

32:24

sa ilang makabuluhang hamon sa pagtatamo

32:26

ng pagtatagumpay sa pandaigdigang

32:28

sports.

32:30

Ito ay bunsod ng kakulangan ng sapat na

32:32

pondo na nagiging sanhi ng kakulangan ng

32:35

mga pasilidad, kagamitan, pagsasanay at

32:38

kwalipikadong tagasanay at suporta para

32:41

sa mga atleta ng bansa.

32:44

Naaapektuhan din ito ng korupsyon,

32:46

maling pamamahala sa pondo at hindi

32:49

pagkakaunawaan sa mga samahan ng sports.

32:53

Sa kabila ng mga hamong ito, ang

32:55

Pilipinas ay patuloy na humahaot ng

32:57

medalya sa larangan na ito. Ang bansa ay

33:00

regular na kasama sa top five na

33:02

kampeonato sa Southeast Asian Games sa

33:04

pabago-bagong pwesto. Ngunit nananatili

33:07

namang hamon ang lakbayin ng bansa sa

33:10

pandaigdigang Olympics kumpara sa SEA

33:12

Games.

33:15

Ang mga hamon sa pagkabansa ng Pilipinas

33:17

matapos ang ikalawang digmaang

33:19

pandaigdig.

UNLOCK MORE

Sign up free to access premium features

INTERACTIVE VIEWER

Watch the video with synced subtitles, adjustable overlay, and full playback control.

SIGN UP FREE TO UNLOCK

AI SUMMARY

Get an instant AI-generated summary of the video content, key points, and takeaways.

SIGN UP FREE TO UNLOCK

TRANSLATE

Translate the transcript to 100+ languages with one click. Download in any format.

SIGN UP FREE TO UNLOCK

MIND MAP

Visualize the transcript as an interactive mind map. Understand structure at a glance.

SIGN UP FREE TO UNLOCK

CHAT WITH TRANSCRIPT

Ask questions about the video content. Get answers powered by AI directly from the transcript.

SIGN UP FREE TO UNLOCK

GET MORE FROM YOUR TRANSCRIPTS

Sign up for free and unlock interactive viewer, AI summaries, translations, mind maps, and more. No credit card required.