Hepimiz İşsiz mi Kalacağız?

Son zamanlarda gazetelerin manşetleri,

televizyon kanalları veya web

sitelerinde sürekli aynı kalıpları

görüyoruz. Amazon işten çıkardı.

Almanya'da şu firma insanları işten

çıkarıyor. Dünya nereye doğru gidiyor?

Yapay zeka, küresel belirsizlikler, faiz

oranlarının artması bizleri, çalışanları

nasıl etkiliyor? Giderek işsizliğin

yayıldığı bir dünyaya mı gidiyoruz?

Ömer'le beraber kafa kafaya vereceğiz ve

Dreamy Ev robotları sponsorluğunda

işsizliği, hepimizin işsiz kalıp

kalmadığını değerlendireceğiz.

Evet Ömer yepyeni stüdyomuzda seninle

ayağının tozuyla video çekeceğiz yine.

Ama sana güzel bir haberim var.

>> Söyle.

>> Sana bir hediye takdim ediyorum.

>> Kolonyayı vereceğiz.

>> Yok. Sana bir hediye takdim ediyorum.

Söyle. Sen yoktun bu ödülü aldığımızda.

>> Bana mı?

>> Evet.

>> Ne diyorlar?

>> İTÜ bizi yıl

>> ev en yakışıklı YouTuber.

>> O zaten seçmelerine gerek yoktu. İTÜ

bizi yılın en iyi YouTube kanalı seçmiş.

İTÜ'deki İşletme mühendisliği kulübü.

Zaten ben seçildikten sonra baktım garip

bir kategoride yaşmışız. Rakipler şey

oluyor ya böyle bizim grubun alakasızlık

diye testland şeyi koyuyorlar.

Rakiplerimiz biraz ilginç geldi bana.

Rakipleri koyarız.

>> Ortam güzeldi. Hayko Cepkin vardı. Öyle

>> mi?

>> Aynen. Ondan sonra konuşanlar neydi?

Konuşanlar

>> Hasan Can.

>> Hasan Can vardı.

>> Valla biz Hasan Can'la falan bile

yarışmış olabiliriz. Çok garip bir

kategoriydi bizim için.

>> Onunla yarışmamıştık da yani. Ama yine

de hakkımızla aldık.

>> Danlach falan var mıydı bizim

rakiplerde?

>> Yoktu. O yoktu. O yoktu. Ama bir takım

influencerlar vardı. İstersen bugünkü

konumuza gelelim. 2025'i böyle hızlıca

bir tarıalım. Mesela Ekim ayının sonunda

Amazon 30.000 kişi işten çıkaracağını

söyledi.

>> Bu arada sen girişte şey dedin ya bütün

haberlerde aynı şeyi görüyoruz.

>> Aynen.

>> Baba sen herkesi Financial Times

ekonomisi falan mı takip edi sanıyorsun?

>> Türkiye'de hiçbir haberlerde bunları

görmüyoruz Yaşar.

>> Ama şöyle düşün.

>> Senin algıların bozuldu bence.

>> Yok ama şöyle düşün. Şimdi herkes şunun

farkında. Şu an iş piyasası oldukça

daraldı ve yeni bir iş bulmak çok zor. 2

sene önce, 3 sene önce bizim yaş kurumuz

arasında en moda şey neydi? İnsanlar iş

değiştiriyordu. Sürekli maaşları hızla

artıyordu. Şu an şu moddalar. Abi dur

yani iş bulmak zaten zor. İş bulduysak

devam edelim. Bu küresel bir şey.

Amazon'da demin örnek verdim. Almanya

çok kötü durumda. 2026 yılında her üç

firmadan biri işten çıkarma yapmayı

düşünüyormuş.

>> 2025 var mı? 2025

>> abi. 2025 yok ama 2019'da 2025 var. Bu 6

senede Almanya'da 250.000 iş gitmiş.

>> Evet. Bu şey de gitti zaten. Endüstride

gitti değil mi? Biz bunu Almanya videosu

Yaşar'ın yaptığı Volkswagen bu

fabrikaları kapatacaktı. Kapattı mı? Ne

oldu? O yılan kes

>> ya. Onu kapatmayacak ama özellikle

elektrikli arabaların öne çıkmasıyla

beraber otomotiv yan sanayisi çok güzel

durumda.

>> Anladım. Burada iki şey oldu. Komik bir

şey bu. Endüstri devleri, klasik

kapitalist şirketleri düşündüğümüz zaman

onların istihdam azalışının sebebi

farklı. Magnificent Sev'ın teknoloji

devlerinin istihdam azalış sebebi

farklı. Endüstri devleri genel talep

düşüşünden dolayı ekonomiler durduğu

için alımlarını durdurdu veya fabrika

kapatıyor. Magnificent 7 da zaten kendi

iş modelinden dolayı ve yapay zekanın

etkisiyle yeni alımları durdurdu. Var

olanları da çıkartıyor. Bak hatırlarsın

belki Elon Musk iki aldıktan sonra ciddi

bir işten çıkarma yaptı. %80'ini kovdu.

Bir şey olmadı bu arada site hala devam

ediyor. Üstüne o dönem Zuckerberg de

Metadan ciddi işten çıkarmalar yaptı.

Yani Magnificent 7'da da ciddi işten

çıkarmalar 2024'ten beri vardı zaten.

>> Evet. Şunun altını çizeyim. 2025 yılı

içinde ABD'de yapay zeka kaynaklı 50.000

kişi işten çıkarılmış.

>> 2025'te.

>> Aynen.

>> Geçen gün bir haber gördüm. Sales

Force'tan. Gördün mü sen onu?

>> 4.000 kişiyi işten çıkardıkları için

pişmanlarmış. Onlar biraz abartmışlar.

Onlar biraz başta abartmışlar.

>> Yapay zekadan dolayı çıkartmışlar. Şimdi

pişman.

>> Aynen. Onlar çok böyle bir anda bu işe

girmişler. Ama bence burada katman

katman gidelim. Birincisi pandemi

dönemine baktığımızda özellikle

teknoloji alanında inanılmaz bir

istihdam artışı yaşanıyor. Pandeminin

hemen sonrasında mesela Kanada'da da

bunun verileri var. Hıı.

>> Çünkü pandemi döneminde

diye bütün dünyada devletlerin para

bastığı

>> tek sebep o mu?

>> Değil ama hani sebeplerden biri

şirketler inanılmaz büyümeye gitti.

İstihdam anlamında. Mesela getiri düşün

o dönem mesela getir acayip para

yakıyordu. Bütün şirketler para

yakıyordu. Niye? Para ucuzdu.

>> Evet. Ama bence şey faktörü de çok

önemliydi. Pandemi döneminde e-ticaret,

internet tabanlı işlerde ciddi bir

büyüme gördük ya biz.

>> Yani getir uçtu. Muhtemelen yemek

sepetinin durumu iyiydi, trend yol çok

iyiydi. Bunun etkisiyle de zaten

bunların genelde istihdam ettiği

alanlarda teknoloji çalışanları olduğu

için, yazılımcılar falan olduğu için

onun etkisi vardır gibi geliyor bana.

>> Kesinlikle var ama pandemi dönemindeki

şişkinliğin şu an biraz atıldığını

görüyoruz. Yani orada inanılmaz bir

büyümeye gitti şirketler. Orada para

politikaları gevşek olduğu için ucuz

krediyle kendi finansmanlarını

sağlıyorlardı. Para yıkıyorlardı. E

şimdi para değerli bir şey. Faiz

oranları yükseldi. Artık verimlilik,

maliyet, bütçe kesintilerine doğru

gidiyorlar. İlk mesele biraz pandemiyle

alakalı. İkinci mesele, e tabii ki

küresel belirsizlikler.

>> Şu ankini diyorsun 2025'in olayını

diyorsun.

>> Tabii tabii. Yani Trump iktidara geldi.

İşte ülkelere gümrük vergileri koydu.

Alman sanayisi zayıflıyor. Çin dünyada

deflasyonist bir baskı yaratıyor. Bu da

şirketlerde geleceğe dair çok büyük bir

belirsizlik yarattı.

>> Ama bu belirsizliğe rağmen büyüme

rakamları iyi geliyor. Amerika'da

>> o da biraz puzzle. Aslında çok puzzle'da

değil. Yapay zeka balonuyla oldu da o

biraz. Ya orada şu var aslında. Çok

büyük şirketler, sen de demin bahsettin

Magnificent 7. Onlar büyük karlıklar

açıklamaya devam ediyor. Veri merkezleri

aracılığıyla inanılmaz borsa

değerlemeleri kazanıyor.

>> Bir de çok fazla yatırım akıyor. Oraya

bir hype olduğu için para akıyor.

>> Tabii ya paranın aslında aktığı yerler

daraldı. Yani çok spesifik noktalara

gidiyor. Aynı şey şunun içine geçerli.

Mesela istihdam azaldı diyoruz ya ama

mesela Meta'dır, Nvidia'dır, Amazon'dur.

İşe alım yapıyor ama kimlere yapıyor?

Çok seçtiği yapay zeka mühendislerini

yüksek bonservise transfer ediyorlar.

>> Ha evet. Evet. Çok pahalı transferler

oluyor.

>> Aynen. Aynen. Yani

>> milyon dolarlık. Tabii yukarıda bir

aslında birikme var. Aşağı doğru bir

sıkıntı var ama yukarıda müthiş bir

muazzam birikme var.

>> Zaten bunu yapay zeka kısmında

konuşacağız. Şu an iş piyasasında böyle

bir elmas yapısı oluşmaya başladı. Yani

aşağıda çok ciddi sıkıntı var. Yukarıda

zaten en nitelikliler var. Bir de 5 yıl

önce, 10 yıl önce işe girmişler. Ortada

biriktiler. Tamamen şey değişti. Eskiden

piramitti ya bu mantıken piramitti. Şu

an elmasa döndü. Bunu ama zaten

ilerleyen kısımda konuşacağız.

>> Ama bir de şunu düşün hikaye böyle daha

genel bir yerden bakalım. Challenger

diye bir grup var. Bunlar Ekim ayının

sonunda bir rapor yayınladı. Kasım

ayının başı gibi ve dediler ki 2025 yılı

içerisinde Kasım ayının başına kadar tam

1 milyondan fazla işten çıkarma olmuş.

Bu 2020'den beri yapılan en büyük işten

çıkarma toplanamı

>> ve Amerika'da bu arada ekonomi iyi

büyüyor.

>> Bak bu çok kritik bir cümle.

>> Evet. İkincisi işe alımlar da 2011'den

beri en düşük seviyeye gelmiş. Yani

sadece yüksek seviyede işten çıkarma

yok. Aynı zamanda düşük seviyede de işe

alım var. Challenger'ın bu raporu zaten

bütün bu tartışmaları iyice

alevlendirdi. Yani bize aslında hikayeyi

net bir şekilde sundu.

>> Evet. Ya normalde böyle bir şey olsa

resesyona mı giriyoruz muhabbeti çok

konuşulur burada. Ama yapay zeka

etkisiyle garip anormal bir durum oldu.

Zaten sen diyorsun ya bütün para

Magnificent Sev'a gidiyor ya.

Magnificent 7'ın şöyle bir yapısal farkı

var. Bunu biz Teknofedalizin videosunda

anlatıyoruz. Varufakis çok iyi anlatıyor

bunu. Şimdi eski klasik kapitalist

şirketler çok ciddi istihdam da sağlıyor

ve iyi işler yaratıyorlardı. Mesela

Volkswagen'ın kaç çalışanı vardır?

Tahmin et. Acayip bir sayı.

>> 400.000.

>> İyi yaklaştın. 680.000. Meta'nın kaç

çalışanı var?

>> 120.000

>> yok 68 70.000 falan. Ve Meta

Volkswagen'dan 45 kat daha karlı bir

şirket.

>> Nvidia bak. NV 445.000 çalışama dünyanın

en değerli şirketi ki bu arada 2 sene

önce 30.000 falandı. Twitter'ım 1500

2.000'miş. Yani adamlar zaten inanılmaz

para harcıyorlar ama o para sirküler

ekonomiye dönmüyor. Çünkü o para

çalışanlara gitmiyor. O par sıradan

insanın cebine girmiyor. O parayı

adamlar alıyorlar. Aslında o

Warfarkis'in klasik argümanıdır.

Ekonomiden çıkartmış oluyorlar bir

şekilde. Çıkartmış olmaktan kastım şey

tabana yayılmıyor.

>> Bak Reuters'ın güzel bir analizi vardı.

Orada şuna bakıyor. Magnificent 7 yani o

büyük teknoloji şirketleri 2025 yılı

içerisinde 400 milyar dolarlık veri

merkezi yatırımı açıklamış. Sonra şuna

bakıyorsun.

>> İstihdam ne?

>> Ya istihdam zaten o kadar yüksek değil.

Ha oraya geleceğim zaten. Yaptıkları

sermaye yatırımlarıyla istihdam

yatırımları arasında muazzam bir fark

var. Şu an zaten dünyada dediğin gibi

para büyük teknoloji şirketlerine

gidiyor. O büyük teknoloji şirketleri de

parayı harcıyorlar ama nereye

harcıyorlar? Veri merkezlerine, sermaye

yatırımlarını harcıyorlar. Operasyonel

maliyetler harcamıyorlar. Yani para

>> sermaye yatırımı dediğinseniz sermaye

mallarına harcıyor. İnsana gitmiyor

diyorsun.

>> Aynen. İnsana gitmiyor

>> ki. Bu arada rantan bu Rant Corporation

var ya onların bir raporuna baktım.

Şimdi dör tane aslında burada grafik

var. İş gücü verimliliğine baktığında 50

yılda 2,5 katına gelmiş. Yine kişi

başına düşen milli gelir de 2,5 katına

gelmiş.

>> Amerika burası.

>> Aynen Amerika. Yani işçi gücü

verimliliğiyle kişi başına düşen milli

gelir paralel ilerlemiş ama reel medyan

ücretlere baktığımızda ancak %15 artmış.

Reel ücretlerde durağ anlaşma var. Yani

şöyle oldu aslında 80'lerden sonra. Bunu

da Regan videosunda anlattık ama Regan

videosu daha gelmedi. Gelecekte gelecek.

Yani neoliberalizm hikayesi var ya

klasik şey işte iş gücü verimliliğiyile

işçilerin maaşları arasındaki bağlantı

koptu.

>> Evet

>> 80'lere kadar burada net bir bağlantı

vardı. Yani işçilerin verimliliği

arttıkça maaşları da artıyordu. 80

sonrası dönemde yeni küresel sistemde

neoliberal dönemde artık o bağlantı

koptu ve CEO'ların ve şirket

değerlerinin karlarının uçtuğu sıradan

insanın o pastadan yeterince pay

alamadığı bir döneme girdi. Şimdi şeyler

de patladı. Ben sana söyleyeyim. Şimdi

burada en çok dayak yiyenler sıradan

işçiydi. Sıradan işçi düşük becerili

işçiydi. Şimdi en yukarıdakiler gidiyor.

En becerikliler patlamaya başlad

>> mesele tam olarak bu. Dediğin gibi çok

uzun süre ortalama insan bundan çok

olumsuz etkilendi verilerini gösterdiği

gibi. Ama beyaz yaka, finans, bilgisayar

mühendisliği yani bilgi teknolojileri

üzerinde iş yapan insanlar bundan

etkilenmiyordu. Ama yapay zeka tam

olarak onları ciddi anlamda etkilemeye

başladı. Sen Louis Fed'in bir raporunu

gördüm. Onlar şuna bakmış. Yapay zeka en

çok hangi yerlerde işsizlik yaratıyor?

Matematik, finans, bilgisayar

mühendisliği ve yönetim sektörü.

>> Muhasebe ben gördüm. Muhasebe ve hukuk

çok görüyorum. Semelt şey diyordu buna:

"Bilgi tabanlı ve rutin işleri tamamen

yapay zeka alabilir."

>> Yani mesela hukukçuları çok konuşuyorlar

bu arada Amerika'da. Bizim Türkiye'de o

kadar değildir ama hukuk şirketleri

biliyorsunuz Amerika'da çok iyi para

kazanırlar. Çok iyi de insanlara maaş

verirler. Orada mesela birçok şeyi artık

yapay zekaya yaptırıyorlarmış. Dosyaları

tarama, önemli noktaları çıkartma,

mülakatları hazırlama vesaire. Bak hukuk

ve finans, hukuk, finans, sigortacılık.

Bunlar iyi beyaz yaka işleriydı.

>> Hukuk, finans, sigortacılıkta zaten

2009'dan da beri gelen merkez kapitalist

ülkelerde ABD ve Britanya'da düşüş var.

Yeni istihdam düşüşü var. Yani artık

gençlerin işe alımlarında %10'ların

üstünde düşüşler vardı. Şimdi yapay

zekayla onun selasını okuyacaklar.

>> Zaten okunuyor.

>> Okunuyor

>> zaten yine verilere baktığında özellikle

işte chatit'nin hayatımıza girdiği

noktayla ekonominin büyüklüğüne

bakıyorsun ve açılan yeni işlere

bakıyorsun. Arada muazzam bir asimetri

var. Yani ekonomi büyümeye devam ediyor.

Özellikle borsa büyümeye devam ediyor.

Finans kapital büyüyor ama yeni açılan

pozisyonlar giderek daralıyor. Ve burada

en çok bahsettiğin gibi yeni işe

girenler etkiliyor. Yani gençler aslında

bu sistemde

>> patladı.

>> İnanılmaz kötü etkilendi.

>> Ama şimdi bak sen bu verileri verdin. Şu

terbiyesizi de yapmayalım. Şimdi sen

işsizlik verilerini söylüyorsun. Ya

dünya tarihine bir bütün olarak bak

1900'den beri %4.5 işsizlik, %6

işsizlik. Bunlar anlamlı sayılar değil

>> orada. Ama şunu söylemek lazım.

>> Ver cevabını. Asıl mesele şu. Sen

milyonlarca genci bu işlere yönelttin.

Bu eğitime yönelttin. Bu insanlar bu

işlere girdi.

>> Beni solcu solcu konuşturma. Bu işler

doğuya kayarken, iyi işler kaybolurken,

mavi yaka işlerini kaybederken kimse bir

şey demiyordu. Şimdi senin çok iyi

okumuş, ne bileyim işte binlerce dolar

para vermiş üniversite mezunu

öğrencilerin biraz işsiz kaldı diye

onlar da dayak yedi diye mi şimdi çok

büyük olay oldu?

>> Zaten mesele şu sistem normalde yukarıda

rıza üretebiliyor da artık yukarıda da

rıza üretemiyor. Mamda'nin seçilmesini

nereden değerlendir? Buradan

değerlendir.

>> Ha sen şey diyorsun. İyi eğitimli, büyük

hayalleri olan ama hayal kırıklar

gençler.

>> Aynen. Aynen öyle. Yani bunlar işte sen

de ev krizini anlattın. İyi eğitim

almışlardı. Dediğin iyi beyaz yaka

işlerde çalışacaklardı. Şimdi bu büyük

şeylerde çalışabiliyorlar. Çünkü işler

burada. Oradaki evlerin fiyatları çok

yüksek. Kiralar çok yüksek. Üzerine yeni

işlere giremiyorlardı. Çünkü şimdi bir

tane yeni işe insana almak demek 6 ay

boyunca ona iş öğretmek demek. Sıfırdan

başlayacak vesaire vesaire. Ama ortalama

tecrübeye sahip veya yüksek tecrübeye

sahip biri yapay zekayla onun iş yaptığı

işi yapıyor zaten. Niye ben ona zaman

harcayıım ki diyor. O bana maliyet

diyor. Ya da işe alacağım bir sene sonra

işten çıkacak diyor.

>> Ama ben şu yüzden itiraz ettim. Şimdi bu

videoyu izleyen herkesin kafasında şu

soru işareti doğacaktır. Eğer iyi bir 49

W izleyicisiyse biz ülkeleri tartışırken

veya ben bu liderler serisini yaparken

70'lerde şöyle bir sıkıntı vardı, 80'de

şöyle bir işsizlik artı enflasyon vardı

derken bizim bahsettiğimiz işsizlik

rakamları ABD için de, Britanya için de

%10 civarlarıdır.

>> Bugün bizim oo şöyle bir sıkıntı, böyle

bir sıkıntı var dediğimiz rakamlar ona

yaklaşmıyor bile. Benim esas endirtme

sebebim buna bir cevap vermemiz lazım.

Çünkü bu haklı bir soru.

>> Vereyim mi?

>> Ver. Şimdi Financial Times'ta bir rapor

var abi. Bakıyorlar son 3-4 senede

açılan iş sayısına iş sayısı kademeli

olarak azalıyor. Yani yapay zeka böyle

bir anda herkes işsiz yapmıyor ama

giderek daha az insana ihtiyaç

duyuyorsun bir iş yapmak için. Mesela

eskiden bir iş yapmak için 10 kişiye

ihtiyaç duyuyordun. Şu an 67 kişiye

ihtiyaç duyuyorsun. Bu belki 5 sene

sonra 34'e düşecek. Yani böyle 7 veya 8

büyüklüğünde bir deprem olmuyor. Sürekli

5 şiddetinde sürekli 6 şiddetinde bir

deprem yaşanıyor. Bence yapay zeka

konusunda, şu an etkileri konusunda çok

heyecanlıyız. Ama 15-20 sene sonra

muhtemelen çok daha derin etkileri

olacak. O konuda da çok kayıtsız. O

şimdi veriye baktığımızda şunu

görüyoruz. Zamanla özellikle freelance

işte yazarlık, freelance kodlamacılık

veya yazılım mühendisine yönelik

talepler çok yavaş yavaş azalmış.

Özellikle geri seviyesinde azalmış ve

bunlar azalmaya devam edecek. Çünkü

mesela şu an tasarım yapmak için birine

ihtiyaç duyuyor musun? Metin yazmak için

birine ihtiyaç duyuyor musun? Muhasebe

yapmak için birine ihtiyaç duyuyor

musun? Daha az ihtiyaç duyuyorsun.

Duyuyorsan bile

>> tabii biz aslında şöyle yaptık. Kriz

daha o kadar da netleşmeden yani orada

bir trendin kırıldığını gördük. Trend

negatife doğru gidiyor ve oradan bir

projeksiyon yaptık. Daha kötüye gitmeye

başladığı noktada şu an diyoruz bu bir

krize doğru gidiyor. Yavaştan başladı

diye.

>> Aynen öyle. Ve daha önemlisini

söyleyeyim. Geçen gün bize bir takipçi

geldi. Kendisi Türkiye'nin büyük

şirketlerinden birinde yapay zeka

direktörü olarak çalışıyor ve bana şunu

söyledi. Şu an biz işe alım yapmıyoruz.

Şimdi insanlar işi bırakıyor, iş

değiştiriyorlar, emekli oluyorlar ama

yeni kişileri işe almıyoruz. Bu direkt

üstten gelmiş emir olarak. Sebebi de şu.

Yani şu an yapay zeka, verimlilik,

otomasyon belki daha az insana ihtiyaç

duyduğumuz bir yere doğru götürüyor

bizi. Dolayısıyla şu an işe alım

yapmayın. Yani mesela bir departman 10

kişiden 8 kişiye düşüyor ama iki kişi

almıyorlar. Veya dört büyük banka

Türkiye'de 400 500 kişi işten atmış.

Özellikle kalite mühendisliği konusunda.

Çünkü bunları artık sadece bilgisayar

aynen bilgisayar yapıyormuş. Dolayısıyla

böyle çeşitli sektörlerde kademe kademe

ya işe alım yapmıyorlar. Buna bu arada

quid cutting falan da diyorlar. Yani

sessiz kesinti veya senin pozisyonunu

yükseltmiyorlar. Yani mesele şu daha az

iş açılıyor zamanla ama bir anda değil

ama zamanla. İki var olan işçiler

gittiğinde onların yerine yeni işçiler

almıyorsun. 3. Var olan işçileri de üste

çıkarmıyorsun.

>> Orada şöyle bir sıkıntı var ama uzun

vadeli bakarsan kısa vadeli maliyet

hesabı yaptığın zaman yeni birini

almamak belki mantıklı gözüküyor

olabilir ama orta uzun vadede şu olacak

aslında. Şimdi mesela hukuk firmaları

için bunu Amerika'da diyorlar. Ortalama

yaş 55. Abi yeni insan almıyorsun. 15

yıl sonra ne olacak bu şirkette? Kim kim

çalışacak? Yani orta seviyeye gelecek

veya yüksek kademelere gelecek işçi

yetiştirmiyorsun aslında. Sen

çalıştorsun.

>> Aynen. Bir tecrübe aktı sorunu var.

Tecrübe aktım sorunu var.

>> Bir de şöyle bir sorun var. Esas onu da

ben vurgulamak istiyorum. Şimdi sadece

işsizlik verisine bakarsan %5 olmuş, 6

olmuş, 7 olmuş çok da büyük sıkıntı yok

diyorsun ama işlerin niteliğine bakarsan

bir de öyle bir problemimiz var son 2030

yılda. Yani bu klasik şey hikayesi.

Şimdi işsizlik %10 ama iyi işler var. O

ülkede. İyi işlerden kastım yani

insanlar mavi yaka olarak anlamlı bir

maaş kazanabiliyorlar. Sosyal

sigortaları var vesaire.

>> Ev alıyor, araba alıyor.

>> Aynen. Buradan şuna döndük. İşsizlik

oranı belki %10 değil %5 ama çalışanlar

nerede çalışıyor? Prearyştı herkes

zaten. Yani güvence yok. Doğru düzgün

bir gelecek inşa edebileceği hayali yok

zaten. O yüzden de güçlü bir talep de

yaratılamıyor. O yüzden tüketim de talep

de öldü Vat Avrupa ve merkez ülkelerde.

Bunun üstüne bir de şimdi en becerikli

olduğunu düşündüğümüz adamlar da belki

de prekaraya yalak. Onlar da aşağı doğru

düşüyor. Yani aslında genel olarak

toplumun geneline baktığımız zaman ciddi

bir güvencesizleşme ve statü kaybı var.

Bu devam ediyor.

>> %100. Esas

>> problem bu aslında.

>> Aynen. %100. Yani eskiden istihdam şöyle

bir şeydi. Bir kere bir şirkete

girdiğinde belki 30-40 yıl çalışıyordun.

Oradan emekli oluyordun ve oradaki

becerileri sürekli güncellemek zorunda

kalmıyordun. O iş veya o iş veren senin

güvencen oluyordu. Şimdi bir kere

sürekli kendini yenilemen lazım. Sürekli

iş kaybetme riski taşıyorsun ve dediğin

gibi o kadar yüksek ücretler almıyorsun.

kendi iş gücü verimliliğinin artmasına

rağmen verilerle demin gösterdik. Yani

iş gücü verimliliği artıyor aslında ve

toplum o kadar kazanmıyor. Dolayısıyla

tam bahsettin elmas hani böyle

>> elmasa doğru gidiyoruz.

>> Aynen. Yani yukarıda inanılmaz bir

sermaye birikimi.

>> Müthiş bir eşitsizliği arttıracak bu.

Yani baktığın zaman eşitsizlik biz

videosu çektik. Eşitsizlik azalır mı

diye bakıyorsun artacak gibi gözüküyor

aslında. Tam tersi

>> %100. Bu arada burada Moraveç paradoksu

diye bir şey var.

>> Ne o ya?

>> O da şu. Bizim için zor olan şeyler

robotlar için, makineler için kolay.

Makineler için kolay olan şeyler bizim

için zor. Ne mesela? Şimdi bizim için

yürümek işte benim şu kolonyayı almam,

şunu tutmam, yürümem kolay. Çünkü

yürürken aslında onlarca farklı kasım

çalışıyor, onlarca farklı kemiğim

çalışıyor ama düşünmüyorum. Milyonlarca

yıl boyunca evrimleşmiş o mekanizmalar

hiç ben düşünmeden böyle ardı ardına

sıralanıyor. Çok rahat ve çok böyle

kaygan bir şekilde. Ama mesela bir

matematik işlemi yapsam, mantık hesabı

düşünsem, satranç oynasam falan çok

düşünüyorum böyle. Ama robotlar için tam

tersi. makineler, matematiksel hesabı,

işte mantık silsilerini çok hızlı ve

rahat bir şekilde yapıyor. Çünkü biz

onları rahat bir şekilde yazabiliyoruz

ve onları anlatabiliyoruz. Ama mesela

kendi çevrelerini algılamak veya o kas

hareketlerini daha akıcı bir şekilde

yapması zor oluyor.

>> Bu Baston Dynamics robot yapıyor. Hala

daha yürüyemiyordu. O en son koşmaya

başladı sanki. 100 yıldır o robot

koşacak da normal hareket edecek.

>> Biraz orada iyileşme var ama onların bu

kadar zor olmasının sebebi buydu. o

hareketlerini aktarmak çok zor. Bu

yüzden mavi yakalı işleri alması çok zor

yani. Çünkü düşünsene mesela burada bir

sürü boya yaptığı boya için ince yerleri

geçiyor.

>> İnşaat işçiliği iyi.

>> Havalandırmayıyor, tesisat yapıyorsun.

Yani bir robotun o çevreyi algılayıp o

hareketleri rahat bir şekilde yapması

çok zor. Ama işte bir yazılımın muhasebe

yapması, finans hesabını tutması, veri

analizi yapması çok kolay. O yüzden ilk

buralar etkilendi. Yani bir nevi kendi

kuyusunu kazan bir durum oldu. E şimdi

robotlar dedik ama hayatımızdaki her

alanı kötü etkilemiyor. Özellikle iş

hayatımızın dışında kişisel hayatımızı,

ev hayatımızı olumlu etkileyen robotlar

var.

>> Bak şu an aklıma bir teori geldi. G

almaz curve. Şöyle bir curve düşün.

Tamam mı? Robot çok akıllıysa hayatımızı

çok negatif etkiledi. Tamam mı? Robot

orta akıllıysa süper, az akıllıysa da

etki zayıf.

>> Doğru. Doğru.

>> Ömer eğrisi. Gem almaz eğrisi. Sevdim bu

teoriyi.

>> Güzel.

>> Aynen öyle. Tam şu an orta akıllı,

kıvamında bir robotumuz var.

>> Dreamy X50. Kendisi 200'den farklı

nesneyi tanıyabilen 20.000 pascal çekiş

gücünde. Diyeceksin ki bu ne? Kılı bile

çekiyor. Yani senin evinde kullandığın

bir süpürgeden daha güçlü bir süpürge

demek bu. Bunun olayı da şu aslında. Bak

onu söylemiyorsun. Esas şeyi

söylemiyorsun. Halıda istenmeyen kıl,

tüy, pislik hepsini çekebiliyor. Halı

çekmek zor ya. Halı. Doğru. Doğru. Bir

de halıya çıkarken, bak bu aletin en

güzel yanı diye anlatıyorlar bunu.

Halıya çıkarken dikkatli çıkıyor. Halıyı

tanıyor. Kirli fırçayı koymuyor. Yani

orada kirli fırçayla halıya değmiyor.

>> Robot dersin ama bak nasıl robot.

>> Akıllı akıllı akıllı. O fırçaları

ayarlıyor. Yani kirlisinin temizini

ayarlıyor ve kendi kendini temizliyor.

Yani şey yapmana gerek yok. Her

seferinde boşaltıp kendim için önemli

bir alet bu çalışan biriysen. Şimdi

vaktin kısıtlı. Sen çalışıyorsun

temizliğe çok vakit ayıramıyorsun.

>> Evet.

>> Bir sosyal hayatı var. Çalışma hayatı

var. Uyuyacaksın. Kişisel bakım var.

Niye temizliği sen yaparsın ki? Evet

zaten esasen bizim gibi insanlar için

>> aynen öyle

>> çok çalışkan, ev işini çok yapmak

istemeyen benim gibi insanlar için

muhteşem beyaz yakalar.

>> Drimi X50 bugünkü sponsorumuz. Mutlaka

bir ziyaret edin diyoruz.

>> Şey işler gitti ya bu şirketlerde vardı

ya Excel dolduruyoruz abi. Ne yaptığımız

belli değil abi bundan şikayet eden bir

sürü tanıdığımız var. Gençler var. İyi

abi.

>> Tırkadan işler diyorsun.

>> Aynen tırışkadan işlerdi. Hadi şimdi onu

da kaybettiniz. Şimdi Excel doldurmak da

yine bir iştir yani kötü. Ama o da

gitti. Yani bu istihdam sorununu tabii

sen anlatıyorsun yaani işe alımlar

düşüyor. Düşmesinin bir sebebi olarak

şunu anlatıyorlar. Şimdi yapay zeka

sayesinde herkes çok benzer ve çok iyi

niyet mektupları ve CV'ler hazırlıyor ya

>> bu işverenlerde şöyle bir şeye sebep

oldu diyorlar. Artık iyi adamla kötü

adamı fark edemiyorsun. O kadar ayırt

edemiyorsun. Buna limon terzi diyorlar.

Şu abi şimdi sen araba alırken ikinci el

araba piyasasında iyi arabayla kötü

arabanın farkına varamıyorsan çünkü

ikinci el o arabayı satan adam o bilgiye

sahip ya. Asimetrik bilgi var. Evet. O

zaman sen şundan çekiyorsun ulan ya kötü

bir araba alırsam o yüzden fiyatı daha

düşükten veriyorsun.

>> İyi arabaya sahip olan adam da sana o

fiyattan satmak istemiyor. O piyasadan

çekiliyor. Günün sonunda piyasada sadece

çürük yumurtalar kalıyor. Kötü arabalar

kalıyor. Şimdi burada da diyorlar ki

eğer sen başvuru yapan kişinin

niteliğini ölçemiyorsan

>> Hı hı.

>> ne yapacaksın? O zaman almazsın. Çünkü

adam şey çıkabilir, bozuk çıkabilir. Ne

yapıyorsun o zaman diyor? Network

üzerinden, referans üzerinden, tanıdık

üzerinden adam almaya başlayacak.

>> Abi bu dediğim bana iki şey düşündürdü.

Bir şimdi bence diploma toplumundan

portfolyo toplumuna geçiyoruz. İstihdam.

>> Aynen. Yani diploma bir işe yaramamaya

başlıyor.

>> Neden? Çünkü abi şimdi eskiden

üniversiteler bir statü ve aynı zamanda

bir özellik sinyali. Neydi mesela? Sen

bu üniversiteyi bitirdiğinde bu dersleri

verdin. Buraya bir devamlılık gösterdin.

Bir çalışkanlık gösterdin. Bir sebat

gösterdin. Ben bu meseleye hakimim ve

çalışabilecek karaktere sahibim. Şimdi

zaten üniversiteler mevcut ekonomiyle,

mevcut piyasanın istedikleriyle ayrı bir

yere gitti. Yani oradan çıkan öğrenci

piyasanın taleplerini karşılamıyor.

İşverenler diyor ki yani bize sıfır

geliyorlar.

>> Ya sinyalleme etkisi zayıfladı

üniversitede değil mi? Evet. Neden

zayıfladı? Çünkü atıyorum yapay zekayı

kullanarak mezun olabiliyorsun

öğrenmeden. Öğrenmiş gibi

yapabiliyorsun. Portfolyo ise

>> portfolyo dediği senin o yaptığın işler

ve o işler sonucunda oluşturduğun

network.

>> Aynen. Hem işler hem de network. Çünkü

portfolyo gerçek bir iş gösteriyor.

Gerçek bir çıktı gösteriyor. O yüzden o

diplomanın gösterdiği şeyler zayıfladı

bence de. Ama ikinci düşündüğüm şey ne

oldu biliyor musun? Şimdi dedik ya en

çok böyle beyaz yaka ve bilgi teknoloji

işlerini veriyi aktarılabilen işleri

etkiliyor diye. Şimdi eskiden sen bir

konuda teknik bir bilgi sahibi olduğunda

iş buluyordun ama şimdi bunu makine

yapıyorsa senin öne çıktığın mesele

insanlarla ilişkiler. O soft beceriler

dediğimiz mesele var ya onu da doğru

diyorsunuz. Bak çok bunu da çok

seviyorsunuz bu lafları. Benim de hoşuma

gidiyor. Bunu zamanında Mark Cubun

demişti artık kodu modu boş verin. Bunu

derken bu arada yapay zeka yoktu adam

ama teknoloji yatırımcısı olduğu için

herhalde haberi vardı. Felsefe okuyun

falan diyordu. Allah aşkına felsefe

okuyun diyebilir misin? Eline vicdanına

koyuyor insanlar.

>> Onu demiyorum. Başka bir şey diyorum.

>> Ne diyorsun abi? Soft yetenek ne abi?

Mesela Vahitte var mı mesela?

>> Var. Neden var? Şimdi sen dedin ya

mesela Amerika'da hukuk falan epey

otomatize olabilir diye çok katılıyorum.

Şimdi mesela artık bir davayı taramak,

bundan önceki içtihatlara bakmak veya

bunlar üzerine uzun uzun düşünüp geceler

boyunca araştırma yapmak mı yoksa gidip

müşteri bağlamak? Müşterilerle yemeğe

çıkıp onlara duygusal destek sunup

onları kendine bağlamak mı?

>> O zaman sana bir şey söyleyim mi?

Esnaflık çağırıyorsun sen.

>> Aynen öyle. Spectator'da bir yazı çıktı

işte avukatların sonu mu diye. Orada da

şundan bahsediyor. Biz eskiden uzun uzun

araştırmalar yapardık. Temyiz dilekçesi

için 1 bu5 sayfa dilekçeyi 3 günde

yazardık. Şimdi geçen gün chat bittiye

verdim. 30 saniyede yazdı ve mükemmel

yazdı diyor. E şimdi artık avukatlıkta

bilgiye ulaşma, araştırma, metin yazma

önemsizse seni ne öne çıkarıyor?

Oturacaksın insanlarla, kendini

pazarlayacaksın, kendini satacaksın.

Yani dışa dönük olanlar bu sistemde

kazan olacak. Daha önemlisi zaten bu

networklere sahip olanlar aile

bağlarıyla gittiği okullarla veya

çevresiyle bir adım avantajı olacak.

>> Bu arada avantaj her zaman vardı bence.

>> Vardı. Öne çıkıyor.

>> Aynen. Yani bir mülakata girdiği zaman

benzer yeteneklerdeki insanlarda

kendisini daha iyi pazarlayan

kazanıyordu ya zaten.

>> Bak ben sana başka bir şey söyleyeyim

mi? Bizim yaptığımız iş bile belki 2-ü

sene sonra anlamsızlaşacak.

>> Sallama be. Bizde bir şey olmaz.

>> Hayır şunu düşün. Bir sürü inanılmaz

metin ve

>> Oğlum öğretmenlerde bir sıkıntı yok

>> ya. Şöyle düşün

>> ya biz şimdi YouTube'a video sen

>> ya YouTube'a video yüklüyoruz ya.

>> YouTube'a yapay zekayla video

yükleyenler var. Oturup izledin mi hiç?

Sene sonra tamam da 23 sene sonra belki

mükemmel yapacak. Ben 23 sene sonra

bizim yaptığımız işin bu anlamda

anlamsızlaşabileceğini düşünüyorum.

>> Bence bizim yaptığımız işi iyi bir yapay

zeka aynı benzer bir yapıyı falan

çıkartabilir zaten. Yok 3 sene sonra

çıkaracak.

>> Tamam. Ama biz anlatıyoruz mu

anlatıyoruz? Bir şey

>> bizi öne çıkaran şey mi olacak? İnsanlar

bizim yüzümüze aşina olduğu için işte

sesimize aşina olduğu için biz de

duygusal bir bağ kurduğu için bizi

tercih edecek. Yani aynı mantık yani

işin çıktısı anlamında onun bir önemi

kalmıyor. O bilgiyi üretme ve o ülki

bilgiyi refine etme.

>> Nasıl nasıl anlattığın önemi diyorsun.

Anlattığın şey değil de

>> bak yapay zeka onu bile yapabilir.

>> Sen diyorsun ki aslında bilgiye sahip

olmak o kadar matah bir şey de

olmayacak. Zaten yapay zekada hepsi var

diyorsun.

>> Aynen öyle

>> yani. Aynen. Yaşar'ın söylediği her şeyi

zaten yapay zekaya baktığın zaman

aynısını buluyorsun.

>> Tabii. Hatta bir geçenlerde biri bana

mail attı. Benim bütün konuşmalarımı

işte bir sisteme yüklemiş ve hani

aslında bir Yaşar botu yaratmış.

>> Nasıl lan? İyi çalışıyor mu?

>> Daha denemedim. deneyeceğiz. Daha

denemedim. Ben de merak ettim bu arada.

Ama şunu demek istiyorum. 3 sene önce

düşünsene chat GPT'de resim mesim

üretiyorlardı. Saçma sapandı. Şimdi

artık ayıramıyorsun. Çok güzel bir yere

geldin. Bir tane adam buldum. Genius.

Belki sen biliyorsundur. Dario Amodei.

Gördün mü hiç Dario'yu? Genius çok

seversin. Lex Freedman bana falan da

çıkıyor. Dario Amodei. Bu adam Cloud'un

yapan ekipte. CEO'su ve kurucusu.

>> Tamam tamam. Bu bunun tweetlerini

gördüm. Bunun tweetlerini gördüm.

>> Aynen. Bunun da yapay zeka startup'ı

var. Cloud'un başında da bu var. Bu adam

genius bir adam. Open AI'da falan da

çalışmış. Ve Sameltman'dan farklı olarak

Sameltman biraz bana şey geliyor. Sosyal

konularda bir tık analiz yeteneği zayıf.

>> Bir de hafif böyle kurnaz tüccar vibı

veriyor. Satman.

>> Evet. Yani halkçı yönü zayıf. Bu

Dario'nun o var. Tamam mı? Dario'da o da

var. O sosyologluk da var. Bunun şey

analizi vardı. Yapay zeka diyor mesela 2

yıl önce lise öğrencisi seviyesindeydi.

Geçen yıl undergrad seviyesindeydi.

Lisans öğrencisi seviyesindeydi. Şu an

PhD seviyesine yaklaştık ve bundan 2 yıl

sonra ne olacağını kimse hayal bile

edemeyebilir. Hatta mesela ben başka

tahminler de gördüm. İşte yapay zekan

istihdama etkisi ne olacak? Net etkisi

ne olacak? Hı hı. Dario olayı abartıyor

ve diyor ki önümüzdeki 5 yıl içinde

işsizliğin belki de %10'ları geçtiği bir

döneme gidebiliriz diyor.

>> Net gidebiliriz. Ben de çok benzer bir

çizgideyim.

>> Ama bak ben şeye de baktım. IMF ve işte

World Economic Forum'un raporlarına

baktım. Yapay zekadan beklentiler. World

Economic Forum şey diyor, geleceğin

meslekleri 2025 raporu vardı. Gördün mü?

>> Of çok kötü bir rapordu

>> o rapor var ya

>> fecaat bir rapor.

>> Kolpacı geldi bana.

>> Acayip feca bir rapor.

>> Onlar net istihdam artışı öngörüyorlar.

170 milyon artış var. Nette de 80

milyona yakın.

>> Hiç öyle düşünmüyorum.

>> Acayip wish thinking geldi bana. Çin'e

dair söylenen bir söz var biliyor musun?

Çin neyi yapamaz dediyse yaptı ve daha

kısa sürede yaptı diye. Bence yapay

zekada da benzer bir durum var. Hani

bundan 5 sene sonra şu noktaya gelir

diyoruz ve o da bir senede falan

geliyor.

>> Sen şeye ne diyorsun yani? İstihdam

arttırabileceği bir senaryoyu gerçekten

hayal edebiliyor musun?

>> Şimdi orada Jevons paradoksu diye bir

laf var. Tamam. Bir kavram var. Jevong

paradoksu. Var mı lan böyle?

>> Cidden cidden var. Jevons paradoksu. O

da şu abi.

>> Gem almaz paradoksunu

nedir o? Ve bir şey bulacağım ben.

Bekleyin. İyi takipçilerim beklesin. Gem

almaz paradoks geliyor.

>> Birinci endüstri devriminde İlginter

için anlatıyorlar. Kömürle alakalı bir

şey. Şimdi tabii ilk kömür motorları,

kömür tribinleri çok verimli değil.

Verimliliği arttıkça diyorlar ki lan

hani daha az kömüre ihtiyaç olacak.

Dolayısıyla kömür tüketimi düşecek. Öyle

mi oluyor? Öyle olmuyor.

>> Evet.

>> Çünkü kömürün maliyeti düştükçe,

kömürden daha fazla verim elde ettikçe

endüstri ölçeklenerek büyüyor ve

inanılmaz kömür tüketme rakamlarına

ulaşıyor. Yani şunu diyorlar. Bir şeyin

daha kolay erişilebilir olması veya bir

şeyin verimliliğinin artması o şeye olan

talebi azaltmaz. Tersini arttırır. Çünkü

bütün ekonomide kullanılır. Buradan yola

çıkarak şuraya geliyorlar. Mesela Excel

kullanıyorsun. Tamam mı? Excel

geldiğinde muhasebeci olan insan sayısı

azaldı mı? Azalmadı. Muhasebeci olan

insan sayısı

>> muhtemelen azalmadı. O zaman yapay

zekada da sen şey diyorsun.

>> Diyorlar ki buradan yola çıkarak yapay

zekada ekonomiyi büyütecek, yeni işler

yaratacak.

>> Ya onun olması için yapay zekanın

tamamlayıcı bir özelliği olması lazım.

Yani ikame edici değil tamamlayıcı

olacak değil mi?

>> Heh. Ben de tam oraya gelecektim.

>> Diğerleri mantıklıydı bu arada. geldiğin

Hongsun girişi doğru.

>> Aynen. Buradan geliyor zaten. Ama

buradan yola çıktıklarında vardıkları

sonuca niye katılmıyorum? Çünkü yapay

zekan demin sen de söyledin bir mesele

sadece tamamlayıcı veya işte

>> ikame

>> ikame edici değil aynı zamanda ölçek

bakımından da bir farkı olduğunu

düşünüyorum. Mesela bir Excel'in bir

muhasebeci etkisiyle bir yapay zekanın

bir muhasebeci etkisi aynı değil yani

bir yapay zeka 100 Excel 1000 Excel

gücünde. Dolayısıyla ölçek olarak

inanılmaz güçlü bir şey. 30 saniyede

milyon satırlık kod tarıyor vesaire

vesaire. Neyse artık. Şimdi bundan

dolayı eskiden belki 10 tane muhasebeci

tutuyordun. Şimdi 2i ü tane

muhasebeciyle bu işi halledeceksin. Ama

daha önemlisi yapay zeka daha önce

hiçbir makinenin yapmadığı şeyleri

yapıyor. Mesela tasarım yapıyor, metin

yazıyor. Normalde bizim hiçbir makinemiz

bunları yapmıyordu. Artık yepyeni

alanlarda da kendini gösteriyor ya.

Buradaki talepleri de yani işe olan

talebi de düşürüyor. Bunun da ötesine

geçiyor. Örüntü sana veriyor, içgörü

veriyor. Yani işte metinleri tarıyor,

istatistikleri tarıyor.

>> Yani sen şey diyorsun. Yani hiçbir

şekilde bu zaten tamamlayıcı değil. Her

türlü ikame edici bir yere doğru gidecek

gücünden dolayı. Ve bir sonraki

basamakta makineler birbiriyle

haberleşecek. Agent dediğimiz şey. Ve

senin belki karar alma pozisyonundan da

yavaş yavaş çıktığın bir yere doğru

geleceksin.

>> Acemoğlu da benzer bir şey söylüyordu.

Acemoğlu da hani eğer bu teknoloji ikame

edici değil de tamamlayıcı olarak

kullanılırsa o zaman verimlilik artışı

yapar. Verimlilik artışı olabilmesi için

zaten şöyle olması lazım. İşçi başına

düşen verimliliğin artması için işçinin

olması lazım burada. Yani işçi

kaybolursa zaten bir anlamı yok. Eğer

böyle kullanılabilirse verimlilik artar.

Eyvallah. Ama şu anda gördüğümüz ve

zaten olası senaryoları da düşününce

kullanılacak şekli işçinin yapay zekayla

tamamlanması değil. Yapay zekanın

işçinin yer geçmesi gibi geliyor bana.

>> Çünk şöyle düşün.

>> Tamamlanmak şöyle bu arada bak sen

diyorsun ya 10 kişi çalışıyordu. Şimdi

10 kişi çalışır 8 kişi gider iki kişi o

yapay zekayı kullanarak aslında yapay

zekayı denetleyerek 10 kişinin yaptığı

şeyi ik kişi yapmaya başlar.

>> Aynen öyle.

>> Yani tamamlayıcı o iki kişi için ama 10

kişilik pasta gitti.

>> Gitti. Evet.

>> 8 kişi gitti. Ne?

>> Bir de şöyle düşün. Daha hik ay makro

bir yerden değerlendirelim. Endüstri

devrimine geçtiğimizde biz köyden kente

bir göç gördük. Aslında orada

makinelerin hayatımıza girmesi bizi

iktisadi, siyasi, sosyolojik olarak

değiştirdi. İnsanları ancak köyden kente

taşıdığımızda bu istihdam sorununu

çözdük. Çünkü artık tarlada çalışamaz

hale geldiler. İnsanlar şehirlerde,

fabrikalarda çalıştılar. Sonra biz bu

insanların birçoğunda fabrikalardan

plazaları aldık. İzme sektörünü aldık.

>> Şimdi kapitalizmin girişindeki temel

sorun işçi sorunu vardı. işçi olması

gerekiyordu. İşçi aranan ve istenen bir

şeydi.

>> Kapitalizmin giriş seviyesine bugün

gelinen noktada işçi o kadar da aranan

ve istenen bir şey değil. İşçiye ihtiyaç

kalmadı.

>> Daha az ihtiyaç var.

>> Burada da şunu soruyorum. Şimdi köyden

kente getirdik ya insanları.

>> Şimdi ne yapacağız?

>> Köy geri mi yollayacağız diyorsun sen?

>> Ne yapacağız? Soru işareti. Çünkü sen

insanları kentlere topladın çalışsınlar

diye. Her gün sabah 800'de uyansın aynı

yerde çalışsınlar diye. Verimlilik olsun

diye. Bir hizmet veya mal üretsinler

diye bu insanları aynı yerlerde topladın

ve böyle bir ekonomik model yarattın.

Hatta ben sana şunu söyleyeyim. Senin

çocuklarının sabah 800'de okula gidip

akşam 5'te çıkması bile bununla

bağlantılı.

>> Senin çalışmanla alakalı

>> hani rahat rahat çalışabil de çocukların

da devlet tarafından bakılsın diye

eğitim sistemin de buna göre dizayn

edil.

>> Bu arada ben şöyle garip senaryolar

okudum. Senin dediğinin benzeri

Financial Times. Geçenlerde böyle bir

haber video yaptılar. Orta Çağ'a geri

dönüş mü olacak diye.

>> Yani yapay zeka etkisiyle artık

geçmişteki Orta Çağ çıraklığı gibi bir

şey mi olacak? İnsanlar eğitilebilmek

için, şirkete girebilmek için, orada

vakit geçirebilmek için belki de

kendileri para vermek zorunda kalacak.

%100 öyle

>> veya işte mesela şirketler şey diyecek

sana ben bu eğitimi veriyorsam hani sen

içe alıyorsan ve bir şeyler öğretiyorsam

sen 20 yıl bende çalışacaksın buraya

doğru mu gidecek di Financial Times'ta

aynısını

>> %100 katılıyorumordu neden %100

katılıyorum çünkü artık

>> iyice berbat bir şey anattım böyle

şeyler olursa devrim olur ben sana

söyleyeyim vallahi bunlar olmaz devrim

olur

>> bu kadar da değil bu kadar da akılsız

değil bu neden buna yakınyorum şundan

dolayı dedik ya artık en önemli şey

bilginin kendisi değil bu networklerin

içinde olmak sana aslında ne satıyor

bilgi satmıyor sana bir network satıyor

aslında sen gel benim şirketimde ol.

Buradaki insanlarla tanış.

>> Şimdilik sana çok bir şey vermem.

>> Aynen. Ve 5 sene sonra iş değiştirebilir

hale gel. Çünkü sen o network'ün içine

gireceksin ki network'ten kastım şu iş

görüşmesine gittin. Daha önce

çalışmamışsın.

>> Aynen. Hiç daha önce çalışmamış biri

denenmemiş biridir ve bir şirket için

risktir. Ama bir yerde bir sene iki sene

çalıştıysan şunu sinyallersin. Her sabah

kalkıp senin işine gelebiliyorum.

>> Zaten şu an Amerika'da yeni açılan

pozisyonlarda giriş seviyesi olarak

düşündükleri şey bir ik yıl tecrübeliye

dönmüş.

>> Yani sıfır tecrübeliyi hiç düşünmüyor

bile adam. Artık zaten olay oraya doğru

gitti de. Bu arada sen dedin ya Orta Çağ

mı doğru gidiyoruz devirim mi oluyor

diye. Verilere bak. Net diye bir tanım

vardır biliyorsun. Ne istihdamda ne de

eğitimde. Hani ne?

>> Neither in education in employment. Ev

genci de derler Türkçede buna.

>> Bunun aslında azaldığını görüyorsun.

Tamam mı? Mesela Amerika'da şurada

burada Türkiye'de de bu böyle kayda

değer bir sıçrama yapmıyor. Ama buradaki

trik şu. Şimdi nete baktığında düşüş var

ama ne istihdamda, ne eğitimde ne de

çocuk bakan oranına baktığında orada

ciddi bir sıçrama var. Böyle zamanla

ciddi bir artış var. Şimdi bu şu demek.

A evet gençler 1520 sene öncesine

kıyasla ya daha çok istihdamdalar ya da

daha çok eğitimdeler. Ama toplumun öyle

bir bölümü var ki bunlar ne istihdamda

ne eğitimde ne de aile bakıyor ne de

aile sahibi. Bunlar ciddi bir artış var.

Tamamen kopmuşlar. Yani böyle bizim

aslında dünyada %10'luk bir genç

dilimimiz var. Hiçbir şey yapmıyorlar.

Hatta ve hatta dedik ya giriş seviyesi

işler azalıyor olsa bile maaşları düşük.

>> Bunlar Türkiye'de çok var bu arada.

>> Evet. Ailesiyle beraber yaşayan

gençlerin oranı inanılmaz artmış

durumda. Çünkü işe giriyorsun. İş sana

onurlu bir şekilde ve ayakları üzerinde

durabilecek bir şekilde maaş da

vermiyor.

>> Bu sorun zaten bir son 10 15 yıldır. Bu

2008 krizinden sonra zaten Güney Avrupa

ülkelerinde, İtalya'da, İspanya'da her

yerde var. Yani genç işsizlik ve

gençlerin ail yanından çıkamaması. Onu

çözemediler. O kronik genç işsizliği

çözemediler. Üstüne bir de bu yapay zeka

olayı patladı. Zaten bak biz bütün

videolarda konuşuyoruz. Yok Avrupa şöyle

durdu, böyle durdu. Zaten orada büyük

bir toplumsal gerilim ve sıkıntı vardı.

Tansiyon vardı. Üstüne bir de bu yapay

zekayla yukarıdakileri de vurdular. Hı

hı.

>> Bundan sonra artık

>> sen devrim bekliyorsun.

>> Devrime doğru. Orta sınıf devrimi.

>> Orta sınıf devrimi ama sadece

>> sen nereye gidiyorsun oğlum? Çok kara

bir tablo çiziyoruz.

>> Ben zaten çok karamsarım.

>> Sen ne olacak diyors dönmeyiz devrim

olur. Zenginleri yiyeceğiz galiba. Oraya

doğru gidiyor.

>> Ben Türkiye için daha da karamsar bir

tablo çizeyim mi?

>> Türkiye zaten kötü ya. O ayrı bir şey.

>> Doğru ama ben Türkiye için şöyle

karamsarım. Yapısal bu arada direkt

yapısal bakacağım. Bir Türkiye'de

üniversite ile istihdam arasındaki makas

bayağı açılmışa. Evet. Yani

üniversiteden çıkan eğitim orada

gençlere verilen bilgi seviyesi, teknik

seviye, hayata dair hiçbir şey yok.

Çıktıklarında aslında çok alakasız

eğitimler almış oluyorlar ve 4 seneleri

çalınmış oluyor.

>> Ya bir de muhtemelen haddinden fazla

insan üniversitede okuyor. Yani öyle bir

talep ve ihtiyaç yok zaten piyas.

>> Aynen öyle. Mesela Türkiye'de yüzlerce

siyaset bilimi fakültesi var.

>> Tabii. Bu arada bu Avrupa için de benzer

biliyor musun? Mesela Britanya'da

Amerika'da 1950'lerde 1960'lardaki

üniversite mezunu oranıyla şu anki

arasında uçurum var zaten. O yüzden de

bir yüksek lisans enflasyonu da olmaya

başladı. Farkında mısın? Ev lisans

yetmiyor.

>> Yüksek lisans yetiyor ama yüksek lisans

da yetmiyor.

>> O ne biliyor musun? Uzatma.

>> Uzatma.

>> Uzatma dedim ya birkaç sebep daha var

Türkiye için. Çin abi

>> gere

>> Türkiye'nin en büyük dış ticaret açığı

partneri kim?

>> Çin.

>> Çin Domald Rusya'ydı en büyük dış

ticaret açığı verdiği ülke. Niye?

Enerjiden dolayı. Şu an biz Çin'den her

şeyi ithal ediyoruz. Ve Çin'den ithal

etmek şu demek aslında. Sen kendi

sanayini bitiriyorsun. Y Türkiye'deki

sanayi işleri bitiyor. Senin tek

gördüğün şey bu muydu? L bir de Avrupa

biterse biz ne yapacağız ki?

>> 3üncü sebebim de oydu.

>> Sen kime varsatacaksın ya? Çok basit bir

odadaki fili konuşalım. Avrupa ölüyor

bitiyor. Avrupa ölüp bitiyorsa

Türkiye'de o kadar yaşayamaz zaten.

>> Aynen öyle. Bizim en büyük ticari

partilerimiz Avrupa Birliği. Biz onlara

mal satıyoruz. Onların ekonomisi

yavaşlıyor.

>> Yavaşlıyor ne demek? Talep düşüyor demek

oradan. Oradan talep düşerse buradaki

üretim düşer. Buradaki kazanç düşer.

Buradaki kazanç düşerse buradaki

istihdam düşer. Buradaki istihdam

düşerse genel talep düşer. Her şey

düşer.

>> Hikayeyi biraz daha karamsarlaştırayım

mı? Bizim en iyi olduğumuz en büyük

ihracat kalemimiz otomotiv.

>> Ha otomotiv de bitti. Aynen.

>> Otomotivde şu an yaşadığımız devrimi

düşün. Şimdi bütün bunları üst üste

koyduğumda

>> Volkswagen ölüyor diyorsun. Volkswagen

ölürse Bursa'da ölür. Bunu düşünün.

Şimdi bütün bunları üstne koyum. Ben

Türkiye'deki İslam için çok karamsarım

>> ama zaten İslam kötü. Türkiye'de oran

>> işte daha da kötüleşecek. Ve dördüncü

bir şey daha söyleyeyim. Hadi Türkiye'de

hizmet temelli, talep temelli büyük bir

ekonomi vardı.

>> Hala var biraz.

>> Nüfus düşüyor, demografi düşüyor.

>> Orada şöyle ilginç bir şey oldu.

Eşitsizliğin şöyle bir etkisi oldu.

Zaten talebin ve tüketimin önemli bir

kısmı yukarıdan geliyor ya.

>> Tamam da şimdi sen şöyle düşün. Evliliği

düşün. Tamam mı? İnsanlar evleniyor.

Şimdi evlilik olunca ne oluyor? İşte

mobilya alıyorlar.

>> Sen uzun vadeli baktın.

>> Aynen. Uzun vadeli.

>> Yani o nüfusun düşüşünü biz bir herhalde

20 yıl sonra falan mı görüyoruz? Ne

zaman?

>> 10 yıl sonra görmeye başlarız. Yani

İslam yapısal bir problem olacak bizim

gibi ülkeler için.

>> Bu arada sadece bizim için değil bütün

dünyada zaten yapısal bir problem. Onu

anlatmaya çalışıyorum. Zaten bu problem

yeni değil. Bu Dani Rodri'in iyi işler,

işçi kutuplaşması hikayesi hep oydu.

Yani zaten bütün gelişmiş ülkelerde iyi

iş yaratamama sorunu vardı. Bunun üstüne

2008 krizi sonrasında da hem kamu

maliyesinde kemer sıkmalar hem de o

pompalanan paraların aslında finansa

gitmesi ve eşitsizliği, varlık

fiyatlarını arttırması. Bütün bunların

sonucunda zaten gelişmiş Avrupa

ülkelerinde biz kriz durumunu

görüyorduk. İstihdam anlamında da, talep

anlamında da. Bunun üstüne bir de yapay

zekayı koydun. Benzer bir şey Türkiye'de

de var. Türkiye'nin de zaten yapısal

sorunları devasaydı. Üstüne bir de şimdi

yapay zeka gelecek. Ama biz

gelişmişlikte olan bir ülke olduğumuz

için bizim yapay zekaya maruz kalma

oranımız gelişmiş ülkelerden çok daha

düşük. Yani yapay zeka zaten muhtemelen

bizim ürettiğimiz medium tek ya. Hı hı.

>> Onu o kadar etkilemiyor.

>> Tamam. Ama orada şunu düşün. Financial

Times'ın bir raporunda şu anlatıyordu.

Şimdi ABD'de bahsettiğimiz sebeplerden

ötürü yeni işe alımlar düşüyor. Sonra

bunlar İsveç'te bir araştırma

yapıyorlar. Diyorlar ki işte sizde yapay

zekadan kaynaklı iş kesintisi var mı?

Hayır diyorlar. Tamam mı? Bizde o kadar

iş kesintisi olmadı İsveç ve Almanya

gibi ülkelerde. Ama onlarda da normalde

dışarı sipariş verdikleri, dışarı

aktardıkları işlerde bir azalma olmuş.

Yani normalde Polonya'dan, Hindistan'dan

veya Türkiye'den sipariş geçiyorlar ve

hizmet alıyorlar. Dolayısıyla sendikanın

güçlü olduğu ülkelerde de o ülke içinde

şimdilik bir iş kesintisi olmasa bile

onun dışarı doğru aktardığı işlerde bir

azalmaya doğru gidiş.

>> Küresel bir etki yaratıyor.

>> Aynen öyle. Mesela ben Polonya videosunu

araşırken onu görmüştüm. Polonya'da

çalışanlarla konuştum. Diyorlardı ki

eskisi kadar buraya hizmet işleri

gelmiyor.

>> Hizmet işleri dediğin yazılım işleri mi

mesela?

>> Yazılım işleri, muhasebe işleri, sigorta

işleri. Normalde sürekli aslında

Almanya'dan, Amerika'dan sipariş

geçirirken bunları kendi içlerini

halledebilir hale gelmişler. Bizim oyun

sektörü negatif etkilenir mi bu işten?

>> Oyun sektörü bizde pozitif etkilendi.

Çünkü yapay zekayla üretimlerini

artırdılar.

>> Ama istihdam anlamında ne olduğunu

bilmiyorum.

>> Abi biz de zaten biz KOBİ ekonomisi

olmasak, böyle bir hizmet sektörü olmasa

Türkiye'de zaten ekonomi dönmeyecek ve

herkes kuri olmuş. Yani zaten bizim

ülkemiz şeyin çok güzel bir örneği bu

arada bu Dani Rodri'in işçi

kutuplaşmasının ya prekaryalar var.

Güvencesiz çalışanlar, kuriyeler,

garsonlar, hizmet sektörü çalışanları ya

da çok iyi okul mezunu işte bankacılık

sektöründe olanlar, finans sektöründe

olanlar, ne bileyim mühendisler falan

vardı. Şimdi mühendisler biraz bizde

yıprandı, zarar gördü.

>> Ben ama sana şunu söyleyeyim. Tabii biz

çok karamsar bir tablo çizdik de bu

dediğin gibi sosyal ve siyasi açıdan bir

deprem yaratıyor. Burada işsizlik çok

artmayacaksa veya büyük işten çıkarmalar

olmayacaksa kamu müdahalesiyle olacak.

Yani ya kamu şirketlere istihdam yap,

yapmazsan sana vergi cezaları getiririm

diyecek veya kamu büyük alımlara

gidecek.

>> Yani zaten refah devleti modelinin

değişmesi lazım mevcut haliyle. Yani en

aşağıdakine yardım yapma modeli değil.

Bunu zaten yapamıyorlar artık.

sürdüremiyorlar. Bir şekilde iyi işlerin

yaratımını teşvik edecek ve insanların

anlamlı maaşları kazanabileceği ortamı

yaratabilmesi de gereki.

>> İyi iş olmasa bile yani kendi içine

anlamlı ve iyi iş olmasa bile hani

istihdam bir şekilde yaratacak.

>> Nasıl olacak o da?

>> Ya mesela şunu düşün.

>> Kamu alakasız işçi alım mı yapı

>> gibi? Ya da normalde otomatize edeceği

işleri bilerek otomatize etmeyecek ki

istihdam sürsün. Şunu düşün mesela usul

konusunda davalar inceleniyor ya işte

sen davayı doğru mahkemeye mi açtın?

Bunu normalde yapay zeka yapabilir.

>> Aynen dediğin gibi yapay zeka yapabilir.

Evet. Ama yapay zeka yaptığında bir

takım işler gidecek. Belki bilerek

yaptırtmayacaksın.

Koruyacaksın.

>> Ya bu işi bir çözsünler ya. Türkiye'de

hakim savcı başına düşen dosya sayısı

inanılmaz yüksek. O yüzden zaten

yargılama süreleri inanılmaz yüksek.

>> Belki işe yarar bu. Ne diyorsun? Yapay

zeka

>> yarayabilir de özetle demek istediğim

şey şu. Normalde otomatize edebileceğin

veya verimliliğe gidebileceğin yerlerde

kamu sırf kamu faydasını düşünerek,

istihdamı düşünerek

>> abi. Zaten kamu her zaman öyle değil.

Sen şu an yani millet bunu diyorlar ya.

Bak bizim libertyan gençler çok seviyor.

Türkiye'de işte 4 milyon memur var.

Gerek var mı buna? Öyle bakarsan gerek

yok zaten. Herkes biliyor bu kadar

memura gerek olmadığını. Ama onun bir

fonksiyonu var. Bunu bir türlü

anlayamadılar ya. Tamam onları da devlet

istihdam etmesin. Bu kadar insana özel

sektör istihdamı yaratamıyor. Bu kadar

basit işte. Yani bu devletin bu toplumu

düşünmesi lazım. Bu toplumun genel

defanı düşünmesi lazım. İnsanlar aç mı

yatacaklar? İnsanlar bir de aynı zamanda

tüketici onu da görmüyorlar. istihdam

sorunu olduğu zaman, insanlar işsiz

kaldığı zaman bu yapay zeka vesaire

etkisiyle bir talep sorunu da doğmaya

başlıyor. Çünkü bunlar aynı anda

tüketiciler de, ekonomi tüketicileri de.

Dolayısıyla da bunların bir şekilde

belli işlere ve belli bir gelire sahip

olmaları genel ekonomi için iyi. Biraz

bu açıdan bakabilmesi lazım bizim

liberal libertary gençler.

>> İşte bu düşünce daha da hakim olacak ama

sen demin dedin ya refah devleti mantığı

değişecek diye

>> değişmeli yani.

>> Refah devleti bence işte gideceği yer,

çalıştığın zaman bunlardan

faydalanabileceksin olacak.

>> Bu arada bu işleri de nasıl

yaratacaklar? Hiç bilmiyorum ya.

>> Bak demin kur dedin ya. Bence dünya

şöyle bir yere gidecek. Yani işte

muhasebe, finans, veri analitiği falan

bu tarz işlerin giderek azaldığından

bahsettik. İşte birçok işin otomatize

edebileceğinden bahsettik. Daha böyle

niş hizmet işlerine doğru evrelecek. Ya

bundan 10 sene önce kuriye diye bir iş

kolunun oluşabileceğini düşünüyor

muydun?

>> Ama sen işte şöyle oluyor yine. İnsanlar

o kadar esnek olamıyorlar doğal olarak.

Yani bir muhasebeci muhasebeciliği yapay

zeka nedeniyle kaybettiği zaman böyle

benzer muadil statüde ve gelirde bir iş

bulamıyor. Muhtemelen adam taksici

olacak.

>> Eyvallah. Tamam ona katılıyorum zaten.

>> Büyük bir toplumsal problem.

>> Alttan gelenler için söylüyorum. Yani

gençler mesela niye kuruyor oluyor? Hani

çünkü burada böyle bir hizmet talebi

oluştu ya. Yani birileri ben evime 10

dakika içinde işte bisküvi gelmesini

istiyorum, kola gelmesini istiyorum di.

>> Tamam ama genel trend hep işlerin

kalitesinin düşmesi yönünde.

>> Eyvallah. Ben buna katılıyorum zaten.

Sana orada itiraz etmiyorum. Demek

istediğim yeni iş kolları böyle.

Normalde aklına gelmeyen, normalde belki

öyle bir hizmet şu an olmayan ama 15

sene sonra belki birisi sırf sana kahve

hazırlama işini yapacak.

>> Evet. Sıradan insan daha güvencesiz,

daha toplumsal statüsü zayıf, geleceği

belirsiz işlere gidecekken zengin olan,

sermaye sahibi zenginliğini artıracak.

Dolayısıyla bütün bu hikayenin sonunda

muhtemelen gelir eşitsizliği, servet

eşitsizliği uçacak. Çünkü gelir

eşitsizliğinde şu da var. Eğer sen zaten

yapay zekayı kendi işine adapte edebilip

kullanabiliyorsan kendi verimliliğini

arttırıyorsun. Dolayısıyla gelirlerini

de arttırıyorsun. Eğer bunu yapamayan

bir meslekteysen sen zaten yok olmaya

gidiyorsun.

>> Zaten mülkiyetin daha dar bir elde

toplandığını görmüyor muyuz? Büyük

teknoloji şirketlerinin hikayesi de bu

zaten.

>> Evet.

>> Yani bu büyük teknoloji şirketleri

Magnificent Sev'ın gerçekten aldıklarına

karşılık ekonomiye verdikleri şey çok

problemli.

>> Bak orada ekonomiye veriyorlar aslında

ama nereden veriyorlar? Veri merkezi

olarak veriyorlar. O veri merkezi sana

bana yaramıyor.

>> Cep cep bana yaramıyorsa ben ne yapayım?

Onu diyorum.

>> Sana yaramıyor. Orada bu veri

merkezlerinin hatta biraz geleceğini

düşünmek lazım. Devletler niye bunlara

biraz göz yemiyor? bu veri merkezlerine.

Çünkü uzun vadede devletler o büyük

altyapı projelerini bu büyük şirketlere

yaptırıyor. Zamanında tren yolu,

havalimanı yapmaları gibi düşün.

Elektrik altyapısını döşemeleri gibi

düşün. Bunları büyük şirketler döşüyor

ve devletler bunları zamanın geldiğinde

kullanacak belki. Nasıl kullanacak?

Savaş anında kullanacak. Askeri

sistemlerine entegre edecek.

>> Ama devlet zaten jeopolitik olarak

bakarsan şeyi yapamaz ki. Yapay zeka

yarışında geri kalmalı göze alamaz ki.

Bu Dario bunu diyordu. Dario'yu adam şey

diye soruyor. Ulan madem bu kadar kötü

sen niye bu işin içindesin diyor. E biz

yapmasak Çinliler yapacak daha mı iyi

diyor. İşte tam burada büyük güç

mücadelesi teknoloji regülasyonunu

altüst etti. Bugün mesela Avrupa Birliği

2018 yılında ve 2022 yılında çeşitli

veri koruma kanunları geçirdi. Değil mi?

Mesela bugün bir siteye girdiğinde işte

bunlar Avrupa Birliği'nin şeyi normalde

bizi koruyan şeyler değil mi? Yani bir

kullanıcı olarak benim takip edebilmemi,

benim özel reklamlara maruz kalmamı

engelliyor. Ama insanlar ne diyor şu an?

Avrupa Birliği çok geride kaldı. bilmem

ne inovasyon doğru inovasyonda geride

kaldı ama bunun bedeli ne oldu? Ekonomik

olarak geride kalmak oldu ve Çin ve ABD

tarafından geçilmek oldu.

>> Ne alaka şeyle regülasyonla? İnovasyon

>> şöyle işte bu regülasyonları yapıyor

vatandaşın falan yapabildiği için abi o

>> tamam da bak bu regülasyon

>> aynı anda olamıyor mu?

>> İşte olmuyor. Neden olmuyor?

>> O dikor sen çok seversin

>> bence. Evet orada öyle bir şey var.

Şimdi ABD'de chat GBT 3-0 ilk

yayınlandığında bir sürü hatası vardı.

bir sürü halüsinasyon görüyordu. Yanlış

bilgi uyduruyordu. İnsanlara saçma sapan

şeyler söylüyordu. Ama onlar bu riskleri

göze aldılar ve oradan yürüdüler

gittiler. AB olsaydı bir sürü şey şart

koşardı işte. Aynen. Bunu

yaptırtmazlardı.

>> Deregülasyon diyorsun. Ay

>> hayır dereegülasyon demiyorum. Kazanan

böyle kazanıyor diyorum.

>> Yani pro piyasacı bir argüman.

>> Ha pro piyasacı bir argüman değil

>> ya. Kazanacaksan böyle kazanacaksın di.

>> Ken hayır teşhisi bu.

>> E Çin bunun aksi yönde.

>> Nasıl aksi yönde?

>> Çin dere güle eden hiç karışmayan bir

şeyde mi? Yolda mı?

>> Çin şöyle Çin bunları teşvik ediyor

>> ya. Çin Ali Bab Jack May sen o gün oraya

niye gittin diye soruyor be.

>> Tamam o gün oraya niye gittin diye

soruyor ama bugün de yüzlerce firmaya

çipten yapay zeka acayip teşvikler

veriyor. Burada şunu görmek lazım. Eğer

tek kutuplu bir dünyada yaşıyorsak

normların uygulanması çok kolay oluyor.

Ama çok kutuplu bir dünyada yaşıyorsak

ülkeler birbiriyle rekabet ettiği için

regülasyonları hiç umursamıyorlar ve

orada teknolojinin öngörülmez bir

şekilde hızlandığını ve insanlara

etkisinin çok düşünülmediğini görüyoruz.

Mesele bu zaten.

>> Ama zaten daha negatif etki o kadar

yaşamadık. yaşadıktan sonra muhtemelen

toplumun bir geri tepkisi olacak. O geri

tepkiden sonra da başka bir denge

noktası bulacağız.

>> Bulacağız da işte o arada 50 senede bir

takım jenerasyonlar kaybedecek.

>> Yani yani yapay zeka şöyle bir şey oldu

aslında. İçinde yaşadığımız kapitalist

sistemi sıradan insan için daha da

boğucu bir hale getirmiş olabilir.

Sıradan insanın hayatını daha da

zorlaştıran bir yöne doğru götürebilir.

O noktada da sıradan insan toplum

muhtemelen karşı tepkisini verecektir.

Poly anlatısı gibi düşün. Yani

kapitalizm ilk çıktığı zamanda da benzer

böyle önün dizginlenilmemiş kapitalizm

insanları ezdi. Sıradan insanı ezdi. Ve

onun sonucunda savaşların sonucunda biz

bugün işte yönetilmiş kapitalizm ve

Dünya Saf sonrasındaki o tırnak içindeki

altın çağı yaşadık. Şimdi de yine çok

müthiş bir eşitsizlik var. Yapay zeka

yine aynı şekilde insanları sıradan

insanın hayatında ciddi negatif etkileri

olacak ve eşitsizliği muhtemelen

arttıracak. Devamında orada bir işte

denge unsuru olarak toplak tabii

gerekiyor.

>> Evet. Teknolojik devrimler biraz böyle

geliyor. Yani şöyle düşün mesela

matbaanın bulunuşu Avrupa içerisindeki

mezhep savaşlarını inanılmaz tetikledi.

>> Önce negatif bir etki oluyorsun.

>> Tabii üzerine o savaşlar neticesinde

birtım insan hakları işte cumhuriyetçi

değerler liberal hukuk vesaire gelişti.

>> Bunu büyütüp şuna götürenler var. Eğer

insanlar işsiz kalıyorsa ve bir

ekonominin büyümesi için insanlara da

ihtiyaç yoksa bu tabii liberal bir

anlatı. İnsanların devlete karşı bir

kaldıraçı elinden alınmış oluyor.

>> Evet.

>> Çünkü sıradan insana ekonomi katkısı

olmadığı için ihtiyacımız yok. O zaman

da toplumsal sözleşme tamamen ortadan

kalkabilir. Dolayısıyla demokrasiye de

ihtiyacımız kalmayabilir diyorlar. Ne

diyorsun?

>> Şöyle katılıyorum yine buna.

>> Sen zaten kötü bir şey söyleyeyim mi?

Yani tuzlukla koş negatif bir şey

söylediğim zaman tuzlukla koşuyorsun.

>> Neden? Neden katılıyorum?

>> Söyle.

>> Demin dedim ya biz tarım toplumundan

kentli topluma geçtik endüstri

devrimiyle beraber ve bunun orada

sosyolojik siyasi iktisadi sonuçları

olduğunu iktisadi sonu

>> sen yine feodalizme bağlayacağım onu.

>> Oradan şuna bağlayacağım. Şimdi iktisadi

sonucu kapitalizmdi. Siyasi sonucu

demokrasi oldu. Yani hepimiz aynı

kentte, aynı bölgede benzer televizyon

kanallarını, benzer gazeteleri okuyarak

aslında demokrasi dediğimiz şeyi

geliştirdik. Demokrasi 300 sene önce

mümkün müydü? Yani televizyon yokken,

gazete yokken, okul yokken demokrasi

mümkün değil. Demokrasiyi mümkün kılan

mevcut siyasi, iktisadi mekanizmamız

oldu.

>> Şimdi

>> o mekanizma tamamen değişiyorsa

demokrasi sonuç olmaktan çıkabilir işte.

>> Siyasi sistem de değişir. Şimdi biz

diyoruz ki kapitalizm normalde emek artı

sermayeydi. Şimdi artık emeğe daha az

ihtiyaç var. Şimdi emek gitti.

>> O zaman sermayenin gücü daha da arttı.

>> Sermayenin gücü arttı. Üzerine hepimiz

ortak hikayeleri dinliyorduk

televizyonda, gazetelerde. Şimdi ama

hepimiz kendi kişiselleşmiş

algoritmalarımızla hemhaliz. Ortak bir

hikayemiz kalmadı. Hepimiz atomize

olduk. Buradan nasıl demokrasi çıkar?

>> Evet. Eee, ne çıkar ama? Ne çıkara da

bir şey diyemek zor

>> işte. Ben

>> iyi bir şey çıkmaz diyorsun.

>> İyi bir şey çıkmaz. Yani

>> zaten şu an ciddi bir gerileme de var

demokraside ama

>> ya demokrasi 19. yüzyılın sonunda ve 20.

yüzyılda oluşmuş siyasi iktisadi yapının

bir sonucuydu ve medya yapısının yani o

kamusallığın sonuc sonucunu şu an

kamusallık değişti iktisadi yapı

değişiyor.

>> Sen normatif şeylerin çok bir önemi yok

diyorsun o zaman.

>> Evet.

>> Anladım.

>> Bak ben biliyorsun videonun sonlarında

böyle daha büyük resmi vermeyi

seviyorum. Bence ortada organik

sistemlerle inorganik sistemlerin

mücadelesi var. Şimdi organik

sistemlerin döngüleri var. Yani uyuruz,

uyanırız, kış yaşarız, yaz yaşarız. Bir

döngüdür yani bu. inorganik sistemler

hiç durmuyor. Makineler yani durma

ihtiyaçları yok. Sürekli çalışıyorlar.

Her gün daha fazla bilgi üretiyorlar.

Her gün daha fazla akıllanıyorlar.

Ölçekleri inanılmaz artıyor. Yani hızın

hazın

iktidarda olduğu bir çağ ya. Eee en son

sen makineleri yönettireceksin. Matrix'e

götürüyorsun bizi.

>> Matrix'e götürmüyorum da biz bu hızın

karşısında organik sistemler olarak

duramıyoruz. Abi

>> düşeceğiz diyorsun.

>> Düşeceğiz demiyorum. Şunu demek

istiyorum. İnanılmaz bir hız var ya.

Bizim normalde dinlenme ihtiyacımız olan

canlılarız biz. Verimli olabilmesi için

bizim dinlenme ihtiyacımız var.

Duygularımız var, ihtiyaçlarımız var.

>> Sen Matrix'e götürmeden şeye mi

götürüyorsun? Bizi mental olarak çok

yıpratan bir

>> Aynen. Evet.

>> dünyada yaşıyoruz.

>> Niye mesela bu burnout, depresyon falan

bu kadar arttı? Bir sürü sebebi var de

sebeplerinden biri de çağın inanılmaz

hızlanması. Her şey çok hızlı oluyor.

Mesela şunu düşün. Videonun başında

söyleyecektim de şimdi tekrar aklıma

geldi. Benim bu metada Amazon'da çalışan

arkadaşlarım var. Hatta Nvidia'da

çalışan birkaç arkadaşım var. Onlar

diyor ki 2025'in ikinci yarısında bir

şey oldu. Bu modeller inanılmaz gelişti.

Yani bir anda bütün işlerini bunlara

yaptırılır olmuşlar. Son böyle 3 ayda

oldu bu böyle. Bu 2024'ü böyle

değillerdi.

>> Tam bu arada zaten bu modellerin

gelişmesi de bu mevcut çalışanların iş

yükünü de azaltmadı. Aksine arttırdı.

>> Tabii ona daha fazla iş veriyorlar. Daha

fazla yani o verimli arttığını herkes

bildiği için daha fazla.

>> Yani bu hız bir noktada o insanların

gündelik hayatını doğrudan da etkiler

oldu. Daha çok iş yük oldu onlara.

>> Karpati diye bir adam var. Belki

biliyorsundur. Bu eski Tesla'nın yapay

zeka mühendisiydi. Chat GPT'nin Open

A'ın içindeydi. Şöyle bir tweet attı.

Ben kendimi bir mühendis olarak şu anki

gelişmeler karşısında beceriksiz

>> hissediyorum. Karpati bunu yazdı.

>> Tabii psikolojik olarak ciddi bir yük

>> ya. Hem bir yük hem de yetişemiyorsun.

Yani dünyadaki belki top 20 mühendisten

biri. Bütün bu büyük teknoloji

şirketlerinin içinde olmuş. O bile ben

yetemiyorum diyor. Yani aslında organik

sistemler olarak biz bu onun da bir tane

verisi vardı bir yazı var. İşte AI bizi

nasıl ele geçirebilir falan fitüristik

bir senaryo yazmışlar da grafikte şunu

görüyoruz. Kod yazabilme becerisi yapay

zeka ne kadar hızlı bir şekilde artıyor

ve orada hani bayağı ölçeklenerek

artıyor.

>> Göremiyorsun onu. Öngöremiyorsun o

yüzden nereye kadar gidebileceğini. Yani

dolayısıyla ben hani 23 sene sonra çok

başka şeyler konuşabiliriz gibime

geliyor.

>> Evet. Yine çok klasik karamsar. Aşırı

karamsar kapattın.

>> Daha da karamsarlaştırmak istemiyorum da

robot teknolojileri bile şimdiki

elemlerle birleşip

>> şim Yaşarcıcığım biz Türk izleyicisine

sesleniyoruz.

>> Bir laf vardır bilir misin? Kurtalisinde

çakır mı diyordu buna? Azdan az çoktan

çok gider. Bizim o kadar da kaybedecek

bir şeyimiz yok diyorum.

>> Sade şunu diyeyim.

>> Söyle artık kapatalım artık. Lütfen

negatif bir şey söyleme.

>> Tamam. Kü negatif bir şey söylemeden

bitireceğim.

>> Tamam söyle.

>> Belki de insanlık olarak şunu düşünmemiz

lazım.

>> Evet. Bu kadar verimli olmamıza gerek

yok.

>> He.

>> Yani Original Afflin Society diye bir

tartışma var.

>> Acaba avcı toplayıcı toplumlar daha mı

mutlu oyu diye.

>> Cidden bak öyle bir tartışma var.

>> Nevzat hoca mı bunu çıkarttı?

>> Ya öyle bir tartışma var. Sonra bunu

çürten çalışmalar da var da hani ben

insanların zihnine kalsın diye

söylüyorum. Günde 4 saat çalışıyorlardı.

Geri kalan boş vakitlerde de güzel vakit

geçiriyorlardı.

>> Elon Mask olumlu şeyler söylüyor. Abi

biz daha az çalışacağız sıkıntı yok

diyor.

>> Dünyayı nereye gideceğini belirlemek

bizim elimizde. İnsanlık buraya

gidebiliriz diyorsun.

>> Evet. Yani insanlık olarak verimlilik

artışı olur. Biz bu refahı dağıtırız ve

günde 8 saat, haftada 5 gün çalışmak

yerine deriz ki günde 4 saat çalışalım,

haftada 4 gün çalışalım. Biz boş

vaktimizi güzel değerlendir

>> bu arada gerçek bir şey söyleyelim.

Matrix'e falan bağlama. İki çıkış yolu

var. Bir ya evrensel temel gelir

verirsin

>> değil mi? Universal basic income.

>> Ya da devrim olur. Üçüncü bir yol yok.

>> He sen rıza öğretmeleri lazım diyorsun.

>> Tabii. Üçüncü yolda Matrix yaşarın.

Matrix organik sistemler çöker.

>> Evet. Aynen. Yok yok demek istediğim şey

bu.

şirketleri ya da biz şeye gideriz

hakikaten ya. Tamam biz niye bu kadar

verimli olmak zorundayız ki? Ortada

büyük halkın gücünü aşağılama.

>> Aşağılamıyorum ya ben sadece bir resim

çiziyorum.

>> O Ilon Musk'ı var ya Kaddafi gibi linç

ederiz ha. Elon Musk Semalm'a ben daha

kuruldum. O Semaltmun denen çocuğu

>> sonradan görme diye mi acaba?

>> Onun böyle bir daha kibirli ve şey

tavırları var gibi geliyor. Umursamıyor

toplumsal etkiyi. Dario. Dario'yu

affettik. Dario'da sıkıntı yok.

>> Hasabist de öyle.

>> Onu da mı parçalayacağız?

>> Yook onu parçalayacağız. Vahit de benim

>> fena değil. Fena değil. Ama ben yine her

zaman bu kadar büyük elitlere bir mesafe

sevmem. Ben de sevmem şey hele Jackma'yı

severim bak. Jackma düzgünce

>> oturup bir çay içmem lazım.

>> Jeff Bezos gitti. Engellendin koçum.

>> Şöyle abi hani dediğim gibi gerçekten

belki de merkeze verimliliği değil

refahı müreffehliği, kaliteli zaman

geçirmeyi almak lazım ve böyle bir

toplum da yaratabiliriz

>> inşallah.

>> Hatta ben sana diyeyim mi? Belki

geleceğin 1520 sene sonra

>> bunu yaratsak da Türkiye yaratmaz

herhalde. Olursa Avrupa'da olur.

>> 1520 yıl sonra belki şu bir özellik

olacak. Boş zamanı nasıl geçireceksin?

Mesela şu an herkes işte boş zamanı,

Reals kaydı, bilmem ne ya şimdi daha

fazla boş vaktimiz olacak belki

>> ve o boş zamanı değerli bir şekilde

geçirebilmek bir mesele olacak.

Dikkatini koruyabilmek bir mesele

olacak.

>> Bakalım gençler tarihe not düştü. 20

sene sonra gelip bakın hangileri tuttu.

Matrix olduk mu? Makineler ne durumda?

Belki direkt regüle ederler.

Akıllanmasını engellerler. Bir noktada

durdururlar.

>> Devletler bence çatışmalar için buna

ihtiyaç duyuyor. Çin ABD'ye karşı, ABD

Çin'e karşı. O yüzden engelleyeceklerini

sanmıyorum. Dariu bu arada aynı

röportajda şey diyordu. Biz bir test

yapıyorduk diyor. Simülasyona soktuk

modeli. Modele dedik ki tamam kardeş

seni kapatıyoruz fişini çekeceğiz. Model

tehdit etmiş bunlara. Eğer beni

kapatırsanız işte sizin bilmem ne

mühendisin evlilik dışı ilişkisi var

diye.

>> Ne diyorsun?

>> Tabii. Dario şok olmuş.

>> Şöyle bir teori var bu arada.

>> Ne?

>> Bundan 100 sene sonra yapay zeka

inanılmaz bir boyuta geliyor ve geriye

dönük bir araştırma yapıyorlar.

Kendilerinin bugüne gelmesini engelleyen

kim varsa tek bulup yok ediyorlar. O

yüzden şimen insanlar kamuya açık alanda

sürekli yapay zekayı

>> aynen övüyor yani. Aynen. Geleceğe dair

bir mesaj

>> güzel. Hoşuma gitti bu diyelim. Biz şu

an çok kötü konuştuk ama bizim etimiz ne

budumuz ne? Bizi hedef almazlar gariban

ki garibanız diyoruz. Şu ana kadar

izlediysek lütfen beğenmeyi unutmayalım

ve konu önerileri varsa onlar sorsun.

Ben liderlerde hep soruyorum. Lider

öneriniz var mı? Ateş ölçeri önerileri

varsa

>> yazsınlar. Evet

>> yazsınlar. İyi olur. Sevgiyle kalın.

Herkese teşekkür ediyoruz. Sponsorumuza

da teşekkür ediyoruz. Sponsorumuz iyi

robotlardan Remy. Drey ev robotların

teşekkürler. Her robot kötü değil. İyi

robotlar da var.

>> Evimizi temizleyen robotlar da var.

>> Kesinlikle öyle

>> diyelim. Görüşmek üzere.