Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War AP8 Q3 Week 6 (Revised K-12 Curriculum) #ap8matatag

Ang Asya at Africa sa panahon ng Cold

War. Ang cold war na naganap mula sa

pagtatapos ng ikalawang digmaang

pandaigdig hanggang dekada 80 ay hindi

lamang nakaapekto sa Europa at

Amerika. Ang mga bansa sa Asya at Africa

ay naging sentro din ng tunggalian sa

pagitan ng Estados Unidos at Unyong

Subet.

Sa mga panahong ito ay maraming bansa sa

Asya ang nagtagumpay na makamit ang

kalayaan mula sa kolonyal na

pamamahala. Ngunit ang kanilang

kasarinlan ay sinubok ng Estados Unidos

at Unyong Sobiet na nagpasiklab ng

tensyon sa pamamagitan ng pagpapalakas

ng mga pwersang pampulitika at militar

sa rehiyon.

ang paglaya ng mga

bansa. Ang dekada matapos ang ikalawang

digmaang pandaigdig ay nagmarka ng

pagsibol ng nasyonalismo at malawakang

dekolonisasyon sa buong

mundo. Ang prosesong ito ay nagsimula

bilang resulta ng lumalakas na damdaming

makabayan at pagkilala sa sariling

pagkakakilanlan ng mga mamamayan sa mga

kolonya.

Marami sa mga dating kolonya sa Asya at

Africa ang nagkamit ng kalayaan sa

mapayap man o madugong pamamaraan.

Ang malawakang dekolonisasyon ay

nagdulot ng unti-unting pag-abando na ng

mga makapangyarihang bansa sa

kolonyalismo. Sa Asya, maraming bansa

ang nagnais makamit ang kalayaan noon

pang bago sumiklab ang digmaan sa Asya

Pacipico. Sa pagkatalo ng pwersang

Japones sa timsilangang Asya, marami sa

mga dating kolonya ang muling pinamunuan

ng mga dating imperyalistang

bansa. Ilan sa mga halimbawa nito ay ang

Pilipinas na bumalik sa pamahalaang

Commonwealth sa ilalim ng gabay ng mga

Amerikano at naka-meet lamang ang

pangakong kalayaan noong July 4, 1946

matapos ang 10 taon.

Taong 1947 ay nakatanggap ng kalayaan

ang India mula sa Britanya na nagdulot

ng pagkakahati ng bansa sa dalawang

estado, ang India at Pakistan. Bilang

bahagi ng mas malawak na proseso ng

dekolonisasyon. Naging madugo naman ang

pagbabalik ng mga Pranses sa Indochina

noong 1946 hanggang 1954.

Sa pamumuno niimin ay lumaban sila para

sa ganap na kalayaan ng mga Vietnam.

Tinawag itong unang digmaan sa Indo

China. Natalo ang mga Frances noong 1954

ngunit nahati ang Vietnam sa komunistang

hilaga at demokratikong tim.

Nagpatuloy ang pakikibaka ni Hochimin

mula 1955 hanggang 1975 upang mapag-isa

ang Vietnam na tinawag na ikalawang

digmaang Indo China o digmaan sa

Vietnam. Ang taong 1960 ang tinaguriang

taon ng Africa na nagmarka ng paglaya ng

17 bansa kabilang ang Congo at Nigeria

mula sa kolonyal na pamamahala.

Ang ilan ay lumaya sa mapayapang paraan

at ang iba ay dumaan sa marahas na

digmaan. Sa paglayang ito ay maraming

bansa ang nabuo sa Africa at itinakda

ang kanilang mga pambansang hangganan.

Ngunit ang naging basihan ng paghahating

ito ay ang pagtatakda ng mga

kolonyalistang europeo nang hindi

isinaalang-alang ang kultura o pangkat

etnolinguistiko sa bawat

bansa. Nagkaroon ng tensyon sa pagitan

ng mga pangkat etnolinguistiko at tribo

na humantong sa alitan ng mga bagong

tatag na bansa sa

Africa. Naging magulo din ang

pagsasarili sa South Africa. Bagam't

marami sa mga mamamayan doon ay mga

tubong Africa ay patuloy na namuno ang

mga tubong

Europa. Ipinatupad sa South Africa ang

pulisiyang apared o sa pilitang

paghahati sa

populasyon. Ang upar feed ay ang

patakaran ng segregasyon o paghihiwalay

ng mga puti at itim sa South Africa. Sa

pagbubukod na ito ay nabibigyan ng

kapangyarihan at pabor ang mga taong may

puting balat kaysa mayroong itim na

kulay na

balat. Naging pabor ang Unyong Sobiet sa

pagtatalaga ng mga diktador na kampi sa

komunismo at sa pamunoang Subet. Dahil

dito ay naging laganap ang katiwalian at

pang-aabuso sa mga bansa sa Africa.

Sa kabilang banda ay ginamit naman ng

Estados Unidos ang kanyang impluwensya

at lakas militar upang higayatin ang

ilang bansa na tutulan ang komunismo.

May ilang pagkakataon na direktang

nakialam ang Estados Unidos upang

siguruhin na hindi mananaig ang pwersang

komunista.

Ang pag-usbong ng

neokolonyalismo. Kasabay ng

dekolonisasyon at paghahangad ng Estados

Unidos, Unyong Sobiet at iba pang

makakapangyarihang bansa noong ikaw

siglo ay lumitaw ang konsepto ng

neokolonyalismo. Ang neokolonyalismo ay

tumutukoy sa pagpapanatili ng kontrol ng

mga makapangyarihang bansa sa mga bagong

layang bansa o

estado. Sa neokolonyalismo ay hindi

direktang kinokontrol ng mas

makapangyarihang bansa ang pamahalaan at

sistemang pang-ekonomiya ng isang

kolonya. Ang mga bansa na dating

kolonyalista ay nagpapatuloy ng

dominasyon sa mga bagong layang bansa sa

pamamagitan ng mga kasunduang

pang-ekonomiya. pautang at tulong

pinansyal. Ang neokolonyalismo ay

makikita rin sa paglaganap ng mga

multinational corporations at mga

pandaigdigang institusyong pinansyal

tulad ng International Monetary Fund at

World Bank. Ang mga institusyong ito ay

kadalasang nagtatakda ng mahigpit na

kondisyon sa mga pautang at programa

kung saan nakikinabang sa mga interes

ang mga malalaking bansa or korporasyon

sa halip ng mga lokal na pamahalaan.

Ang epekto ng neokolonialismo ay

nagiging hadlang sa tunay na kasarinlan

at kaunlaran ng mga bagong layang bansa.

Sa kanilang pag-asa sa mga tulong

panlabas ay madalas na napipilitan ang

mga bansa na magpatupad ng mga

patakarang pabor sa mga dayuang

interes. Ang non-aligned

nations. Habang ang mundo ay nahahati sa

dalawang magkasalungat na ideolohiya

noong panahon ng Cold War. Maraming

bansa lalo na ang mga bagong laya mula

sa kolonyal na pamamahala ang humarap sa

hamon ng pagpili ng

panig. Ito ang naging sanhi sa

pagkakabuo ng non-aligned movement.

Isang samahan ng mga bansa na nagpasang

manatiling neutral at iwasan ang

pagtatalaga sa alinmang superp.

Ang non-aligned movement ay naglalayong

ipaglaban ang mga interes at karapatan

ng mga bansa sa kanilang sariling

pag-unlad at soberanya. Sa kabila ng mga

digmaan at hidwaan sa mga panahong

ito, ang mga bansang kabilang sa

non-aligned movement ay nagpasang umiwas

sa direktang pagkampi sa alinmang panig

upang mapanatili ang kanilang kalayaan

at soberanya.

Nagpatupad ang non-aligned movement ng

mga patakarang nakatuon sa pagtataguyod

ng kooperasyon sa pagitan ng mga

miyembrong estado sa halip na umasa sa

mga kanluraning

bansa. Ang bandong conference na ginanap

sa bandong Indonesia noong April 1955 na

pinangunahan ni J Harlar Niru, Socarno,

Gamal Abdel Nazir at Joseph Bros Tito

ang siyang nagpasimula ng diwa ng

non-aligned movement.

Ang digmaan sa

Korea. Matapos ang ikalawang digmaang

pandaigdig ay nahati ang Korea sa hilaga

at timog bilang bahagi ng kasunduan ng

mga alpang pamahalaan ang dating kolonya

ng bansang

Hapon. Ang hilagang Korea ay nasa ilalim

ng impluwensya ng Unyong Soyet.

Samantalang ang Timog Korea ay nasa

ilalim ng kontrol ng Estados Unidos.

Sinuportahan ng Unyong Sobiet ang

komunistang pamahalaan ng hilagang Korea

sa pamumuno ni Kim

Ilsung. Nagtaguyod naman ng

demokratikong pamahalaan ang Estados

Unidos sa Timog Korea sa ilalim ng

pamumuno ni

Signam. Taong 1950 ng salakayin ng

hilagang Korea ang timog Korea upang

subukang pag-isahin ang bansa sa ilalim

ng pamahalaang komunista.

Mabilis na tumugon ang Estados Unidos

kasama pa ang ibang bansa bilang bahagi

ng United Nations Command. Sa takot na

ang pagbagsak ng Timog Korea ay magdulot

ng domino effect na magpapahina sa iba

pang bansa sa Asya laban sa

komunismo. Nagbigay naman ng suporta ang

Unyong Sobiet sa pamamagitan ng armas at

ang Chs ay nagpadala naman ng mga

sundalo upang tulungan ang hilagang

Korea. Ang digmaang ito ay kilala bilang

digmaang Koreano na naging bahagi ng mas

malawak na tunggalian sa pagitan ng

Estados Unidos at Unyong

Sobiet. Bagam't nagkaroon ng

pansamantalang kasunduan sa tigil

putukan noong 1953 ay nananatiling hati

ang Korea at walang pormal na kasunduang

pangkapayapaan ang napirmahan.

Ang pansamantalang tigil putukan ay

nagresulta sa paglikha ng demilitarized

zone sa 38 parallel na nananatili

hanggang

ngayon. Ang digmaan sa

Vietnam. Katulad sa Korea, ang Vietnam

ay nahati din sa dalawang bahagi matapos

ang ikalawang digmaang pandaigdig.

Ang hilagang Vietnam sa pamumuno ni

Himin, isang komunistang pamahalaan na

suportado ng Unyong Sobiet at ang timog

Vietnam sa pamumuno ni Ngon Jem,

antikomunistang pamahalaan na suportado

ng Estados Unidos.

Taong 1955 nang magsimulang umatake ang

mga tagahilaga sa katimugang bahagi ng

Vietnam sa pamamagitan ng mga Viet Kong.

Mga girilyang komunista na sumusuporta

sa sosyalistang hukbo ng hilagang

Vietnam. Ang pamahalaan ni Ngodin Gem sa

Timog Vietnam ay humarap sa seryosong

banta dahil sa pagsalakay ng mga Viet

Kong. Kaya't agad na nagpadala si

pangulong John F. Kennedy ng ilang

libong tagapayong militar upang tulungan

ang sandatahang lakas ng Timog

Vietnam. Matapos ang asasinasyon kay

Pangulong Kennedy, si Lindon B. Johnson

ang humalili bilang pangulo ng Estados

Unidos at siyang nagpalawak sa direktang

pakikilahok ng Amerika sa digmaan.

Nagpadala si pangulong Lindon Johnson na

mahigit dalawang milyong sundalo pati na

rin mga armas at kagamitan sa Vietnam.

Sa kabila ng mas moderno at malakas na

mga armas ng mga Amerikano ay nanaig pa

rin ang mga Viet Kong dahil sa kanilang

masusing paggamit ng mga lagusan sa

ilalim ng lupa upang makaiwas pag-atake

ng mga sundalong

Amerikano. Ang mga lagusan sa ilalim ng

lupa ay ginamit din ng mga Viet Kong

para sa pagkilos at pag-iimbak ng mga

kagamitang pandigma.

Sa paglipas ng mga taon ay tumaas ang

bilang ng mga Amerikanong nasawi sa

digmaan na umabot sa mahigit

58,000 na nagdulot ng matinding

pag-aalala at protesta sa loob ng

Estados

Unidos. Unti-unting nagbago ang

estratehiya ng Estados Unidos at matapos

ang malawakang pag-atake ng mga Viet

Kong sa ilalim ng Tet Offensive ay

napagtanto ng America na mahihirapan

silang manalo sa digmaan.

Sa ilalim ng administrasyong Richard

Nixon ay ipinakilala ang patakarang

Vietnamation. Ang unti-unting paglipat

ng responsibilidad ng pakikitigma sa mga

pwersa ng Timog Vietnam at ang

unti-unting pagbabawas ng mga sundalong

Amerikano sa Vietnam.

Taong 1975 nang tuluyang nahulog ang

Saigon sa kamay ng pwersa ng hilagang

Vietnam na nagmarka ng opisyal na

pagtatapos ng digmaang Vietnam at ang

pagkakabuo ng Socialist Republic of

Vietnam noong

1976. Ang digmaan sa Afghanistan.

Taong 1978 na maganap ang madugong

kudita at maagaw ng People's Democratic

Party of Afghanistan. Isang makakaliwang

partido ang kapangyarihan mula sa

gobyerno. Itinatag ng PDPA ang isang

makasubyet na pamahalaan na nagpatupad

ng mga radikal na

reporma. Subalit marami sa repormang ito

ay tinutulan ng tradisyonal at

relihiyosong Afghan.

Ang pagtutol na ito ay naging sanhi ng

paglulsad ng digmaang sibil sa pagitan

ng PDPA at mga rebeldeng

mujhadin. Isang kilusang pangrelihiyon

na binuo mula sa grupong tutol sa

komunismo. Nakialam ang Unyong Subet

noong 1979 upang suportahan ang PDPA at

tiyakin ang kanilang kontrol sa

Afghanistan sa pamamagitan ng

pagpapadala ng libo-libong sundalo,

tangke at

armas. At bilang tugon, ang Estados

Unidos kasama ang ilang bansang

kanluranin ay nagboyot sa Olympics sa

Moscow noong 1980 bilang protesta sa

okupasyon ng Soviet sa Afghanistan.

Bukod dito ay lantaran ding sinuportahan

at pinondohan ng Estados Unidos ang mga

mujhadin sa pamamagitan ng Central

Intelligence Agency na nagbigay ng

pagsasanay, armas at tulong pinansyal sa

mga rebeldeng

Afghan. Matapos ang halos isang dekadang

mabigat na labanan at pagkatalo sa mga

taktikang gilya ng Mjahadin ay

napilitang umatras ang Unyong Soet sa

Afghanistan noong 1989.

Ang pag-alis ng Unyong Soet sa

Afghanistan ang nagbigay daan sa

pagbagsak ng komunismo sa

rehiyon. Ang Asya at Africa sa panahon

ng Cold War.

[Musika]