1 | Siyratdan saboqlar | Muqaddima | Shayx Sodiq Samarqandiy

سيره اعظم السير السير في التواريخ

والبشرب والبشر سيد الخلق تاجها تاجها

والعلى في

ظه

بسم الله الرحم الرحيم الحمد لله رب

العالمين sayidina nabiyina Muhammad va

aliobhi ajmain.

Alloh subhanahu va taolodan madad so'rab

muborak Ramazon oyini sharofati bilan

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

siyratlaridan saboq olish darsini

boshlaymiz.

Allohdan so'raymizki, robbim bu

darslarni barakotli qilsin, foydali

qilsin. Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamga ergashishni nasib qilsin

hammamizga.

Bu juda ham sharafli ilmlardan, sharafli

darslardan. Aslida

buni haqqini ber olmasak ham,

berolmaymiz ham buni haqqini. Lekin

xamir ichidan patr deganday bunga

harakat. Ya'ni sunnatni o'rganishga

harakat. Sunnatdan saboq olish.

Inshaalloh buni darslar davomida bilib

boramiz. Ulamolar aytgan gapni xulosasi

shuki, shu ilmdan ko'ra sharafli ilm

yo'q deyishgan.

Chunki bu ilimni ichiga Qur'onni

o'rganish kiradi. Bu ilimni ichiga

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

shaxslarini o'rganish, risolatini

o'rganish, butun hayotlarni o'rganish va

eng muhimi hayotga tatbiq qilishni

o'rganish.

Syratni tushunish fahmi, ya'ni buni

istilohda fiqhus sira deyiladi. Syatni

fiqhini tushunish.

Inshaalloh Alloh taolodan so'rab madad

so'rab mana shu darsimizda ozroq-ozroq

bir Ramazon suhbatlari qilib

Alloh qodir qilgancha o'qib boramiz.

O'zimizga dalil o'roq bir kitobni

tanladik. Bu fiqh siada doktor za ibn

Abdulkarim Zaydniki

endi to'liq kitobni o'qimasak ham bu

kitob bizga dalil bo'lib turadi. Yo'l

yo'l ko'rsatuvchi. Inshaalloh shuni

orqasidan sunnatni tushunishga

birgalashib harakat qilamiz.

fiqh sira deganda lug'atdagi ma'nosi

fiqh o'zi tushunish degani fahm degani.

Lug'atshunoslar aytishadiki fiqh o'zi

aslida bir narsani ochish va ichini

yorib kirish ma'nosida.

Demak, fiqh deganda o'shani ichidan

kerakli narsani qazib chiqarish ma'nosi

yotadi fiqhda.

Siyat degani Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamni hayotlari.

Rasulullohni sunnatlari. Bu o'z ichiga

oladi. Shamoilni

o'zi lug'atda siyrat degani toriqat

ma'nosida. Toriqat yo'l suluk ma'nosida.

Masalan siyra zatiya deyiladi. Bir

odamni tarjimiy holi degani. Arab tilida

siyro zatiya de tarjimiy holini

o'rganish. Lekin bizni hozirgi

istilohimizdagi siyrat undan ko'ra

umumroq ma'noda.

Buni ichiga shamoillar kiradi. Shamoil

degani Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam sifatlari.

Rasulullohni holatlari, Rasulullohni fe

qilgan ishlari, fe'llellari bular

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

shamoillari

va yana buni ichiga kiradi. Sunnat

ma'nosi ham kirib ketadi. Sunnat deganda

Rasulullohni aytgan gaplari, qilgan

ishlari va

Rasulullohni oldida bir ish qilingan

bo'lsa uni inkor qilmasdan Rasululloh

o'shanga iqror bo'lganliklari sunnat

taqririya deyiladi. Buni otini.

Bu ham biz o'rganmoqchi bo'lgan siyratni

ichiga kiradi. Va yana bunga kiradi

dalail nubva ham. Daloil nubva degani

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

payg'ambar ekanligiga dalil bo'ladigan

hujjatlar.

Dalaili nubva ya'ni mo'jizalar bun

ichiga kiradi. Rasululloh aytgan

kelajakda aytgan xabarlar hammasi bun

ichiga kiradi. Rasululloh qanday aytgan

bo'lsalar o'shanday bo'lib bo'lib bo'lib

kelyapti.

Ya'ni sunnatni o'rgansa, Rasulullohni

hayotini o'rgansa,

judaam bir ajoyib bir mo'jizalarni

ko'radi. Odam bu haqda imom Bayqiy

rahimahulloh Dalail Nubva kitobini

yozganlar. Mashhur nimalardan shu bobda

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

haq payg'ambar ekanligiga dalil bo'lgan

bir qancha xabarlarni keltirgan.

Shulardan biri qiyomatni alomatlarini

aytganliklari. Kichik alomatlar, katta

alomatlar. Hozirgacha masalan kichik

alomatlardan bir qanchasi bo'ldi.

Ya'ni xuddi shunday ya'ni dalillar

Rasululloh sollallohu alayhi vallamni

chin payg'ambar ekanligini ko'rsatadigan

dalillar. Yana bunga kiradi Rasulullohni

xususiyatlari.

Ya'ni Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni o'zlariga

xos bo'lgan ishlar. Masalan, to'rttadan

ko'p xotinga uylanganliklari bir vaqtni

o'zida.

Bu Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni xususiyatlaridan

yoki o'tkarma ro'za qilib ko'p

tutganliklari bundan qaytarganlar va

o'zlari tutganlar. Shunda sahobalar, "Ey

Rasululloh, siz bizni qaytarasizda

o'zi tutyapsizku, deganda,

lastuayatikum. Men sizlarga o'xshagan

emasman. Alloh taolo meni o'zi huzuridan

taomlantirib, suv bilan sug'orib

turibdi. Men sizlarda emasman deganlar.

Mana bu Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni xususiyatlaridan

biz o'rganadigan bu fiqh siyrani ichida

bu ham bor. Bu ham uni ichiga kiradi. Va

Rasulullohni g'azotlari.

Rasulullohni g'azotlari ya'ni

kofirlar bilan qilgan janglari asosi

Madinaga o'tganlaridan keyin Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam

ya'ni bundan hech to'xtamadilar. Bu

ishdan masalan ikkinchi hijrat hijriy

yilda Badr boshlangan bo'lsa, shundan

keyin umuman Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam vafotlarigacha

bu ishdan to'xtamaganlar.

Rasululloh agar askarlarga o'zlari

qumondon bo'lib chiqqan bo'lsalar bu

g'azod deyilar ekan istilohda. Agar

o'zlari chiqmasdan turib bir askarlarni

topshiriq bilan jo'natgan

bo'lsalar bu sariya deyiladi arab

tilida. Sariya jo'natish deg. Rasululloh

o'zlari chiqmasdan turib

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

jo'natganlar. Bu bobda eng mashhur

kitoblardan

Voqidini mag'oziy kitobi. G'azodlar

haqida yozilgan. Xullas,

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

siyratini o'rganganimizda,

siyratni ma'nosini tushunish degani mana

shu narsalar kiradi. Biz Rasulullohni

shamoillari ham kiradi, sunnatlari ham

kiradi, xususiyatlari ham kiradi,

daloili nubuv ham kiradi, g'azovotlari

ham kiradi. Butun holatlarini

o'rganishlik kiradi.

va ta'rif berib shu biz aytmoqchi

bo'lgan mavzuga agar ta'rif berib

aytilinsa,

fiqh sira degani Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamni butun qilgan ishlari,

hayotlari, bizga o'rgatgan sunnatlarini

mag'zini chaqish, ya'ni o'shani ichidan

o'zimizga kerakli xulosalar olish olish,

foyda olish.

Mana shu ta'fni o'zidan o'z bilib

olamizki, bu juda ham ahamiyatli dars,

muhim dars.

Ya'ni fiqhni o'zi ma'nosidan ham

masalan, Ibn Asir aytgandek fiqhni

o'zida bir narsani yorish va ichiga

kirish ma'nosi. Fath va shaq degan ma'no

chiqarekanda fiqhda.

Demak, bir narsani ichini ochib yorib

ichiga kirish.

Biz hozir siyratni xuddi shunday ichiga

kirib, uni ichidan o'zimizga kerakli

xulosalarni Alloh qodir qilgancha

olishimiz. Mana bu narsa juda ham

ahamiyatli, muhim fanlardan.

Ho'p. Sir nabaviyani dars qilishni

ahamiyati nima? Sir nabaviyani

avvalambor biz bilishimiz kerakki, biz

tarix bashariyat tarixida eng mukammal

kishini tarixini o'rganyapmiz.

Bashariyatlar yer kurrasi bunaqangi

kishini ko'rmagan

va sayidu valadi odam o'zlari

aytganlarki ana sayyidu valadi odam va

faxr.

Men odam farzandlarini ichida sayidiman.

Odamzotni ichida hammasini sayidiman

buni faxrlanish uchun aytmayapman

dedilar. Rasululloh aytmasalar qayerdan

bilamiz buni? Rasululloh yetkazuvchilar,

bayon qiluvchilar. Mana buni oshkor

aytgan. Ana shu kishini siyratini

o'rganyapmiz. Biz o'rganayotgan siyrat

butun bashariyatdagi komil sifatlar. U

kishini ibodatda ham, poklikda ham

engfatlarni

jamlagan kishi.

U kishini muomalotlarida, masalan,

sharoatlari, saxovatlari, halimliklari,

zuhdi va kamtarliklari, hikmatlari.

Bu kishi bashariyat uchun mana shu

narsalarda hammasida namuna bo'lgan

kishini siyratini o'rganmoqchimiz.

Va Alloh subhanahu va taolo innaka laa

xuluqin adim deb xitob qilgan kishini

siyratini o'rganmoqchimiz.

Innaka laa xulqin siz ey Rasululloh juda

katta qasamki juda katta xulq ustidiz.

Xulqdasiz degan.

Ala xuluq deganda o'zi ala kalimasi

bir narsani ustiga chiqish ma'nosida.

Masalan, fulanun jaa aladba desa

faloncha bir ulovni ustiga minib keldi.

Xuddiki ulov uni tagida u odam ustida

ko'ringanda zohir ko'rinadi. Xulqdasiz,

xulqni ustidasiz degani

xulq odamni ko'tarib kelyapti.

Odam zohir ko'rinib turibdi o'sha xulqda

halimlikda ham, sharoatda ham uni bir

izlab keyin topib oladigan narsa emas.

Bu shunchalik darajada xulqda ko'rinib

turgan kishi.

Biz o'rganadigan siyrat Alloh subhanahu

va taolo u kishini ismi bilan qasam

ichgan kishini siyrati. Alloh taolo

aytadiki, laruk innahum lafi sakrotihim

yahun.

Sizni hayotizga, umringizga qasam, ey

Rasululloh, ular o'zlarini bu g'aflat

masligida tenttirab harakat qilyapti.

O'zi nima qilayotganini o'zi bilmayapti.

Mushriklar, kofirlar.

La'amruk deb Rasulullohni hayoti bilan

Alloh qasam ichdi. Mana shu kishini

siyrat va u kishini ismlaridan biri

mahiy ismi Rasulullohni ya'ni bu

deganiki Rasululloh analahiy deganlar.

Men mahiy degani kufrni uchiruvchi

degani.

Bashariyat yer yuzi kufrga to'lgan

paytida Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam payg'ambar bo'lib keldilar. Va

Rasululloh bilan Alloh taolo yer yuzini

kufrini o'chirdi.

Mana bu Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni mahiy degan ismlarni ma'nosi.

Biz shu kishini siyratini

o'rganmoqchimiz

va osmon eshiklari u kishiga ochilgan

va sidratul muntahagacha borgan va

qalamlarni qadarni yozayotgan qalamlarni

ovozini eshitgan zot. Shu kishini

siyratini o'rganish yo'lidamiz.

va u kishiga

do'zax shundoq ochib ko'rsatib qo'yilgan

va u kishiga jannatga kirib jannat

ko'rsatib qo'yilingan.

Va Alloh taolo u kishiga bevosita

gapirgan. Vositasiz.

Ya'ni eng hech kim chiqolmagan. Hatto

farishta muqarrab farishtalar ham.

Jibril alayhissalom ham chiqmagan

maqomga. Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni Mer'roj kechasida Alloh taolo

o'zini huzuriga olib chiqib o'sshha

joyda Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamga xitob qilgan gapirgan. Mana

shu e'tibor bilan Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam kalmulloh ya'ni Alloh

bilan gaplashgan degan

sifatga egalar.

Va qiyomat kunida xalqni ichida eng

birinchi tiriltiriladigan zot Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam Maqomi Mahmud

egasi ya'ni qiyomat kunidagi Maqomi

Mahmudga ikkita odam haqli. Bittasi

Ibrohim alayhissalom, bittasi menman

dedilar. Va menga shuni so'ranglar.

Shuning uchun namozni azondan keyin duo

qilamiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

vabatu maqom mahmudan vodda. O'zing

va'da qilgan maqomi Mahmudda u kishini

turg'oziga deb. O'sha maqomi Mahmud

egasi butun payg'ambarlar unga havas

bilan tikilib qoladigan birorta

payg'ambarga bu nasib qilmagan bitta

kishiga nasib qilgan ya'ni bu Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam. Shu kishini

siyratini o'rganmoqchimiz va odamlar

hammasi borib suv ichadigan havuz sohibi

u kishi va qiyomat kunida handd

bayrog'ini ko'taradigan kishi. Va mana

shu bayroqni tagida butun payg'ambarlar

o'sha bayroqni tagida bo'lishar ekan.

Va Alloh subhanahu va taolo jannat

farishtalariga

shu odamdan boshqasiga sen jannatni

ochmagin deb buyurgan kishini siyratini

o'rgatmoqchimiz.

Bu kishiga ya'ni jannat farishtalariga

aytganki, jannat shu kishiga ochilinadi.

Birinchi bo'lib turib jannat eshiga

ochilinadigan va jannatga kiradigan

kishi Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam. Keyin orqasidan boshqalar

kiradi.

Rasulullohni holatlariga agar ta'ammul

qilib ko'rsa odam Rasulullohni

turishlaridan o'zi payg'ambar

ekanligini, u kishini rzko'y ekanligini

odam shubha qilmaydi. Bu albatta Dalo

nubuvadan biri Abdulloh ibn Salom

roziyallohu anhu aytganlari kabi

Rasululloh Madinaga kelgan paytlarida

men eshitdim payg'ambar kelibdi deb

eshitdimda birinchi kuni bordim

oldilariga degan.

Bordim qarasam yuzlariga qaraganimda

yuzlari kazzobni yuz emas edi degan.

Bildimki yuzlaridan bildim. O'zi u kishi

haqiqiy rostko'y payg'ambar ekanligini

va iymon keltirgan Abdulloh Salom. Ya'ni

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

mo'jizalari butun payg'ambarlarni

mo'jizalari tugab ketdi. Lekin

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

mo'jizalari shundoq davom etib kelyapti

haligacha. O'sha katta mo'jizalardan

biri Qur'on.

Bu Qur'onni hech kim o'zgartira olmagan.

O'zgartira olmaydi ham. bitta harfini

ham o'zgartira olmaydi. Shu darajada

mana buni o'zi katta bir mo'jiza.

Hozir endi biz bildikmi mana kimni

siyratini o'qimoqchiligimizni

qanday kishini siyratinian biz ta'lim

olmoqchimiz o'zimizga namuna

olmoqchimiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

tanish bu iymondan.

Ya'ni Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni

tanish iymondan bo'ladi. Ya'ni

Rasulullohni tanimagan odam iymon kelir

olmaydi u kishiga. Faqat Muhammad

Rasululloh desada kimligini ham bilmasa.

U kishini u gapirgan gapini nimaligini

bilmasa odam ma'nosini

mana shundam buni ahamiyati kattaliga

chiqadi.

Va yana eng Allohga qilinadigan

ibodatlarni kattasi. Alloh taologa

yaqinlashtiradigan amallarni kattasi

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

yaxshi ko'rish muhabbat

va Rasulullohni yaxshi ko'rish u kishini

tanishni ustiga quriladi. Qanchalik odam

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

yaxshi ko'rsa, shunchalik darajada,

ya'ni Rasulullohni qanchalik tanisa,

shunchalik darajada muhabbat paydo

bo'ladi va Rasulullohni yaxshi taniydi

va biladi. ibnab rahimahulloh aytgan

ekanlarki, Rasulullohni yaxshi ko'rish

ikki daraja bo'ladi. Bittasi farz

bo'lgan iymon usus sahih bo'lmaydigan

muhabbat bu degani u kishini rasulligi

uchun yaxshi ko'rish. U kishini

amrlarini yaxshi ko'rib unga itoat

qilish va amrlarni to'xta deigan joyda

to'xtas.

Ya'ni hukmlariga rozi bo'lish. Hech

qanday qalbda bir haligi

qalbda norozichilik bo'lmagan holatda

nima degan bo'lsalar o'shanga tan beriz.

Bu bir qancha oyat hadislarni yig'indisi

fikun ftaimajaril

oyat sizda, ey Rasululloh ular

o'rtalarida kelishmay qolgan masalarda

hakam qilib o'sha siz chiqargan hukmga

tamomiy rozi bo'lmaguncha

ular mo'min bo'lmaydi deyapti Alloh

taolo. Mana bu Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamni yaxshi ko'rishni farz

ya'ni ekanligini nimasi isboti. Ikkinchi

darajasi bu fazl ya'ni nafl mandub

boʻlgan, yaxshi ko'rish. Bu yurish

turishda holatlarda hammasida

Rasulullohga o'xshashga harakat qilishi.

Muamalotlarda,

ovqat yeyishlarda ham, masalan kiyim

kiyishlarda

hamma muomalamizda Rasulullohni

orqalarida yurishga harakat qilishi.

Sahobalar Rasulullohni mana shunday

yaxshi ko'rishgan. Anas roziyallohu anhu

aytadilar, bir kuni ovqat yib turganda

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

tavoqdan qavog'larni terib-terib

yetganligini ko'rdim. Ovqatga boshqar

narsalar ham solingan, qavog' ham

solingan bo'lgan. Rasululloh terib-terib

yetganliklarini ko'rib Rasulullohga

qavqlarni itarib, itarib, itarib

qo'yaverdim men degan. Yaxshi

ko'rishlarini ko'rdim. O'shandan keyin

men qavoqda yaxshi ko'rib qoldim degan.

Ya'ni nima uchun yaxshi ko'ryapti?

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

yaxshi ko'rganliklari uchun men yaxshi

ko'rib qoldim deyapti.

Demak, Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni tanish kerak ekan.

Rasulullohni tanisak yaxshi ko'ramiz.

Odam o'ziga yaqin kishisini, ya'ni

bo'lib ham otasini yaxshi tanimasligi

qanchalik xo'nik. Masalan, odam o'zini

otasini tanimasa odam bolalarini

tanimasa, o'zini urug'ini bilmasa odam

otang kim desa, men bilmayman. Bir odam

men otam desa, masalan, odam qancha

xudik. Endi payg'ambarini tanimaslik

bundan ko'ra xudik.

Hozir shunday emasmi? Masalan,

musulmonlardan so'rasangiz,

payg'ambaring kim desa,

nima deb javob berish mumkin? Kim u

kishi? Qachon tug'ilgan, qaerda

tug'ilgan,

necha yoshga kirganlar? Nima qilganlar?

Ko'p odam bilmaydi. Mana shu narsani.

Shunchalik g'ofilgi qiziqmaydi ham.

Rasulullohni hayoti bilan qiziqmaydi

ham. Bu narsa juda ham muhim. Ahamiyatga

ega bo'lgan iymon masalalaridan. Bu

narsalar iymon shuni ustiga ya'ni

yotadi.

Keyin

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

maqomida Rasulullohni shunday turgan

o'rinlarida odam haqni taniydi.

Rasulullohni bilgandan keyin Rasululloh

bizga mezon bo'ladi. Ya'ni yana ham

boshqacharoq aytsak, Rasululloh

sollallohu alayhi vasallamni haqlarida

nima vojib bo'ladi? Biz qanday o'rinda

me'yorda turishimiz kerakligini

bilishimiz. Rasulullohni haqlarida u

kishini ulug'lagan paytda ham o'zini

insoniyidan chiqarib yubormaydigan qilib

ulug'lashligimiz. Masalan, nasorolar Iso

alayhissalomni ulug'lab iloh

darajasigacha ko'tarib yubordi.

Yahudiylar bo'lsa, ayni Iso

alayhissalomni zinodan bo'lgan bola edi

va qu'vlab yurib o'ldiramiz deb turib,

hatto Iso alayhissalomni shakliga kirgan

bir yigitni olib chiqib, o'sha haligi

kreska xchga oska mixlab o'ldirdik deb

o'ylagan ular o'zlaricha. Ya'ni ularni

e'tiqodida Iso alayhissalomni

o'ldiryapmiz deb o'ldirgan. Go'yoki

payg'ambarni o'ldirganlik o'zi gunohini

komil olgan. Biz o'ldirdik, qutildik

bundan deb. Bularni bu tomondan nimasi

Iso alayhissalomga yahudlarniki shu

nasorolarniki bo'lsa, u kishini ilohni

o'g'li iloh deb yuqoriga ko'tarish. Biz

bo'layotgan bo'lsa o'sha narsani

meyorini biz bilishimiz kerak.

Rasulullohni qay darajada biz

ulug'lashimiz kerak. Va bu narsani juda

ham ahamiyatli joyi shundaki,

Rasulullohga nisbatan noto'g'ri narsa

odamda kelib qolsa, u iymondan chiqib

qolishi mumkin. Odam. Bir kuni

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

e'tikofda o'tirgan paytlarida Sofiya

onamiz bir ziyoratga kelganlar. Bir

yumush bilan Rasululloh bilan

gaplashdilar va ketaman deganda

Rasululloh kuzatib chiqdilar. Kechqurun

bo'lgan qorong'ida bo'lgan.

O'sha masjiddan tashqarida gaplashib

turgan joylarida ikkita ansoriy kishi

yigitlar o'tib qoldi. Qarasa Rasululloh

bir ayol bilan gaplashib turibdi. Keyin

Rasulullohni xijolat qilmaylik deb yerga

qarab tez-tezib o'tib ketaverdi ikkiz.

Shunda Rasululloh to'xtanglar bu yoqqa

keldik ikoim degan. Meni bitta begana

ayol bilan kechqurin gaplashib o'tiribdi

deb o'ylamanglar. Bu onalaring Sofiya

bo'ladi deganlar.

Shunday ey Rasululloh, subhanalloh sizga

ham shunaqa deb o'ylaymizmi biz?

Biz Rasulullohga ham shunaqa yomon gumon

qilamizmi deganda, yo'q. Shayton insonni

qalbiga shunaqa narsani olib keladi.

Mana shu bilan ularni qalbidagi haligi

tushib qolishi mumkin bo'lgan, shayton

hujum qilishi mumkin bo'lgan joyni yopib

qo'yaptilar.

Ya'ni Rasulullohni tanigan odamda

mashaqangi gumonlar kelmaydi.

Masalan, xavorijlardan bittasi kelib

Rasulullohga nima degan? Ihdin ya

Muhammad degan.

Ey Muhammad adolat qil deyapti.

Shunchalik o'zini aqlli va taqvoli deb

biladiki, hatto Rasulullohga adolat

qiling deb aytyapti. Rasululloh

aytdilarki, hak seni holingga voy

bo'lsin, maydilam a'dil. Agar men adolat

qilmasam kim adolat qiladi?

Yoki boshqa rivoyatda agar men adolat

qilmasam sen halok bo'lasanku deganlar.

Ya'ni Rasulullohga shunday deyolgan odam

Jurat bilan.

Bu nimani bildiradiki, Rasulullohni

maqomini bilmaydi odam Rasulullohni

maqomini bilgan odam hech qachon

Rasulullohga adolat qiling demaydida.

Rasululloh adolat qilmaydilarmi o'zi?

Rasululloh adolat qilmaydilarmi?

Rasulullohni maqomini bilgan kishi

Rasululloh nima desalar xo'p deb javob

beradi.

Hatto ayollar ham, hatto qizlar ham

Madinadagi muvaffaq bo'lgan sahobiyat

qizlar, ayollar. Masalan, Fotima binti

qays

iddasi tugagandan keyin Rasulullohni

oldiga kelib, "Ey Rasululloh, menga

sovch kelyapti. Muoviyadan va Abu

Jahmdan qaysiga turmushga chiqay nasihat

bering deganda. Rasululloh aytdilarki,

Muoviya kambag'al unga turmushga chsang

qiynalib qolishing mumkin. Hech vaqosi

yo'q uni dunyodan. Abu Jahl bo'lsa

xotinni uradigan pehli bor. Unga ham

qiynalib qolasan. undan ko'ra sen Usomat

ibn Zaydga teg dedilar.

Usomat ibn Zayd ayollar uncha rag'bat

qiladigan ko'rinishda bo'lmagan ekanlar.

Bo'yari ham pastroq qoradan kelgan.

Burunlari puchuq soch jingalarab bir

yigit bo'lgan ekan.

Rasululloh shuni tavsiya qildilar bo'ldi

deb Usomaga tekgandan keyin o'zi ham

o'sha to'g'ri ish qilganligini his

qilgan. Keyin

bu yerda Rasulullohni ixtiyorlarini,

Rasulullohni tavsiyalarini

bo'ldi deb qabul qilishi. O'zini nafsiga

yoqmas ham agar

ana shu ya'ni Rasulullohni siyratlarini

o'rganishda odamda Rasulullohni maqomini

joyiga qoya olish mezoni paydo bo'ladi

odamni

hukmlarida ham aytgan gaplarida ham

masal bu narsa judaam muhim narsa.

Rasululloh aytdilarmi bo'ldi deb.

Xuddiki nima? Amr ibn Oga

mustavrid ibn shaddad aytganlarku,

qiyomat kuni hali qiyomat bo'lmaydi.

Illo rom odamlarni eng kuchlisi bo'ladi

deb. Laqu saatu hatta yakuna rom

aktarunas.

Rom odamlarni eng quvvatlisi

bo'lmaguncha qiyomat bo'lmaydi shunda

Amr ibn As aytganki bu gap xato gap bu

noto'g'ri bu gaping degan. Chunki biz

Romni har yili muncha-munchasini

o'ldirib yuboryapmiz. Bu ketishda bular

qanaqa kuchli ko'p odam bo'ladi, aksar

bo'ladi. Qirilib ketadiyu bular bu

ketishda

deganda u kishi men bu gapni

Rasulullohdan eshitgedimda degan.

Shunday desa bu kishini gapini qarang.

Unday bo'layotgan bo'lsa, ularda to'rtta

qislat bo'ladi deb birdan Rasululloh

tarafga o to'layapti.

Ana Rasulullohni maqomini bilgan odam

shunday bo'ladi. E Rasululloh aytgan

bilan degan gapni aytmaydi ular hech

qachon. Rasululloh aytgan bilan degan

gap u Rasulullohni maqomini bilmagan

odamni gapi bu sunnat kelgan paytda

Rasulullohni gapi kelgan paytda uni

olmaslik masalan, ibn Umar xotinlaringni

masjidlaridan agar boraman desa man

qilmanglar

degan hadisni aytsalar la tamna imalloh

min masajidillohni

masjidida man qilmanglar degan gapni

aytsalar bir o'g'illardan biri meni

rashkim yomon men qo'ymayman xotilim

Baribir ham degan shunda aytgan

ekanlarki, men Rasulullohdan hadis

aytsam, sen men qilmayman deysanmi

degan. Vallohi sen bilan gaplashmayman

degan ekan. O'lgunimcha sen bilan

gaplashmayman deb qasam ichgan.

Ya'ni nima uchun? Bunchalik?

Rasulullohni gapiga, u kishini gapi

shundoq ko'rina teskari kelganligi

uchun.

Yana Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni siyratlarini o'rganishda,

bilishda Allohni ne'matiga shukur qilish

bor. Alloh shunday bir ne'matni berib,

mana Shayxul islamda ham gaplari bor.

Alloh subhanahu va taolo bashariyatga

Rasulullohni yuborganchalik ne'matni

inom qilmagan degan ekan. Bu gap

risolatni ma'nosini tushungan kishini

gapi bu.

Alloh taolo bizga ko'z berdi. Bu ne'mat

bu masalan sog'lik berdi, tinchlik

berdi. Hammasi ne'mat. Ko'zimiz nimaga

qarasa yeydigan ovqatlarimiz, ichadigan

suvimiz, oladigan havomiz, xotirjamlik,

tinchlik hammasi bu ne'matdan. Bu

ne'matlarni taroziga qo'yib-qo'yib

qarasangiz, eng katta ne'mat

Rasulullohni risolatlari.

Agar risolat bo'lmaganda nima qilaydiki?

Odamlar qanaqangi hayotda yashar?

Islom ne'matiga kim shukur qiladi?

Islom ne'matiga, inomiga bu ne'matiga

kim shukur qiladi? Uni bilgan odam.

Qachonki haligi kofirlarni hayotini

ko'rganingizdan keyin, ularni hayoti

eʼtizab turishotganini ko'rganizdan

keyin

alhamdulillahi ala ne'matil islam.

Alhamdulillahi ala ni'matil iymon.

Alhamdulillahi ala batihi deida

Rasulullohni payg'ambar bo'lib

kelganligiga Allohga hamd bo'lsin. Alloh

subhanahu va taolo haqiqatda

u bizga shunday katta bir ne'matni inom

qilgan ekan.

Yana Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni siyratlarini biz bilishda

bu dinga to'g'ri amal qilish va dinni

voqea tatbiq qilish ma'nosi bor.

Agar Rasulullohni siyratlarini olmasa

odam yoki yaxshi tushunmasa, u odam

dinini tushunmaydi. U odam dinni voqea

tadbiq qila olmaydi. Masalan, buni eng

zohir ko'rinishlaridan biri Qur'oniylar

toifasi sunnatni olmaymiz, biz faqat

Qur'onni ushlaymiz degan odamlar borku

oddiy. Masalan, ularga birinchi

beriladigan oddiy bir oom odamni savol

bo'ladiki, namozni qayerda o'qiysizlar

bo'lmasa sizlar.

Masalan, Alloh taolo namoz o'qi deyapti,

to'g'rimi? Namoz o'qi deyapti. Qanday

qilib o'qiysan? Rasulullohga

ergashmasang.

Hajni qanday qilib qolasan? Qur'onda

zulhijjani falon kunida borib Arafatda

mana bunday turasizlar. Undan keyin

Muzdalifaga kelasizlar. Undan keyin

shaytonga toshasizlar. Keyin qurbonlik

qilasizlar, soch oldirasizlar. keyin

kelib tavofi qilasizlar deb ihrrom

bog'lash. Uni odoblari bular Qur'onda

aytilinmagan hammasini Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam tuyani ustida

turib ko'rsatib berdilar. Hamma

Rasululloh nima qilsalar orqasidan qilib

ketavergan.

Mana Rasulullohni hajlarini

rivoyatlarida keladi. Hammasini jamlab

qarasangiz ihrromni Zulayfadan

Rasululloh ihrom bog'laganlaridan

boshlab Makkaga kelib tavof hajni

bajarib qaytib ketganligigacha hamma

qadamlari bor.

Ana shundan keyin aytdilarki, men qanday

haj qilganimni ko'rgan bo'lsanglar, mana

shunday qilib haj qilinglar dedilar.

Endi Qur'onda haj qil degan buyruq bor.

Faqat. Uni qanday qilib amaliy tadbiq

qilinadi? Qur'onda namoz o'qi degan

buyruq bor. Namozni nechcha mahal

o'qiylik? Qaysini vaqti? Qachon? Namozni

qanday qilib o'qiylik? Bomdodni ikki

rakatligini, peshinni to'rt rakat

farzligini qayerdan bildik biz? Sunnat

bo'lmasa?

Mana bu narsalarga javob yo'q ularda.

Ana shuning uchun ularni dini yo'q o'zi.

Asli bir ashvoiy bir daydi bir betayin

amal qiluvchi betayin gaplarni gapirib

Rasulullohni gapini olmaytdida keyin

o'zi to'qib chiqara bu yoqdan uni

ba'zilari oyatlardan to'qiyman deb turib

haligi hadisdan olingan tushunchalarni

oyatlarga ustiga yuklab bomdodni ikki

rakatligini peshin to'rt rakatligini asr

to'rt rakatligini o'zlaricha chiqarib

berishga takalluf qiladi. Ya'ni xullas

bu o'zi asli gapirib yotayotgan ham

narsa emas. Bu zohir, chunki buni juda

ham avrati ochiq bo'lgan nimalar holat

bu. Buni misoli ularoq aytyapmizki,

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

siyratini bilishda

dinga to'g'ri amal qilish, dinni to'g'ri

tadbiq qilish ma'nosi bor. Ibn Jovuziy

rahimahullohni bir gaplari bor ekanki,

aslul usul al-ilm

usullarni eng aslisi ilm va ilmlarni eng

foydalisi Rasulullohni va ashoblarini

siyratlarini o'rganish deganlar. Bilish

eng foydali ilm.

Ulikalladina hadalloh fabihuda muqtadih

degan oyatni o'qidilar. Keyin ana ularni

Alloh hidoyatladi. Ularni hidoyatlariga

ergashing dedi. Ualladina hadalloh Alloh

hidoyatlagan odamlar. Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam va

Rasulullohni ashoblari yoki

payg'ambarlar ham shu jumladan. Ularni

Alloh hidoyatlagan va ularni hidoyatiga

ergashing. Biz fiqh sira darsini

o'rganishda, siyrat darsini o'rganishda,

u kishilarni hidoyatini o'rganib boramiz

va undan ma'nolar o'rganamiz.

Bu narsada ya'ni bizga o'rgatish uchun

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

juda ham oshkor hayotda yashadilar. Bir

qasrni ichida odamlar kira olmaydigan

hayotda yashamadilar.

Masjidlarni besh vaqt namozni masjidda

odamlar ichida o'qidilar.

Hamma ishlari zohir hatto g'usl

qilishlarigacha sahobalar qarab turari

g'usl qilyapti pardani orqasidan

Rasululloh g'usl qilyaptilar.

Shu darajada ovqat yeyishlari ham, hatto

ayollariga ham, masalan, Rasulullohni

ayollarni ko'p bo'lishini bitta fiqhi

ham shuki, to'qqizta xotin bir vaqtda

bo'lishi Rasulullohni uy ichidagi

holatlarni tashqariga aytib berish

uchun. Bu ham bir ma'nolardan.

Shuning uchun ham Rasulullohni ayollari

Rasulullohdan keyin ummatga muallima

bo'lib qoldi.

Rasulullohni ayollari. Rasululloh qanday

nima qilardilar, nima qilardilar deb

kelib so'raydilar sahobalar. Rasululloh

ayollari aytib berardi. Bunday qilgan,

bunday qilgan deb. Tayyor madrasalar.

Ular hammasi ummat uchun madrasalar

bo'lib qoldi.

Rasululloh odamlardan g'oyib bo'lib bir

g'orlarga ketib qolgan emaslar.

Odamlarda yashirincha bir joyda yashab

o'tgan emaslar. bir sirriy narsasi

bo'lib yoki bir chillaqxonalarda parda

orqida g'orlarga borib parda orqida

yurib masalan 40 kun bir joyga ketib

qolib keyin hech kim bilmay kelgandan

keyin qilgan ishini unaqa narsa

bo'lmagan. Rasulullohni hayotlari juda

ham zohir sodda oddiy hamma ko'rib bilib

turgan odamlar bilan birga yashadilar.

Bozorlarda yurdilar. Odamlar bilan birga

hayotda janozalarga qatnashdilar,

to'ylarga qatnashdilar. odamlarni ichida

yurdilar. Rasulullohni hech qachon o'zi

odamlardan xoli bo'lib turib bunday

panaonada yashab o'tmadilar. Mana bu ham

ya'ni Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni bizga Allohni bergan katta

ne'matki odamlar o'rgansin u kishini

hayotidan namuna olsin deb.

Keyin Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni siyratlari hayotlari. Bu

mezonki har qanday siyrat bu kishini

siyratiga o'lchanib baho beriladi.

Masalan bir xil odamlar o'zini mezon

qilib oladi. Misol uchun men deb

boshlaydida de gapni.

Farzandlariga ham hech ko'rganmiz meni

shunday qilganni.

Yo'q men shunaqa qiz bizga yarasham shu

narsani qilish degan gaplar gapiriladi.

Tarbiya uchun bolalariga

unaqangi men va biz misol bo'lmaymiz.

Bunda Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni

siyrati bizga nima bo'ladi? Masalan, bir

xil odam o'zini shijoatliligini

misol qiladida o'shani shijoatliligini

bahona qilib turib uni betga choparlikka

nima qilib oladi? Yo'l qilib oladi.

Men nima qilay deydi shijoatim deydi

shunday deydi to'ppi to'g'ri aytaman

kimni bo'lsa yuziga deydi. U domlasi

bormi, uni boshqasi hojisi bormi hech

kim dayamayman deydi.

To'g'ri masalan haqni aytish to'g'ri.

Lekin haqni ayt degani birovni pardasi

yir tashad degani emas bu.

O'sha narsada biz Rasulullohni siyratiga

qarashimiz kerakki, qanday qilib turib

Rasululloh o'shanda ishlatdilar.

Birovni yuz pardasini tortmasdilar.

Rasululloh judaam karim odam edilar.

Ko'pchilikni ichida odamlarni aybini

ochmasdilar. Masalan bir narsa bo'lib

qolsa ham mana bu odam shunday qildi

demasdilarda ba'zi odamlar mashaqqa

qilyapti ekan deb eshityapman. Bu nima

degan gap deb aytardilar. Uni

yoltirmasdi u odamni. Odamlarni

ichichaida mana shunaqangi gaplar

bo'lyapti. Men eshityapman to'g'irash

uchun. Mana shuni aytardi. Haligi odam

o'zi eshitgandan keyin birdan saoq

olardi va boshqa odamlarga ham bu narsa

yetarli saboq bo'lardi.

Xullas ya'ni bu juda ham katta narsa bu

odob. Inshaalloh fiqh siada bu

narsalarni

o'rganib boramiz. Rasulullohni

siyratlaridan.

Xullas, Rasulullohni holatlari bizga

mezon.

Biz Rasulullohga qarab o'lchab olishimiz

kerak hamma narsani. Qanday qilib

Rasululloh, masalan, sharoatlari qay

darajada deydi, qanaqa edi? Rasulullohni

karomlari qanaqa edi? Saxovatlari,

masalan, hayolari qanaqa edi?

Rasulullohni

ibodatlari qanaqa edi, ayollari bilan

bo'lgan muomalasi qanaqa edi? Hech shu

siz qilayotgan muomalani Rasululloh

qilganmi ayollariga shunqa qilib turib?

Haligi bizda erkak degani xotinni

quvvolab chiqib, hammani ichida

doppaslab urib o'zini ko'rsatish kerak.

U erkak bo'ladi. U, bo'lmasa xotin quli

bo'ladi. U xotiniga gap o'tmaydigan

xotinni sen- siramasa agar u xotin quli

bo'ladi.

Sizlab yuribdi ekan xotinni deydi. Nima

desa teskarisini qilishga harakat

qiladi. Qayerga ruxsat so'rasa berma.

O'rgata. D'stlari bor o'rgatadigan

akalari bor amakilari bor j bu yoqga

deydi senga bitta gap aytib qo'yay deydi

uylanding buyog'iga deydi man shu mana

shuna qilasan deydi. Mana bizlar mana

shunaqa qilib kelganmiz. Yanganglar hak

desak qo'limizga qonadi. Undan keyin shu

mana shu qilasan, mana shu qilasan deb

o'zlarini mezon qilib bizni urug'imiz

shunaqa biril urug'lar bo'ladi xotinni

uradigan u bubolaridan urib kelgan bu

yoq nevoralar ham shu uylansam uraman

deb turibdi tayyor bo'lib turibdida unga

qiz beradigan odam bilib o'sha kaltakka

chiddigan qizlar berishi kerak uo

urdirmaydigan yo qochib ketadigan o'zini

himoya qila oladigan bo'lmasa endi o'sha

uradigan odam ham o'zicha bir mezoni

bor. Buvalarim urib kelgan deydi.

Ota-bobolarimiz urib kelgan. Ota-bovang

urib kelgan bo'lsa, sen ham urishing

kerakmi? Rasulullohda biz uchun namuna

yo'qmi? Bizga mezon ota buamizmi? Yo

Rasulullohmi? Mana shu yerda ya'ni har

bitta amalda Rasulullohni o'zimizga

mezon qilishimiz.

Va yana Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni siyratlari

vahiy tili bilan aytadigan kishini

bayoni hisoblanadi din. Vaantiquil hava.

Rasululloh havo bilan gapirmaydi.

Rasululloh aytdilarki ala inni ul quran

vaahu maahu. Boshqa bir rivoyatda vaia

maahu menga Qur'on berildi va

qur'onchalik yana boshqa ilm berildi

dedilar. Boshqa rivoyatda ikki

Qur'onchalik ilm berildi degan. Ya'ni

Qur'onni sharhi Rasulullohni sunnatlari

o'zlari o'ylab sharhlagan emas. Buni har

bitta qilgan ishlari, gapirgan gaplari

vahiy bilan bo'lgan.

Ana bu narsa ham o'z-o'zidan bizga bu

ilmni ahamiyatini chiqaradiki, ha demak,

Qur'onni tushunishimiz uchun biz fiqh

siyrani bilishimiz kerak ekan.

Rasulullohni hayotini bilishimiz kerak

ekan. Yana bitta narsa, hozir xotrim

kelganda aytib qolay. Fiqh siyrada

judaam ahamiyatli narsalardan biri kimki

Rasulullohni siyratini tushunmoqchi

bo'lsa,

o'sshha zamonda yashasin. O'sha zamonni

ko'zakagini taqib, o'sshha zamonga

qarang.

Y go'yoki siz Rasululloh bilan birga

yuribsiz.

Go'yoki, masalan tushuntirish aytdaman

ba'zan kenolardni nima qilganda, tarixiy

kenolarni ishlab chiqargan paytida

xuddi o'sha zamondagi kiyimlar, o'sha

zamondagi hamma narsalar bo'ladiku

o'shanday bo'lib ishlabotganda bitta

samolotchi o'tib ketgani chiqib tushib

qolsa agar buzdi hamma narsani deyiladi.

Nima uchun? Haligi haligida kuzatuvchida

go'yoki o'sha hayotga kirgizish kerak.

Kuzatuvchini o'sha hayotga kirg'izish

kerak. O'sha hayotda yashashi kerak

odam. Ana o'shanda keyin uni tushuna

oladi odam. Rasulullohni hayotiga odam

kirishi kerak. Buning uchun o'qish

kerak. Syratni bunun uchun tanish kerak.

O'zi haliki Rasulullohni otidan boshqa

narsasini bilmasa odam

ismidan boshqa narsasini bilmasa.

bilgani ham masalan qachon qayerda

o'tgan kim u kishi nima uchun kelgan

mana bu qanaqa iymon bo'ladi u odamdan u

musulmondan nimani kutasiz u

farzandlardan nimani kutasiz siz u

haligi Messi edi Ronaldo edi kimlarni

o'ziga namuna qilib yuribdi yoki

o'rgamchak polvonni o'ziga nima qilib

yuribdi qo'lini bunday qilib paydo

bo'lib qoladi qizli odam u yordam

beruvchisi musta'an u qiynalgan paytda

o'rganamchakni chaqiriladi o'rgamchak

keladi uchib bir yoqdan bularni

tushundim

bularni o'sha hayotida bir durslik

qahramon odam ham o'tmaganda o'sha uchun

mana shunaqangi bir afsonaviy bir

shaxslarni yasab yoshlarni tarbiyasida

shu narsa bilan tarbiya beryapti a biz

uchun afson emas biz uchun real voqeada

yashab o'tgan bashariyatni eng sayidi

bo'lgan Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam namunaamizga de

keyin biz siyratni

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

siyratlarini Allohni kitobini tushunish

uchun o'qishimiz kerak. Haligi kitob

yetmaydimi sizga? Bizga kitob bor.

Masalan, mana Qur'oningiylarni gapini

qarasangiz, meng qarin deydi, mana

Allohni kitobi turibdi, bu yoqda sunnat

turibdi. Qaysi kuchli?

Albatta Allohni kitobi kuchli deydi endi

omom odam. Biz o'shani tutyapmiz. Sizlar

sunnat tutyapsizlar. Qaysimisiz deydi

to'g'ri yo'ldamiz deydi.

Oddiy oddiy aytganda shu agarda shunday

bo'lganda edi to'g'ri edi gapi. Lekin

Allohni kitobini Rasulullohni sunnati

siz tushunib bo'lmaydi. Uni bu

aytganimizdek haligi namozni qanday

o'qiysan, zakotni qanday berasan,

ro'zani qanday tutasan, hajni qanday

qilasan, bu savollarga javob yo'q. Ya'ni

bu siyratni o'rganishda mana shunday

katta foydalar bor. Ya'ni bu siati

nabaviyani o'qiymiz. Buni

ahamiyatlaridan biri siyrati navoyani

o'rganishda mo'min odamni Alloh taologa

ketayotgan yo'lida sobit qadam qilish

bor.

Ya'ni Rasulullohda shunday namunalar

borki,

hayotda biz agar Rasulullohni siyratini

o'rgansak, xursandchilik paytida ham,

xafachilik paytida ham, g'alaba paytida

ham, mag'lubiyat paytida ham, hamma

holatda odam o'zini qanday tutishdi

namunasi u kishi.

Rasululloh deyarlar hamma farzandlarini

o'z qo'li bilan qabriga qo'ydilar.

O'g'il qiz o'zlari yetimlikdan katta

bo'ldilar.

isitma qilsalar ikki barobar katta ko'p

isitma qilardi. Boshqa odamlardan

ochligidan qonnalarga toshlab yurardi.

Ochlikdan

hamma holatlari xursandchilik paytida

ham ko'ring, xafachilik paytida ham

ko'ring, g'alaba paytidagi holatlarni

ko'ring. Mana Makka fath bo'lgan paytda

siyratda o'qigansizlarmi? Rasululloh

Makkaga qanday holatda kirib kelgan? Kim

aytadi?

Boshlarini ekganda boshlari egarga tyib

qolay degan.

Vaholanki u paytda qanaqa bo'lib kirib

keladi odam o'zi kechagidan meni sakkiz

yil oldin chiqarib yuborg ediy chaqiram

hmasin bu yoqqa tgedilarki bitta gapim

bor katta mana shu gerdayib kirib

keladigan joyda Rasululloh shunchalik

tavozi qildilarki boshlari egarga tyib

qoladigan

mana bu narsa bizga namuna bu fathlar

bo'lgan paytda Rasulullohdan bo'ladigan

namuna xursandchilik paytlari masalan

Rasululloh hazl qilardilar sahobalar

bilan ular kulsa Rasululloh qo'sh

kulardilar.

Bu ham namuna bizga ustoz odam

shogirdlarni oldida qavog'i yulgan

bo'lishi kerak. Kulguli gap bo'lsa ham

kulmaydi.

Chunki u avtoritet yo'qolib qoladi.

Kulsa shogirdlar kulgan paytda bu kulsa

faqat jiddiy qiyofada bo'lishi kerak

deb. Rasululloh shunday bo'lganlari?

Mana bunda Rasulullohni xursandchilik

payti ham, xafachilik payti ham, pul

yo'q paytida ham, pul paytida ham,

Makkadagi zaiflik paytida ham, Madinaga

borgandagi izzat paytida ham yahudlarni

butun torm qilgan paytlari hatto Rumga

qarshi chiqib turib bera olgan

darajadagi bo'lgan paytlarda ham bir xil

mutavodi, kamtar va mustaqim kishini

bizga qanday bo'lishini ko'rsatib

berdilar.

Bu judaam muhim narsa bu. Shuning uchun

u tarbiyani olmagan odam o'zgaradi

usoqdan buga. Bir qarasangiz, masalan,

bir xil odam kag'alchilikda yaxshi

yuradida, boylikni ko'tara olmaydi. Hali

semizlikni qo'y ko'taradi deydiyu bizda.

U boylik unga emas. Unga boy bo'lgandan

keyin posq bo'lib ketadi. Ba'zi odam bor

boylikda yaxshi yuradi. Kamag'allik.

Kama bo'lgandan keyin kopirib ketadi

kerak bo'lsa fitnaga kirib ketadi. Puli

bor bo'lgan paytda yaxshi bo'ladi. Puli

yo'q bo'lgan paytda juda ham yomonlashib

ketadi. Ba'zilar zaiflik paytida

yuradida izzatni ko'tara olmaydi.

Ba'zilar izzatda yaxshi bo'ladida

zaiflikni ko'tara olmaydi. Ya'ni buni

namunasini bizga Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam siyratlari o'rgatadi.

Hamma holatlari bor Rasulullohni

buni eng yaxshi bu bobda yozilgan

kitoblardan Zodil Maod. Mana Ibn Kayyim

rahimahulloh buni bunaqangi kitob yo'q

yozilgani men bilmayman. Ya'ni

Rasulullohni hayotlarini shundoq bizga

to'plab yaxshi bir namuna qilib keltirib

bergan.

O'zi fiqh siada nima ham bor. Zodil maod

ham bor. Biz hozir o'qiydigan kitobdan

boshqa o'zi zodil maod ham tavsiya

qilingan.

Lekin undan ko'ra bu bir osonroq,

qandaydir qulayroq tuyildi bizga. U

kengroq ya'ni zotul modniki yana ham

kengroq.

Keyin

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

biz siyratlarini

o'rganamizda Rasulullohni taniymiz.

Ya'ni buni oldin ham aytib o'tdik o'zi

Rasulullohni tanisak u kishini yaxshi

ko'ramiz va ulug'laymiz. Mana bu o'zi

o'z-o'zidan

bu iymon. Bu Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamga bo'lgan muhabbat

iymonni hatto arkonlaridan bo'ldi.

Iymonni arkonlaridan bo'ldi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

tanigan odam haqligini biladi.

Tanigan odam haqligini. Shuning uchun

ham dushmanlar eng dushman bo'lib turgan

paytda ham Rasulullohni bir ayblaydigan

joyini aytib bera olmagan.

bo'lmasa ular juda ham haris edi. Mana

Abu Sufyon Hiraql bilan bo'lgan

suhbatida hech yolg'on gapirganmi deb

so'raganda yo'q degan.

Ya'ni hech Abu Jahldan so'ralinganda

Aqnas ibn Shurayq nimadan so'ragan

Abu Jahldan. Sizlar degan bu odam bilan

bitta mahalladasizlar, bitta shaharda

mani Makkadasizlar.

Yolg'onchimi Muhammad degan. Shunda

vallohi ma kadaba Muhammadun qod degan

ekan. Allohga qasamki, Muhammad hech ham

yolg'on gapirmagan degan. Dushmanni gapi

bu Abu Jahlni gapi.

Shunda u kishi bo'lmasa degan nimaga

sizlar dushmanchilik qilyapsizlar?

Yolg'onchi bo'lmasa

aytganki ular bilan bizni qavmimiz degan

xuddi musobaqaga qo'yilgan otlarda

ketardik degan.

Bir marta ular bitta yaxshi ishni qilsa,

keyin biz buni qilardik. Ular buni

qilsa, biz buni qilardik deb turgan

joyda ular bizdan payg'ambar chiqdi deb

turibdi degan.

Endi bunga yetishi bo'lmaydi.

Unga endi o'lgunimizcha

dushmanchilik qilamiz, to'ssqinchilik

qilamiz deganda mana bu narsa ochiqdan

ochiq ya'ni bu haqqa shundoq hasad bilan

qarshi chiqish degani. Bunaqa odamni

Alloh hidoyatlamaydi.

Hidoyatlamadi ham. Mana Abu Jahl

hidoyatlanmadi.

Yahudlar bilib turib xuddi shu ma'no

bilan ular Bani Ismoildan chiqdi deb

turib nima qilganligi uchun Alloh

hidoyatlamadi ularni. 15 taga yet ay

yetmaydi. Ularni hidoyatlangani.

15 taga yetmaydi. Shu darajada ya'ni

bo'lmasa ular ahli kitob bo'lgan, Alloh

afzal qilgan, o'sha paytda eng ulug'

odamlar edi.

Xullas, ya'ni Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamni tanigan odam haqiqatda

sodiqul masduq ekanligini u biladi.

Hech kim Rasulullohni ayblaydigan bir

narsani ko'rsatib bera olmagan.

Rasululloh inson ayblaydigan bir ishni

qilgan emaslar hayotida. yolg'on

gapirgan, xiyonat qilgan, o'g'rlik

qilgan,

baytulmolni molini yegan,

haligi insonga noqislik keltiradigan

birorta ishni qilmaganlar.

Hech nima topolmagan. Abu Sufyon

o'shanda aytgan gapini qarang. Hech

yolg'on gapirganmi deganda xiyonat

qilganmi yo'q. Yolg'on gapirganmi yo'q.

Lekin hozir biz o'sha paytda Hudaybiya

sulhi bo'lgan payt bo'lgan. Hudaybiyada

10 yilga urishmaslikka kelishib

qo'yilgan.

Hozir sulqdamiz, bilmayman, buzishi ham

mumkin o'shanda degan.

Hira qil unga e'tibor ham bermagan bu

gapiga

kerakli javobni olganda haligi joyga

e'tibor ham bermagan. Abu Sufyon

aytadiki, men unga tiqishtirishni mumkin

bo'lgan bitta shu gapni top oldim degan.

Agar odamlar Abu Sufyon yolg'on gapirdi

degan sharmandagarchilik bo'lmaganda

edi, men yolg'on gapirardim degan.

Ya'ni ularda shunchalik darajada bir

odam ajib bir hayron qoladigan darajada

sharafli bir nimalar bo'lganda johiliyat

bo'lsa ham mana Abu Jahlni

siyrat nimasida hijrat voqeasidagi

qilganini aytib bergan ediku

Rasulullohni kelib turib qarasa

Rasululloh yo'q uylarida, joylarida yo'q

to'g'ri Abu Bakrni uyiga borgan Abu

Bakrni uyiga ularni boshlariga

Rasululloh turpoq qo'yib ketganlar

bu degani misaj mesaj bu o'sha turpoqni

o'rniga bittadan urib ketdi. mumkin

degani bu. Sizlar o'zi o'lgan odamsizlar

degani bu

hammasini bu Abu Jahl hamni boshini

qilsa turpoq tushyapti hammani boshidan

turpoq tushyapti. Kim sochgan Rasululloh

qo'llariga turpoq qilib boshiga

qo'yib-qo'yib ketgan. O'shani o'rniga

bitta-bittajar bo'lib ketsa, hammasi

o'lgan bo'laydi.

Qilmadilar. Shuni bu deganiki sizga

ularga risola berish bo'lyaptiki, bilib

qo'y ahvolingni sen o'zi o'lgan odamsan

degani bu. Bu birinchidan. Boshidagi

tuproq Rasululloh yo'q kechasidan ular

qo'riq'lab chiqqan.

alam qilib ketgan. Borib Abu Bakr

nimani? Abu Bakrni uyiga borgan asmo

chiqqanda qani otang degan

otam yo'q uyda degan. Uyga bostirib

kirmagan izlash uchun.

Uat bo'lgan uyiga ayoli bor uyga kirish

uyat

o'shanda otang chaqirdik otam yo'q degan

paytda shu tarsakga urib yuborgan ekan

betiga. Qlog'idagi surg'asi otilib

chiqib ketgan va o'zini qilgan ishiga

erkak kishi qiz bolaga qo'l

ko'targanligiga o'zi uyalib

ketganligidan Abu Sufyonga qarab Abu

Sufyon bu meni bitta xatoyim bo'ldi, gap

yerda qolsin degan.

Gap shu yerda qolsin. Buni Abu Jahl

ayolni urdi deb gapirib yurmagin yana

degan.

Qarang, kofirlar, Rasulullohni orqasidan

kelgan kofirlarda mana shunaqangi bir

odamzotni

nimasi xulqlari bo'lgan. Rujulat

xulqlari, muruat xulqlari, sharoat

shunaqangi bir sayidlik xulqlari

bo'lgan. Ana shunday bo'lgan odamlar shu

jamiyatda Rasulullohga birorta ham minus

bo'ladigan narsani hech kim ayta

olmagan.

Mana bu narsa bizni hammamiz uchun bu

katta bir namuna. Agar kim namuna

olmoqchi bo'lsa, mana bizga namuna

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

hayotini biz o'rganar ekanmiz, bizga

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

yagona

bizga namuna bo'lar ekan deyishdan

aytishimiz mumkinki, har bitta odamni

hayotida namuna oladigan shaxslar

bo'ladi. Kimdir, kimdandir ta'sirladi.

Masalan, aynan sizga savol berish

mumkinki, hayotingizda ta'sirlangan kim

bor?

Men fond faloncha shayxdan ta'sirlaman.

Men faloncha odamdan ta liderlar,

masalan, bizni ajablantirgan liderlar

bor. Ularni shaxsiyoti bizni

ajablantirishi mumkin. Siyosati va

ularni shaxsiyoti, muomalasi

ajablantirish mumkin. Har qanday odamda

bor unaqangi nima? Mana shundagi eng

lider bashariyat tarixi, yer kurrasi

ko'rmagan namuna oladigan lider kim?

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam.

Buni kofirlar ham tan olgan.

Hatto o'sha nimani sharshunoslar,

Germaniyadagi sharshunoslar, katta-katta

sharshunoslardan naqllar aytilinadiki,

bunaqa bu kishidag shaxsiyotida

shaxsiyot yo'q deydi. Buni yaponlar ham,

germanlar ham o'sha hozirgi haligi

odamlarni tekshirib chiqqan analitiklar

hammasi bu narsani nima qilgan? Tan

olgan. Mana biz namuna olamiz desak

bizga tayyor namuna Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam.

Rasulullohni demak namuna olishimiz

uchun kishini hayotini o'rganishimiz

kerak. Hayotini o'rganmasak qayerdan

namuna olamiz? Rasulullohni hayotini

o'rganmasak qayerdan namuna olamiz? Agar

Rasulullohni ibodatlarini o'rganmasak

qayerdan namuna olamiz? Qanday qilib

namoz o'qirdilar?

Shuning uchun ham Zodul Maodda ibn

qayyim rahimahulloh o'zi kitobni oygan

ham zodul maad fi siyati ibad fi hadi

xyril ibad. Bandalarni eng yaxshisini

siyratidagi oxirat ozuqasi. Siz ozuqa

olmoqchimisiz? Mana sizga tayyordam

unaadi.

Kayfa kanana ibodatuhu sallallohu alayhi

vasallam. Kayfa kanabisuhu sallallohu

alayhi vasallam. Rasulullohni malobis

kiyimlari qanaqa bo'lgan. Rasulullohni

ibodatlari qanaqa bo'lgan. Shu zodul

mododdagi eng meni esimda qolgan

ajablantirgan gaplardan biri ibn Kayyim

rahimahulloh Rasulullohni kiyimlari

deganda

keyin bitta ajoyib iborani aytganki biz

bilamizki

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

eng komil kiyimni kiyganlar degan.

Haqiqatdan ham Rasulullohni oyoq

kiyimlaridagi na'lari ham ustidagi

kiyimlari ham

eng komil kiyim bo'lgan.

Eng komil kiyim o'sha kiyim bilan

jihodga chiqqanlar o'sha kiyim bilan

namoz o'qiganlar jumo o'qiganlar o'sha

bilan odamlar mehmonlarni oldiga chiqib

kutib olganlar

undan oshiqchasi oshiq narsa bo'ladi.

Qlaychiligi jihatdan, satravatligi

jihatdan, odamni issiqdan to'ssadigan,

avratini to'ssadigan eng qulay kiyim

Rasulullohni kiyimlari bo'lgan. Ortiqcha

narsa bo'lmagan. Hozir masalan bir xil

nimalar shayxlar kiyim ki yoqasi keng

mana buncha. yoqqa bu yog'i yengidan

oshib ketgan bo'ladi. Keyinligi juda ham

keyin bir to'rt metrlik narsani bunday

o'rab olinadi. Haybatlik man

mag'ribliklarla bor. Masalan

u noqulay nima qildir tug'diradi u yoki

mana sovudlarni kiyimi hozir turpman

ichiga tiqib qo'ygandek odamni bitta

aro'qdan sakratsa o'zini- o'ziga qitadi.

U tumshug' bilan tushadi pastga. Masalan

oyog'i ochilmaydida

Rasulullohni kiyimi unaqa bo'lmagan.

Komil kiyim bo'lgan. U komil kiyim

deyilmaydi. Bunaqangi o'zini-o'zi

klarlab nima deydi? O'zini-o'zi qulflab

qo'yish degani bu. Demak, Rasulullohni

tanimasak, qanday hayotiga ergashamiz

biz? Qanday ibodatlarni o'rganamiz?

Yana bitta narsa qo'shib ketak. O'sha

Rasulullohni kiyimlari deganda

Rasulullohni ovqatlanishlari ham xuddi

shunday bo'lgan. Buni endi hammamiz

eshitgan, bilgan narsa. Suv ichishlari,

ovqatlanishlari, uxlashlari eng komil

uyqu bo'lgan.

Hozir buni bizga nimalar o'rgatyapti?

Mana dietoliklar, psixoliklardan

o'rganish nima qilyapti? Sen kechqurung

quady deyapti.

Kechqur qu degan gapni shu ham

o'rgatayotgan narsam endi kechqurun

uxlayib ovqat yema deyapti. Kechqurin

bo'lgandan ovqat yema deyapti. Endi bu

majlislarda gapiryapmiz. Kechqurun

oltidan keyin yemaslik kerak ekan o'zi

ovqatni deb hammamiz buni Rasulullohni

siyratiga qarang. Yesang to'yib yema.

Biz shunaqangi qovmizki, qonimizaguncha

yemaymiz, yesak to'yib yemaymiz

deganlar. Qonniqaguncha ovqat yemaydi,

agar yesa to'y yemaydi. Sunnatga muvofiq

o'tirsangiz, sunnatga muvofiq yesangiz

hech qanaqangi bunday detonlikka,

boshqaga ehtiyoj bo'lmaydi odamni

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni

demak tanish. Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam ashoblar bilan qanday

muomala qilardilar.

Rasululloh silm paytida ya'ni dushmanlar

bilan urushmay turganda qo'niqo'shli

davlatlar bilan qo'niqo'shli qishloqlar

bilan qanday muomala qilardilar? Urish

paytda qanday muomala qilganlar,

asrlarga qanday muomala qilganlar,

hammasini bizga namunalari bor. Buning

uchun biz bitta yo'l Rasulullohni

tanishimiz kerak. Tanimasa odam yaxshi

ko'rmaydi ham, tanimasa hurmat qilmaydi

ham, tanimasa o'ziga namuna qilib

olmaydi ham. Odam tanigandan keyin

ehtirom paydo bo'ladi. O'zi insonda

bashariy fitrat bor bo'lgan narsa zo'rga

tan berish bor.

Zo'rga tan beradi. Masalan, bu degan eng

zo'r kishi, eng namuna odam Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam. Polvonlikda

ham masalan, agar kuchda ham 30 ta

odamni quvvati berilgan. Makkada bitta

odam bo'lgan. Hech kim yiqita olmagan

polvon bo'lgan. Rasululloh da'vat

qilganlarida agar meni yiqitsang iymon

keltiraman degan. Kel deganlarida ushlab

bitta qayga qitib qo'ygan.

I to'xtang bu bo'lmadi degan. Yana

kurashayik degan. Yana kurashsa yana

shunday bo'lyapti. Kuchi yetmaydi

Rasulullohga. Sahobalar aytadiki, biz

Rasulullohni orqalarida yurardik.

Xuddiki yer oyoqlariga yopilib ketgandek

bo'lardi, yurganlarida degan.

Og'ir-og'ir yuklarni ko'tarib xuddi

haligi eskalator kirib ketaveragiga.

Aeroportlarda bo'ladi. Ana shunday

yurardilar degan. Agar Rasulullohni

himoya qilib turardik. Urush qattiq

bo'lsa Rasululloh orqasida o'tib ketardi

degan.

Shuncha hech narsadan qo'rqmaganlar ham

u yerda jasoratli ooqlon kishi bo'lgan

hamma jihatdan.

Rasulullohni tanish deganda Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam

odamlarni eng nasab jihatdan sharaflisi

va Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamni tug'ilgan yillari, tug'ilgan

joylari qayerda tug'ilganlar, qayerga

hijrat qilganlar va payg'ambar

bo'lganlikdagi hayoti bilan tanishib

chiqish 23 yilda bo'lgan bu eng muhim.

Bizga tarixlar bular. Rasululloh 40

yoshdan keyin payg'ambar bo'ldilar. 63

yoshda vafot etgan bo'lsalar mana shu 23

yilgi bizga tarix.

Bu 23 yilni har bitta yil emas, har

bitta oyas kuni soati bizga namuna

bo'lishi kerak.

Bu siyrat kitoblarida bor. O'sha narsani

biz o'rgansak, o'sha mag'zini chaqsak,

keyin mukammal bir insonlar va u

insonlardan tashkil topgan mukammal bir

jamiyat vujudga keladi. Mana hozir nima

uchun biz hammamiz gapiramiz. Majlis

qilinadi, hamma gapiradi. Kimga qarang

islohdan gapiradi, lekin isloh qiladigan

odamni o'zi o'zi masalan qo'yilgan

odamni o'zi qoyin, o'zi bir narsa qilib

ketganligini ko'rasiz.

Rasululloh aytdilarki odamlar xuddi 100

ta tuyaga o'xshaydi ichida bitta nor

tuyasi yo'q deganlar o'sha paytda ya'ni

ibilu

takadu minohila xuddiki 100 ta tuya

turibdida ichida bitta yuk ko'taradigan

nor tuya yo'q

hozir nima deyishi mumkin odamlarni

nimasida nima uchun shunday nimaga bu

musulmonlar hozir milliard musulmon

milliard musulmon tuyoq soni shunday

Lekin bunday aytganda poda, to'da,

oti Muhammad, oti Ahmad

u hamma ishni qiladi. Kuchik boqadi,

hamma narsa qiladi. Oroq' hamdi, zino

ham qiladi. Hamma ishlar qilinadi. Uni

namunasi qayqdagi shu jorjlarga,

boshqalarga namuna qiladi. Bolasini

otini o'shanaqa otlardan ham qo'yib

qo'yyapti. Hozir endi ochiqchasiga

musulmon bo'lib turib karishgaib ketib

qolyapti. Masalan qizlar,

u qizku mayli, u masalan u dinini ham

tushunmaydigan bir ding. Uni otasi

yo'qmi, uni amaklari yo'qmi, uni qavmi

qarindoshlari yo'qmi, mahalla yo'qmi

tugagan deganida bu bularni hammasi

o'sha Rasululloh sollallohu alayhi

vasallamga ergashmaslikdan, sunnatga

ergashmaslikdan kelayotgan bir

muammolar. Xullas, Rasulullohni hayoti

bilan tanish. Rasululloh payg'ambar

bo'lgandan keyin, rasul bo'lganlaridan

keyin holatlari va nima bilan yuborildi?

Bu shariatni tanish degani. Nubuvvatni

o'zi ma'nosi nima?

Eng muhim bo'lgan narsalar bular.

Keyin

Ohoh subhanahu va taolo aytadiki,

laqodana fi qosihim ibratunulil albab.

Payg'ambarlarni qissalarida

aql egalari uchun ibrat bor. Masalan,

Yusuf alayhissalom qissasini oling.

Ibrohim alayhissalom qissasi.

Qur'ondagi qissalar o'zi bir katta bir

bizga hidoyat. Mana har kuni Fotiha

surasida

ihdinasirotal mustaqim sirotalladina

an'amta alayhim ularga sen in'om qilgan

deb payg'ambarlarni aytamiz. Alloh

ularni siroti mustaqimga yo'llagan. Ana

o'shalarni yo'lini berga deb har kuni

so'raymiz Allohdan.

Ana o'shanday payg'ambarlarni ichida eng

haligi qissani nimasi? Namunali qissa

egasi kim? Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam bo'ladilar. Chunki oldingi

payg'ambarlarni qissalari kam kelgan

bizga ibrat. Masalan, Sulaymon

alayhissalom qanday podshoh bo'lib

turib, masalan boshqarganliklari Dovud

alayhissalom podshoh qumondon bo'lib

turib, kuch qurol bo'lib turib ham

adolat qilib boshqarganiklari. Yoki

Zulqarnayn masalan, dunyoni mag'rifu

mashriqini egallagan. Isroiliyotlarda

keladi 1600 yil yer rasm boshqargan.

Alloh taolo u kishi haqida aytgan

vaayahum min kulliyin sababa hamma

narsani sababini berdikatba sababa

sabablardan foydalandi u kishi bitta

yajuj majujni oldiga

platina qilib qo'yganligini o'zi katta

kuchni katta ilmni ko'rsatadi. Shuni

o'zi masalan bitta narsa xullas

o'shalardagi hidoyatga ergash deb Alloh

taolo buyurgan. Bularni ichida eng

minbabi avla bo'lgan ergashishimizga

namunaga eng katta namuna egasi kim?

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

bo'ladilar. Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam siyratlari. Bu oxirgi gapimiz

inshaalloh. Ya'ni Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam siyratlari juda ham keng

qirrali. Butun hayot madrasasi bu biz

uchun hayot madrasasi. Buni Shayx Abu

Soq rahimahulloh madrasatul haya degan

bir mavzuda dars qilgandilar.

Men o'shanda shu kishini fiqhini

haqiqatda dinga bo'lgan tushunchasiga

qoyil qolganman.

Madrasatul haya deb ismlashlarni o'zida

bizni hayot madras muallimi Rasululloh

sollallohu alayhi vasallam bo'ladi.

Bizni dinimiz kitoblarda o'qib

qolinadigan, yodlab olinadigan narsalar

emas. Din hayot bo'lishi kerak. Manaqa

chiqqandan keyin hayot bozorga chiqib

siz dinni ko'rsatib bera oling.

Ishxonada ishlab o'sha dinni ko'rsatib

bera oling. Uyingizda, hayotingizda siz

dinni ko'rsatib bera oling. Ana bu narsa

bu o'sha dinni butun dinni qamrab olgan

Rasulullohni siyratlarida birinchi

o'rinda aqidani ko'ramiz biz. Masalan,

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam

odamlarga ta'lim berayotib, ahkomlarni

ayish aytishdan oldin aqidani

o'rgatardilar. Bir odam yalong'och

cho'ilayotganliklarini ko'rib

aytdilarki, innaloha hayiyun sirun

yuhibb satr haya. Ohoh subhanahu va

taolo hayoli sir zot ya'ni birovni

ayblarini ochmaydigan satr qiluvchi zot

satrni va hayoni yaxshi ko'radi. Bu

Allohni tanishtirish aqida bu. Keyin

aytyaptilarki fas ahadukum fastatir agar

sizlarni bittalaring cho'milsa

odamlardan satr qilib kiyim to'silib

cho'milsin dedilar. Yalong'ochib

odamlaricha cho'milmasin dedilar.

O'shanda hozir maqom qarang. Qanaqa

maqom bir odamni yalong'o

cho'milayotganligini ko'rsa, oy falonchi

yalong'och'milmagin,

yalong'och'milmagin bo'ldi shu gap

yetadi o'zi. U yalang'och'ilmagin

deyishni o'rniga Rasululloh bu yerda

aytyaptilarki, Alloh subhanahu va taolo

hayoli zot sittir zot hayo va satrni

yaxshi ko'radi deyaptilar. Allohni

ismini va sifatini nimani yaxshi

ko'rishini aytyaptilar.

Keyin o falonchi sen mana shunday

qilding demasdan

ahadukum agar sizlardan kim

cho'milayotgan bo'lsa satr qilib

cho'ommilsin deb anav odamni

aytmayaptilarda umumiy aytyaptilar

ko'ryapsizmi ta'lim berishni bu bitta

hadisni ichida ham aqida bor ham axloq

bor ham hukmni bayon qilyaptilar

satravat bor

butun dinni nimasi tushunchas

rasulullohni hayotlarini biz

o'rganganimizda

hayot madrasasidan biz aqida aqidani

shundoq ko'rib turamiz. Hayot aqidaga

ustiga qurilgan. La ilaha illalloh

kalimasini ustiga qurilingan hayot

bo'ladi. Bu hayot

bu narsa juda ham muhim. Keng madrasa

juda ham inshaalloh buni biz darsimiz

davomida, suhbatimiz davomida bu

narsalarni o'rganib boramiz. Keyin

Rasulullohni siyratlaridan biz aqidani

o'rgansak va ahkomlarni o'rganamiz va

axloqlarni o'rganamiz.

va yana da'vat manhajini o'rganamiz.

Muallim odam qanaqa bo'lishi kerak ekan?

Odamlarga namuna bo'layotgan odam qanaqa

bo'lishi kerak ekan? Mana shu kishidek

bo'lishi kerak deb Rasululloh sollallohu

alayhi vasallam bizga namuna. Laqod ka

lakum fi rasulillahi usatun hasida.

Sizlar uchun Rasululloh sollallohu

alayhi vasallamda juda ham chiroyli

namuna bor.

Inshaalloh bu suhbatimizda hali davom

etadi. Alloh nasib qilsa biz Ramazon

mobaynida har kuni ozroq-ozroqdan suhbat

qilib boramiz. Bugun suhbatimiz

cho'zilib ketib qoldi. Gapimiz hal bir

ma'noni tugatay degedim. Shunga uzr

so'raymiz.

Alloh foydali qilsin darslarimizni.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga

ergashni nasib qilsin. Butun hayot

madrasasini bizga o'rgatsin.

Rasulullohni namunalaridan namuna olish

bu juda ham muhim narsa hammamiz uchun.

Hammamiz ham bu narsaga muhtojmiz.

Inshaalloh Alloh taolo so'ragan

narsamizni hech qachon mahrum qilib

qo'ymaydi. Rasululloh sollallohu alayhi

vasallam sahobalari kabi hayotda yashab

o'tishda Alloh nasib qilsin hammamizga.

Allahumma amin.

Muhammad va ajin.

Vsalomu alaykum va rahmatullohi var

barakatuh.

M.