The smallest solution to one of our biggest problems - Tierney Thys & Christian Sardet

Translator: Bestjan Mamo Reviewer: Helena Bedalli

Pikërisht në këtë moment, pothuajse gjithçka rreth jush po hahet.

Të padukshëm për syrin e lirë, organizmat e quajtura mikrobe mbulojnë çdo sipërfaqe.

Luzma bakteresh, arkeash dhe kërpudhash kanë evoluar e prodhuar enzima të fuqishme

që shpërbëjnë materiale të forta organike në lëndë ushqyese të tretshme.

Por ekziston një lloj materiali veçanërisht i përhapur

që pothuajse asnjë mikrob nuk mund ta biodegradojë:

plastika.

Për të bërë shumicën e plastikës, molekula nga nafta, gazi dhe qymyri rafinohen

dhe shndërrohen në zinxhirë të gjatë, të përsëritur të quajtur polimere.

Ky proces shpesh kërkon temperatura mbi 100˚C, presion tepër të lartë

dhe modifikime të ndryshme kimike.

Polimeret e prodhuara nga njeriu janë mjaft të ndryshëm

nga polimeret që gjenden në natyrë.

Dhe duke qenë se ata kanë qenë rrotull vetëm që nga vitet 1950,

shumica e mikrobeve nuk kanë pasur kohë të zhvillojnë enzima për t’i tretur ato.

Duke i bërë gjërat edhe më të vështira,

thyerja e lidhjeve kimike të shumicës së plastikës kërkon temperatura të larta

të ngjashme me ato që përdoren për krijimin e tyre -

e një kjo nxehtësi është vdekjeprurëse për shumicën e mikrobeve.

Kjo do të thotë se shumica e plastikës nuk degradohet kurrë biologjikisht-

ato thjesht kthehen në copa të panumërta, të vogla dhe të patretshme.

Dhe pjesë nga plastika më e zakonshme si polietileni, polipropileni

dhe poliester-tereftalati janë grumbulluar prej dekadash.

Çdo vit njerëzimi prodhon afërsisht 400 milionë tonë plastikë më shumë,

80% e të cilave hidhen si plehra.

Nga ato mbetje plastike, vetëm 10% riciklohen.

60% digjen ose shkojnë në deponi,

dhe 30% rrjedhin jashtë në mjedis

ku do të ndotin ekosisteme natyrore për shekuj me radhë.

Rreth 10 milionë tonë mbetje plastike përfundojnë në oqean çdo vit,

kryesisht në formën e fragmenteve mikro- plastike që ndotin zinxhirin ushqimor.

Për fat të mirë, ka mikrobe që mund të jenë në gjendje

ta reduktojnë këtë problem në rritje.

Në vitin 2016, një ekip studiuesish japonezë që morën mostra llumi

në një fabrikë riciklimi të shisheve plastike zbuluan

Ideonella sakaiensis 201-F6.

Ky bakter i paidentifikuar kurrë më parë përmbante dy enzima

të afta për të zbërthyer ngadalë polimeret PET

në temperatura relativisht të ulëta.

Studiuesit izoluan gjenet që kodojnë për këto enzima të tretjes plastike,

duke lejuar bioinxhinierët e tjerë të kombinojnë dhe përmirësojnë çiftin-

duke krijuar superenzima që mund të shpërbëjnë PET deri në 6 herë më shpejt.

Edhe me këtë nxitje,

këtyre enzimave të rritura në laborator iu deshën javë për të degraduar një shtresë

të hollë të PET dhe ato funksionuan më së miri në temperatura nën 40˚C.

Megjithatë, një grup tjetër shkencëtarësh në Japoni kishte qenë duke hulumtuar

enzimat bakteriale të përshtatura në mjedise me temperaturë të lartë

si grumbuj kompostoje.

Dhe brenda një grumbulli veçanërisht të ngrohtë gjethesh dhe degësh të kalbura,

ata gjetën sekuenca gjenesh për enzimat e fuqishme degraduese

të njohura si Kutinazat e kompostos së degëve të gjetheve.

Duke përdorur mikroorganizma me rritje të shpejtë,

studiues të tjerë ishin në gjendje të krijonin gjenetikisht

sasi të mëdha të këtyre enzimave.

Më pas ata theksuan dhe zgjodhën variante të veçanta të Kutinazave

te cilat mund ta degradonin plastikën PET në mjedise që arrijnë 70˚C— një

temperaturë e lartë që mund t’i dobësojë polimerët PET dhe t’i bëjë të tretshme.

Me ndihmën e këtyre dhe punëtorëve të tjerë të vegjël,

e ardhmja e riciklimit të PET duket premtuese.

Por PET është vetëm një lloj plastike.

Ne kemi ende nevojë për mënyra për degra- dimin biologjik të gjithë llojeve të tjera

duke përfshirë PE dhe PP të bollshme

të cilat fillojnë të shpërbëhen vetëm në temperatura goxha mbi 130˚C.

Studiuesit aktualisht nuk dinë për ndonjë mikrob ose enzimë

mjaftueshëm të fortë të tolerojë temperatura të tilla.

Pra, për momentin, mënyra kryesore si t’i trajtojmë këto plastikra

është përmes proceseve fizike dhe kimike me energji intensive.

Sot vetëm një pjesë e vogël e mbetjeve plastike

mund të degradohet biologjikisht nga mikrobet.

Studiuesit po kërkojnë për plastivorë më tolerantë ndaj nxehtësisë

në mjediset më armiqësore të planetit

dhe po krijojnë enzima më të mira plastivore në laborator.

Por ne s’mund të mbështetemi vetëm te këta pak ndihmës për të pastruar rrëmujën tonë.

Ne duhet të rimendojmë plotësisht marrëdhënien tonë me plastikën,

të përdorim më mirë plastikën ekzistuese

dhe të ndalojmë prodhimin e shumtë të së njëjtës.

Dhe ne kemi nevojë urgjente të projektojmë lloje polimerësh më miqësorë ndaj mjedisit

që grupi ynë në rritje i plastivorëve mund t’i shkatërrojë lehtësisht.